De diadeemsifaka (Propithecus diadema) is een dagactieve lemuur uit het geslacht van de sifaka's (Propithecus). Dit is een van de drie geslachten uit de familie van de indriachtigen (Indriidae). De wetenschappelijke naam van de soort werd voor het eerst geldig gepubliceerd door Edward Turner Bennett in 1832.Groves, C.P. (2005). "Order Primates". In Wilson, D.E.; Reeder, D.M (eds.) Mammal Species of the World: A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. p. 120. . De Malagassiërs noemen het dier radjako of ankomba joby. Zoals alle lemuren is de diadeemsifaka endemisch op Madagaskar.
Uiterlijke kenmerken left|290px|thumb|diadeemsifaka in het Andasibe-Mantadiareservaat De diadeemsifaka wordt door velen beschouwd als de fraaiste lemuur. N. Garbutt, Mammals of Madagascar: A Complete Guide. (2007) A&C Black, London Zijn lange, zijdeachtige vacht is grijs op zijn rug en oranje of goud op zijn armen en benen. Zijn staart wordt vaak omlijst door een goud-oranje vlek. Het naakte, donkerkleurige gezicht is omlijst met wit haar, terwijl de kruin zwart is. Aan deze zwarte 'bekroning' dankt de sifaka zijn naam. IUCN/SSC Primate Specialist Group (September, 2009) De kleuren kunnen licht verschillen per gebied.
Net als alle sifaka's heeft de diadeemsifaka relatief korte armen en lange sterke benen. R.M. Nowak, Walker's Mammals of the World. (1991) The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London Met een kop-romplengte van 50 tot 55 centimeter is de diadeemsifaka na de indri de grootste, niet uitgestorven lemuur. De staartlengte varieert tussen de 44 en 50 centimeter en een volwassen diadeemsifaka weegt tussen de 4,75 en 8,5 kilogram.
De diadeemsifaka heeft, net als alle lemuren, een tandenkam die dient om de vacht te verzorgen of vruchtvlees van een pit te schrapen. S.T. Pochron, P.C. Wright, Dance of the sexes: a lemur needs some unusual traits to survive in Madagascar's unpredictable environment (2005)
Leefwijze De diadeemsifaka markeert zijn leefomgeving van tussen de 25 en 60 hectares door middel van geursporen. In een groep van acht of meer individuen gaan ze overdag op zoek naar voedsel en kun dan per dag enkele honderden meters afleggen. Het dieet bestaat uit bladeren, knoppen, bloemen, zaden en fruit. M.T. Irwin, Feeding ecology of Propithecus diadema in forest fragments and continuous forest. (2008) International Journal of Primatology, 29: 95 - 115
De paartijd van de diadeemsifaka ligt tussen januari en maart. De draagtijd van telkens één jong bedraagt 170 tot 180 dagen. Het pasgeboren jong klemt zich onmiddellijk aan de buik van de moeder vast, maar wanneer hij ouder geworden is, houdt hij zich vast aan de rug.
Wanneer er gevaar dreigt vanuit de lucht, zoals de nabijheid van een holenkiekendief (Polyboroides radiatus) of een madagaskarhavik (Accipiter henstii), waarschuwt een diadeemsifaka zijn soortgenoten door een luid 'honk-honk-honk'. Wanneer er voor andere predatoren wordt gewaarschuwd, zoals de fretkat (Cryptoprocta ferox), laat de diadeemsifaka een niesgeluid horen, wat ongeveer klinkt als 'tzisk-tzisk-tzisk'.
Verspreiding Diadeemsifaka's komen voor in laaglanden en regenwouden in het oosten van Madagaskar, rond de rivieren Mananara, Mangoro en Onive. Ze zijn waargenomen tot 1630 meter boven het zeeniveau.
Bedreiging Door vernietiging van regenwouden in het oosten van Madagaskar gaat het aantal diadeemsifaka's sterk achteruit. Ze worden beschermd in de volgende parken en reservaten: Nationaal park Mananara Nord Nationaal park Andasibe Mantadia Nationaal park Zahamena Betamponareservaat Ambatovakyreservaat Mangerivolareservaat Marotandranoreservaat Ook in andere parken en reservaten komt hij voor en er zijn plannen om hen ook daar te beschermen. Bovendien wordt er bekeken of het mogelijk is om fokprogramma's op te starten voor de diadeemsifaka. R.A. Mittermeier, W.R. Konstant, M.E. Nicoll en O. Landgrand, Lemurs of Madagascar: An Action Plan for their Conservation (1992) 1993-1999. IUCN, Gland. Buiten Madagaskar is één mannelijk exemplaar in gevangenschap gehouden, namelijk in Duke Lemur Center in North Carolina, Verenigde Staten. Duke Lemur Centre
Categorie:Indriachtigen Categorie:Endemisch dier uit Madagaskar Categorie:IUCN-status kritiek