De Falklandeilanden (archaïsch Malvinen; Engels: Falkland Islands, Spaans (Islas) Malvinas, Islas Falkland) zijn een dunbevolkte eilandengroep in de zuidelijke Atlantische Oceaan of Argentijnse Zee, ten oosten van zuidelijk Argentinië. De eilanden vormen een Brits overzees gebiedsdeel. Met een landoppervlakte van 12.173 km² hebben de eilanden samen ongeveer de grootte van Vlaanderen. Argentinië maakt aanspraak op de eilandengroep, hetgeen in 1982 leidde tot de Falklandoorlog.
Geografie
De Falklandeilanden bestaan uit twee grote eilanden (West-Falkland en Oost-Falkland) en honderden andere kleine eilanden, allen gelegen op het Falklandplateau. Geografisch gezien horen Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden niet bij de Falklandeilanden, staatkundig wel. Het klimaat van de Falklandeilanden wordt gekenmerkt door lage temperaturen en veel neerslag, min of meer vergelijkbaar met dat van de Shetlandeilanden in de Noordelijke Atlantische Oceaan. Er zijn geen bossen en geen bouwland; 99 procent van het land is weiland.
Etymologie De benaming "Falkland" werd in 1690 toegepast op de Falkland Sound door de Engelse zeevaarder John Strong († 1694).Graham Pascoe, The Falklands Saga, vol. I, 2024, chapter 3.7 Daarmee eerde hij zijn opdrachtgever Anthony Cary, 5th Viscount Falkland (1656-1694), wiens adellijke titel verwees naar de plaats Falkland in het Schotse graafschap Fife. Pas in 1765 werden de eilanden zelf voor het eerst "Falkland's Islands" genoemd, in de geheime instructies aan de Britse kapitein John Byron, die ze opeiste namens koning George III.Graham Pascoe, The Falklands Saga, vol. I, 2024, chapter 5
De Spaanse term "Malvinas" is afgeleid van het Franse Îles Malouines. Franse zeevaarders uit Saint-Malo namen begin 18e eeuw de archipel waar (en meenden ten onrechte hem ontdekt te hebben).Graham Pascoe, The First Discoverers in: Dictionary of Falklands Biography, 2020 Een van hen was Jacques Gouin de Beauchene in 1701. De cartograaf Amédée François Frézier bezocht de eilanden in 1712-1713 en produceerde een kaart waarvan de titel verwees naar de schepen uit Saint-Malo.Carte réduite de l'extrémité de l'Amérique méridionale dans la partie du Sud ou sont comprises les nouvelles isles découvertes par les vaisseaux de St Malo, 1716 Op basis daarvan nam koninklijk cartograaf Guillaume Delisle in 1720 de archipel op in zijn kaart Hemisphère Occidental onder de benaming Isles Malouines.Deze kaart verscheen pas in 1724 in druk. De eerste gedrukte vermelding van Îles Malouines is op een andere kaart van Delisle, genaamd Carte d'Amérique dressée pour l'usage du Roy (1722). Ook Engelsen gebruikten enige tijd The Maloons.
Jacob Roggeveen deed de eilanden aan in 1721 en noemde ze in zijn dagboek Belgia Australis ("Zuidelijke Nederlanden").David Tatham, Roggeveen, Jacob in: Dictionary of Falklands Biography, 2020
Geschiedenis
Aangenomen wordt dat de Portugezen de eerste betrouwbare waarneming van de Falklandeilanden deden. Het bewijs berust op een Portugese kaart uit ca. 1521-1524, toegeschreven aan Pedro Reinel, waarop de archipel is weergegeven op een behoorlijk accurate manier, zij het als één eiland.Joaquin Alves Gaspar, "The Polar Chart of Pedro Reinel (c. 1521–1524): A Diplomatic Tool or a Scientific Argument?" in: The Cartographic Journal, 2023, nr. 3, p. 184. De kaart vermeldt de wereldomvaart van Fernão de Magalhães voor Spaanse rekening. Het is moeilijk te verklaren hoe de Portugezen zo snel over deze informatie konden beschikken, aangezien uit Magalhães' logboeken blijkt dat zijn vloot niet in de buurt van de Falklands is gekomen. Er wordt gespeculeerd over een onbekende Portugese expeditie in 1519 of vroeger,Graham Pascoe, The Falklands Saga, vol. I, 2024, chapter 2.13 maar het kan ook gewoon zijn dat Estêvão Gomes de ontdekking heeft gedaan met de San Antonio, nadat hij was gedeserteerd uit de vloot van Magalhães. Gomes was een Portugees en cartograaf.
