't Kleine Loopveld is een lange, smalle parkachtige groenstrook aan de zuidrand van Buitenveldert in Amsterdam-Zuid. Het gebied ligt grotendeels direct ten noorden van de Kalfjeslaan, die hier de gemeentegrens tussen Amsterdam en Amstelveen vormt. Het heeft een oppervlakte van circa 16,5 hectare.
De groenstrook heeft zowel een recreatieve als een ecologische functie. Zij maakt deel uit van een groene verbinding langs de zuidrand van Buitenveldert tussen de Amstelscheg en het Amsterdamse Bos. Via aangrenzende groengebieden en waterlopen bestaat aan de oostzijde tevens een verbinding met het Amstelpark.
Ligging 't Kleine Loopveld strekt zich in oost-westrichting uit langs de noordzijde van de Kalfjeslaan. Aan de zuidzijde van de laan begint de gemeente Amstelveen. De groenstrook vormt daarmee zowel de zuidelijke begrenzing van Buitenveldert als een overgang tussen de stedelijke bebouwing van Amsterdam en het groen van Amstelveen en de Amstelscheg.
Het gebied wordt op verschillende plaatsen doorsneden door noord-zuidverbindingen van Buitenveldert naar Amstelveen, waaronder de Buitenveldertselaan. Watergangen lopen evenwijdig aan en door delen van het park. Bruggen verbinden de verschillende parkdelen en maken de noord-zuidroutes mogelijk.
Aan de oostzijde sluit de groenstructuur via de omgeving van de Kalfjeslaan en de Amstel aan op het Amstelpark en de Amstelscheg. Aan het westelijke uiteinde loopt de groene verbinding verder in de richting van de Amstelveenseweg, de Nieuwe Meer en het Amsterdamse Bos. In de gemeentelijke cultuurhistorische verkenning wordt 't Kleine Loopveld daarom beschouwd als een belangrijke schakel tussen de twee grote groengebieden die Buitenveldert aan weerszijden begrenzen: de Amstelscheg in het oosten en het Amsterdamse Bos in het westen.
Aan de oostzijde, op de hoek van de Kalfjeslaan en de Amsteldijk, ligt de Aemstel Schooltuin. Deze werd in 2014 geopend als vervanger van de voormalige Dr. L. Alma-schooltuin aan de Gustav Mahlerlaan.
Historische oorsprong De naam Kleine Loopveld is veel ouder dan het huidige park. Zij verwees oorspronkelijk naar een oude oost-westverbinding door het veenlandschap tussen de Amstel en de Amstelveenseweg. De hogere, niet of minder afgegraven stroken grond in het veengebied konden worden gebruikt om zich door het natte landschap te verplaatsen. De historische Kalfjeslaan en het Kleine Loopveld zijn in de loop van de eeuwen daardoor vrijwel met elkaar vereenzelvigd.
Op oude kaarten wordt de naam geschreven als onder meer 't Cleine Loopvelt. In het Stadsarchief Amsterdam bevinden zich verschillende historische kaarten waarop het Kleine Loopveld als landschappelijke begrenzing voorkomt. Een kaart van de Middelpolder beschrijft het gebied tussen de Amstel, de Amstelveenseweg, het Grote Loopveld en het Kleine Loopveld.
De naam had een tegenhanger in het Grote Loopveld, de oude verbinding tussen Amstelveen en Ouderkerk aan de Amstel. Deze route is tegenwoordig grotendeels herkenbaar als de Ouderkerkerlaan.
Eeuwenlang lag het Kleine Loopveld in het gebied van de latere gemeente Nieuwer-Amstel. Bij de grote annexatie van 1921 werd het noordelijke deel van die gemeente door Amsterdam geannexeerd en kwam de nieuwe gemeentegrens bij de Kalfjeslaan te liggen. Sindsdien ligt het huidige 't Kleine Loopveld binnen Amsterdam, terwijl het gebied direct ten zuiden ervan tot Nieuwer-Amstel en sinds 1964 tot de gemeente Amstelveen behoort.
Aanleg als groenstrook thumb|Historische kaart van het gebied rond Amsterdam waarop het Kleine Loopveld is aangegeven.
Bij de ontwikkeling van Buitenveldert in de jaren vijftig en zestig bleef langs de Kalfjeslaan een brede onbebouwde strook behouden. De bestaande historische landschapslijn werd daarmee opgenomen in de groenstructuur van de nieuwe tuinstad. 't Kleine Loopveld werd in de jaren zestig opnieuw ingericht als parkachtige groenstrook.
