Nico Scheepmaker (Amsterdam, 13 november 1930 – aldaar, 5 april 1990) was een Nederlands (sport)journalist, dichter en columnist.
Biografie Van huis uit kreeg hij zijn liefde voor voetbal mee en tijdens zijn militaire dienst bij de militaire inlichtingendienst maakte hij kennis met het Russisch. Hij studeerde Slavische taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Daarna werd hij vertaler. Dokter Zjivago van Boris Pasternak vertaalde hij in het Nederlands.
In de jaren 50 kreeg hij succes als dichter. Zijn debuut was de bundel Poëtisch fietsen (1955) en in 1958 kreeg hij de Anne Frank-prijs voor jeugdige schrijvers.
Daarna ging Scheepmaker de journalistiek in. Hij schreef vanaf 1957 columns in achtereenvolgens Sport&Sportwereld, Algemeen Handelsblad, Het Parool, de Volkskrant, Hollands Maandblad, Vrij Nederland, Voetbal International en de GPD-bladen. Ook had hij een tijd een column op Radio Veronica in het sportprogramma Sportief zijn en beter worden van Henk van Dorp. Zijn meest bekende pseudoniemen waren Trijfel (een verwijzing naar de trifle, in de GPD-bladen) Hopper (in de Volkskrant) Ivo Vettewinkel (in Sportwereld). Dit laatste pseudoniem haalde Scheepmaker van een in de jaren 50 en 60 bekende allitererende reclame "Verf Van Vettewinkel".
Daarnaast gebruikte Scheepmaker vele andere pseudoniemen: Peter de Groot, Karel Kip, N.S., Charles Poel, Nico van Rein, SA., Sch., Sch-r, Stopper, en Nico Willstein.Wim Hazeu, Het literair pseudoniemen boek, 1987, De Bijenkorf, blz.83-85
Als sportjournalist was Scheepmaker uniek in zijn soort. Waar collega's een gewogen oordeel over een hele wedstrijd trachtten te geven, concentreerde hij zich vaak op één speler. Hij hield dan nauwkeurig bij hoe vaak deze aan de bal was geweest en hoeveel van diens acties geslaagd waren. Ook was hij jarenlang televisierecensent. Achter de schermen werkte hij mee aan het tv-programma Mies en scène met Mies Bouwman.
In zijn columns toonde hij zijn affiniteit met lijstjes. Nauwkeurig turfde hij bijvoorbeeld de voornamen in de geboorte-advertenties. Eind jaren zestig besteedde Scheepmaker in zijn columns veel aandacht aan de dissidente bewegingen in het toenmalige Oostblok. Dat werd hem door de linkse kring van journalisten niet in dank afgenomen; net als Loe de Jong en Karel van het Reve kreeg hij de onterechte reputatie een rechtse communistenvreter te zijn.
Enkele bekende boeken van Scheepmaker zijn Cruijff, Hendrik Johannes, fenomeen (1972), Het jonge vadersboek (1977), Het krankzinnige kwartiertje (vijftig jaar sportjournalistiek) (1978), Het Smoezenboek (1982), Theo Koomen, een leven in woord en beeld (1986) en Rembrandt heeft nooit gevoetbald (1989). De openingszin van het laatste boek illustreert zijn schrijfstijl: "We mogen rustig aannemen dat Rembrandt nooit gevoetbald heeft, althans niet in clubverband."Scheepmaker, Nico, Fenomeen, artikel door Jurryt van de Vooren op Sportgeschiedenis.nl, 17 juni 2015.
Postuum verscheen een bloemlezing uit zijn werk, Over alles (samengesteld door Tim Krabbé) (1991). De bundel Trijfels (samengesteld door Hans Heesen en Harry Jansen) bevat een selectie van 200 uit de ongeveer 4000 Trijfels die hij geschreven heeft (Thomas Rap, 2006).
In 1990 werd Scheepmaker tijdens een partijtje tennis getroffen door een hartaanval. Hij overleed exact zes jaar na Theo Koomen op 5 april.
Scheepmaker zou de term Droste-effect hebben bedacht.Volgens het lemma 'Droste-effect' in Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal (ed. 2005).In Scheepmakers "Trijfel" van 22 juni 1976 beschreef hij "het Drostecacaobuseffect" of "het Drosteverpleegsterseffect". Verderop in dezelfde column schrijft hij echter "[...] vandaar dat men nu al tientallen jaren in zo'n geval van het Drostecacaobuseffect spreekt [...]"
Sinds 2004 wordt jaarlijks de Nico Scheepmaker Beker uitgereikt voor het beste sportboek.