Auteurs die de Portugese kaart negeren, noemen Sebald de Weert, een Antwerpse zeeman in dienst van de Verenigde Oostindische Compagnie, als ontdekker van de Falklandeilanden. Spanjaarden en Britten zijn dan weer vaak van mening dat landgenoten de eersten waren die de eilanden zagen. Chronologisch is de ontdekkingsgeschiedenis als volgt:
Ontdekkingsgeschiedenis 1520: Estêvão Gomes (Portugal)Als cartograaf en stuurman van de San Antonio kan Gomes, nadat hij gedeserteerd was uit de vloot van Fernão de Magalhães, de Falklands hebben ontdekt. Dat zou verklaren waarom ze zijn weergegeven – en behoorlijk accuraat – op een Portugese kaart uit ca. 1521-1524, toegeschreven aan Pedro Reinel. Zie: Joaquin Alves Gaspar, "The Polar Chart of Pedro Reinel (c. 1521–1524): A Diplomatic Tool or a Scientific Argument?" in: The Cartographic Journal, 2023, nr. 3, p. 184. 1540: Ferdinand Camargo (Spanje) 1592: John Davis (Engeland) beschreef eilanden dicht bij de Argentijnse kust 1594: Richard Hawkins (Engeland) gaf een groep eilanden de naam "Hawkins' Maidenland" 1600: Sebald de Weert (Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden), ontdekte de Jasoneilanden en gaf de juiste coördinaten 1684: Cowley en William Dampier (Engeland) 1690: John Strong (Engeland) noemde de straat tussen de eilanden Falkland Channel, naar de toenmalige schatbewaarder van de marine. 1701: Jacques Gouin de Beauchene (Frankrijk) 1708: Roger Woodes (Groot-Brittannië) 1740: George Anson (Groot-Brittannië) 1764: Louis-Antoine de Bougainville (Frankrijk)
Eerste nederzettingen en eerste geschil thumb|Christ Church Cathedral, Stanley thumb|Huizen in Teal Inlet thumb|Satellietfoto Falklandeilanden thumb|Gypsy Cove
In 1764 stichtte de Franse ontdekkingsreiziger Louis-Antoine de Bougainville een eerste nederzetting van enkele tientallen Franse kolonisten op Oost-Falkland, die Port Louis werd genoemd. De bedoeling was Frankrijk een vaste basis te geven in het zuiden van de Atlantische Oceaan. Van hun kant stichtten de Britten in 1765 de nederzetting Port Egmont, op West-Falkland, terwijl ze niets wisten van de Franse aanwezigheid.
De Spaanse regering, die aanspraak maakte op de eilanden als onderdeel van het Spaanse rijk in Zuid-Amerika, eiste het vertrek van de Fransen. De Franse regering, die Spanje als een bondgenoot wilde behouden, beval de ontruiming van de kolonie en in 1767 namen de Spanjaarden bezit van Port Louis, dat ze herdoopten in Puerto Soledad.
In 1770 zond de Spaanse gouverneur van Buenos Aires vijf fregatten met 1400 man troepen naar de eilanden om de Britten te verdrijven. Het kleine Britse garnizoen in Port Egmont capituleerde zonder strijd te hebben gevoerd en de Britten moesten naar huis terugkeren. Hierop dreigde Groot-Brittannië met oorlog, maar het jaar nadien kwam het tot een compromis: Spanje bood zijn verontschuldigingen aan voor hetgeen gebeurd was en de Britten mochten opnieuw Port Egmont gebruiken, zonder dat Spanje daarmee zijn soevereiniteit op de archipel opgaf. De Britten deden niets meer dan in 1776 een plaat in Port Egmont te plaatsen waarop ze hun aanspraken op het gebied bevestigden.
Er bleef enkel die Spaanse nederzetting in Puerto Soledad over, die in 1811 werd ontruimd.