Die keuze paste in de stedenbouwkundige opzet van Buitenveldert, waarin woonbuurten werden afgewisseld met ruime groenstroken en parken. Het Kleine Loopveld vormde daarbij de zuidelijke groene rand van de wijk. Verder noordelijk werd het eveneens oost-west gerichte Gijsbrecht van Aemstelpark aangelegd. Samen met het Amstelpark, het Amsterdamse Bos en de Amstelscheg vormen deze groenstructuren een belangrijk onderdeel van het groene raamwerk rond en door Buitenveldert.
Historische luchtfoto's uit het Stadsarchief laten zien hoe de nieuwe bebouwing van Buitenveldert in de jaren zestig direct ten noorden van de groenstrook werd aangelegd, terwijl 't Kleine Loopveld langs de Kalfjeslaan grotendeels onbebouwd bleef.
Ecolint en natuur Vanaf de jaren negentig kreeg 't Kleine Loopveld nadrukkelijker een ecologische functie. Het werd opgenomen in het zogenoemde Ecolint, een netwerk van groene en waterrijke verbindingen langs de zuid- en oostrand van Amsterdam. Het ecolint werd in de jaren 1995–1997 ontwikkeld om versnipperde leefgebieden beter met elkaar te verbinden en natuurvriendelijke oevers en waterstructuren te versterken.
Binnen deze verbinding vormt 't Kleine Loopveld een mozaïek van graslanden, ruigten, rietoevers, struwelen, bomen en water. De combinatie van droge en natte milieus biedt leefgebied aan vogels, kleine zoogdieren, amfibieën en insecten. In een overzicht uit 2015 werd het gebied beschreven als een van de ecologisch rijkere groengebieden van Amsterdam-Zuid. Door verschralingsbeheer, waarbij graslanden slechts enkele malen per jaar worden gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd, was het aantal aangetroffen plantensoorten sinds de jaren negentig sterk toegenomen.
Tot de in het gebied genoemde plantensoorten behoren onder meer rietorchis, veldsalie, wilde marjolein en dotterbloem. Ook rietvogels, spechten en verschillende soorten insecten profiteren van de afwisseling tussen hooiland, bosschages en natte oevers.
In 2013 werd een deel van het landschap opnieuw ingericht ten behoeve van de natuurfunctie. Bestaande poelen werden aangepast, nieuwe poelen werden aangelegd en oevers kregen op verschillende plaatsen een natuurlijker profiel. Bij onderzoek in 2014 werden in vier onderzochte poelen twaalf soorten libellen en waterjuffers vastgesteld.
Het gebied heeft daarnaast betekenis voor vleermuizen. Onderzoek naar de meervleermuis in Amsterdam noemt 't Kleine Loopveld als onderdeel van een netwerk van ecologische verbindingen en vliegroutes in en rond de stad.
Paden en bruggen
Door en langs 't Kleine Loopveld lopen voetpaden en verschillende noord-zuidverbindingen voor voetgangers en fietsers tussen Buitenveldert en Amstelveen. Omdat het park en de Kalfjeslaan door verscheidene watergangen worden begeleid, spelen bruggen een belangrijke rol in de ontsluiting.
Een deel van de oudere bruggen behoort tot de reeks betonnen Amsterdamse bruggen met nummers in de 800-serie. Bij de ecologische herinrichting van het gebied werden daarnaast nieuwe waterlopen en poelen aangelegd. Daarover kwamen lichtere, landschappelijk vormgegeven voetgangersbruggen.
Tot deze jongere groep behoren de bruggen 2163, 2164, 2165 en 2166. Zij bestaan uit staal en hout en hebben een terughoudende vormgeving die aansluit bij het natuurlijke karakter van het ecolint.
Omgeving Aan de overzijde van de gemeentegrens liggen verschillende groen- en sportvoorzieningen in Amstelveen. Ten zuidoosten van Buitenveldert bevindt zich Sportpark Het Loopveld. De naam daarvan verwijst eveneens naar de historische toponiemen in dit gebied en moet niet worden verward met de Amsterdamse groenstrook 't Kleine Loopveld.
Het sportpark wordt gebruikt door verschillende verenigingen, waaronder hockey-, voetbal- en cricketclubs. Ten zuiden van de Kalfjeslaan sluiten bovendien de woonwijken en groene structuren van noordelijk Amstelveen op het gebied aan.
Aan het oostelijke uiteinde van de Kalfjeslaan liggen de Amstel, de Riekermolen, de Aemstel Schooltuin en het Amstelpark. Aan de westzijde liggen de Amstelveenseweg en de entreezone van het Amsterdamse Bos.
Zie ook Buitenveldert (tuinstad) Kalfjeslaan Gijsbrecht van Aemstelpark Amstelpark Amsterdamse Bos Amstelscheg
Externe links 't Kleine Loopveld in de BAG – Gemeente Amsterdam 't Kleine Loopveld op OpenStreetMap
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Park in Amsterdam Categorie:Amsterdam-Zuid