Bibliografie 1955 - Poëtisch fietsen. Amsterdam, U.M. Holland (gedichten) 1957 - De kip van Egypte. Amsterdam, U.M. Holland (gedichten) 1960 - Kinderen van Kaapstad. Den Haag, Zuid-Hollandsche uitg.mij 1960 - Kinderen van de Schotse Hooglanden. Den Haag, Zuid-Hollandsche uitg.mij 1966 - Hollands kwartier. Amsterdam, De Arbeiderspers ca. 1968 - Het kind en z'n sport. Den Haag, Farmec 1972 - Cruijff, Hendrik Johannes, fenomeen. Baarn, De Boekerij 1973 - Hopper's Holland. Amsterdam, Rap 1973 - Nico Scheepmaker "over alles". Utrecht, Knippenberg 1973 - Abe. Hot story van een voetballerina. Amsterdam, De Bezige Bij (stripverhaal) 1975 - De paus? : Daar krijg ik een kind van. Amsterdam, De Arbeiderspers Merendeels, onder ps. Hopper in de Volkskrant versch. teksten 1976 - Nederland toen en nu. Amsterdam, Elsevier 1976 - Vrijheid van drukpers (inl. en red.). Amsterdam, Koninklijk Nederlands Verbond van Drukkerijen, Vereniging van Grafische Reproduktie Ondernemingen 1977 - Het jonge vadersboek. Baarn, Thomas Rap 1978 - Het krankzinnige kwartiertje. Bussum, De Gooise Uitgeverij Op de omslag bóven de titel: "11 maart 1928: eerste radio-reportage Holland-België door Han Hollander en wat ervoor en erna gebeurde in de sportjournalistiek" 1979 - Het Zweedse wittebrood. Baarn, Erven Thomas Rap ca. 1979 - 1 kolom trijfels van Nico Scheepmaker. Den Haag, Gemeenschappelijke Pers Dienst 1981 - Zondagsdichters. Zondagskinderen van de poëzie, samengest. door Nico Scheepmaker en Aart van Zoest. Amsterdam, Vroom & Dreesmann 1981 - Het meest bekeken programma. 25 jaar NOS-journaal. Naarden, Strengholt 1982 - Het smoezenboek. Baarn, Fontein 1985 - Ach(t) vader, niet meer!. Zutphen, Thieme 1986 - Theo Koomen. Een leven in woord en beeld. (samenst.). Moerkapelle, RPL 1987 - Het bolletje van IBM. Columns. Bundeling van eerder in kranten verschenen Trijfels. Amsterdam, Sijthoff 1987 - Aapje, aapje, aapje, olifantje, aapje. Het jonge vadersboek 2. Amsterdam, Bakker In 1988 verschenen als: Het nieuwe jonge vadersboek 1987 - Het rijmt, dat scheelt (gedichten). Amsterdam, Bakker 1987 - Een stukje taalgebeuren dus .... Utrecht, Van Dale Lexicografie 1988 - De eerste herinnering (samenst.). Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar 1988 - Een sigaar bestaat uit tabak. Alles over: maken, kopen en genieten van de sigaar. Boxtel, La Paz Sigarenfabrieken 1989 - Rembrandt heeft nooit gevoetbald. Voetbalverhalen. Baarn, Anthos 1991 - De gedichten. Amsterdam, Bakker 1991 - Over alles. Verzameling eerder verschenen columns. Amsterdam, Nijgh & Van Ditmar 1992 - Vakmanschap is meesterschap. Zwolle, Waanders 1992 - Maar mooi! Beschouwingen over poëzie. Amsterdam, Bakker 1993 - Ajax en de kunst van het voetballen. Utrecht, Scheffers
Vertalingen 1957 - Niet bij brood alleen. Vertaling van: Ne chlebom edinym door Vladimir Doedintsev, 1956. S.l., Internationale Uitgeverij Duphare 1958 - Het wereldje van Serjozja. Vertaling van: Sereža door Vera Panova, 1955. Arnhem, Van Loghum Slaterus 1958-1959 - Dokter Zjivago. Vertaling van: Doktor Živago door Boris Leonidowitsj Pasternak, 1957. Utrecht, A.W. Bruna & Zoon 1960 - Kameraad Venka. Vertaling van: Žestokostʹ door Pavel Nilin, 1956. Arnhem, Van Loghum Slaterus Tussen 1960 en 1965 - De politie-spion. Vertaling van: Žiznʹ nenužnogo čeloveka door Maxim Gorki, 1908. Dordrecht, N.V. Uitgeversmaatschappij Capitool. In 1984 uitgegeven als: Het leven van een nutteloos mens 1961 - Een voetbreed aarde. Vertaling van: Pjadʹ zemli door Grigorij Baklanow, 1959. Hoorn, U.-M. 'West-Friesland' 1964 - Spanning rond tankstation "De Ekster". Vert. van: Le carrefour de la pie door Paul Berna 1983 - De speler. Vert. van: Igrok Fjodor Dostojewski, 1866. Utrecht, Veen In 2008 uitgegeven als: De gokker
Externe links Artikel over Nico Scheepmaker door Alexander Münninghoff in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Categorie:Nederlands columnist Categorie:Nederlands dichter Categorie:Nederlands essayist Categorie:Nederlands journalist Categorie:Nederlands sportjournalist Categorie:Nederlands televisiecriticus Categorie:Nederlands vertaler Categorie:Vertaler vanuit het Russisch