Argentijnse en Britse machtsovername Sinds Argentinië in 1816 onafhankelijk werd, deed het aanspraak op alle voormalige Spaanse gebieden in de omgeving, dus ook de Malvinas. In 1820 nam een Argentijns schip formeel bezit van de eilanden en in 1828 vestigden er zich Argentijnse kolonisten in Puerto Soledad. Luis Vernet werd de feitelijke Argentijnse gouverneur.
De Britten reageerden aanvankelijk niet, maar in 1833 nam een Brits oorlogschip de macht over en werden de Falklandeilanden een Britse kolonie.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende de havenstad Stanley als steunpunt voor bevoorrading van steenkool voor de Britse marine. Eind 1914 vochten Britse en Duitse oorlogsschepen er de slag bij de Falklands uit.
De Argentijnse weigering om de Britse bezetting te accepteren vormde uiteindelijk een van de oorzaken van de Falklandoorlog, in 1982.
Falklandoorlog
Op 2 april 1982 vielen de Argentijnen de Falklandeilanden binnen. Duizenden militairen landden op de eilanden. De Britse mariniers van Naval Party 8901 en leden van de Falkland Island Defense Force kregen, na twee dagen weerstand te hebben geboden, van gouverneur Rex Hunt het bevel de wapens neer te leggen. De gouverneur en leden van Naval Party 8901 werden door de Argentijnen via Uruguay naar het Verenigd Koninkrijk gerepatrieerd. Bij de herovering van de eilanden waren manschappen van Naval Party 8901 als 'Julliet Troop' verbonden aan 42 Royal Marine Commando.
Op 21 mei 1982 landden de Britten bij de nederzetting Port San Carlos. Tweeënzeventig dagen later was herovering van de eilanden een feit. In totaal vonden 236 Britten en 655 Argentijnen de dood. Ook de materiële verliezen waren aan beide zijden aanzienlijk. Politiek gezien heeft deze oorlog ervoor gezorgd dat de militaire dictatuur in Argentinië ten val kwam en vervangen werd door een gekozen burgerlijk bestuur. Voor de Britse premier Margaret Thatcher, die aan de vooravond van het conflict zeer impopulair was, leidde de oorlog en haar imago als 'Iron Lady' tot herverkiezing in 1983.
Nadien Het dispuut over de eilanden duurt nog altijd voort; zo had Argentinië vanaf 2008 geen officiële ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk. De toenmalige president van Argentinië, Cristina Fernández de Kirchner, kondigde aan dit tot aan het eind van haar ambtstermijn in 2012 te zullen handhaven.MercoPress South Atlantic News Agency. Gearchiveerd op 30 september 2022. Later werd wel weer een ambassadeur aangesteld.‘David Cameron is stupid and inefficient’: Argentinian ambassador to UK launches shocking attack on Prime Minister over Pope’s stance on Falkands, John Hall, The Independent, 21 August 2013
Op 11 maart 2013 werd op de eilanden een referendum gehouden, waarbij de bevolking de vraag voorgelegd kreeg of de status quo gehandhaafd diende te worden. Van de 1.518 uitgebrachte stemmen waren er 1.513 voor, 3 tegen, en 2 ongeldig. Argentinië heeft dit referendum verworpen met het argument dat de Falklandse bevolking na de inbezitneming geïmplanteerd is uit het Verenigd Koninkrijk en er dus überhaupt niet thuishoort.
Demografie
De Falklandeilanden tellen 3.662 inwoners volgens de laatste census (2021).https://www.falklands.gov.fk/policy/2021-census/census. Gearchiveerd op 11 juni 2023. De meeste inwoners zijn oorspronkelijk afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk. In het verleden werd ook wel de bijnaam 'Kelpers' gebruikt voor de inwoners van de eilanden.
Politiek
Staatshoofd: Charles III Gouverneur: Alison Blake (sinds 23 juli 2022) Chief Executive: Andy Keeling (sinds 5 april 2021) Minister van financiën: James Wilson (2017) Parlement (Legislative Council): acht eilandbewoners, de Chief Executive, de minister van financiën en de voorzitter (gouverneur) Regering (Executive Council): drie parlementsleden, de Chief Executive, de minister van financiën en de voorzitter (gouverneur)
Defensie en buitenlandse zaken van de Falklandeilanden zijn een aangelegenheid van de Britse regering.
Economie thumb|Territoriale wateren bij de Falklandeilanden