thumb|200px|Zwarte kleding en opvallende hoeden kenmerken Amélie Nothomb. thumb|200px|Vader Patrick baron Nothomb, de ik-figuur in Premier sang (Bloedlijn). thumb|200px|Le Livre des sœurs, signeersessie in 2022: Amélie Nothomb en haar zus Juliette Nothomb. Amélie Nothomb, schrijversnaam van jonkvrouw Fabienne Claire Nothomb (Etterbeek, 9 juli 1966),Haar ouders hebben haar geboorte aangekondigd in het nummer nr. 87, oktober 1966, blz. 340 van het Bulletin de l'association de la noblesse du royaume de Belgique, publication trimestrielle. Deze geboorteplaats en -datum zijn bevestigd in de verschillende uitgaven van de État présent de la noblesse belge (1979, 1995 en 2010), binnen een genealogie die door de familie Nothomb is goedgekeurd. Zelf beweert de schrijfster dat ze in 1967 in Kobe (Japan) is geboren (Le Soir, 2014). Gearchiveerd op 30 december 2021. is een Belgische, Franstalige schrijfster, die afwisselend in Parijs en Brussel woont en werkt.
Levensloop Doordat haar vader diplomaat was, bracht Nothomb haar jeugd door in achtereenvolgens Japan, China, de Verenigde Staten, Laos, Myanmar en Bangladesh. Toen zij op 17-jarige leeftijd in België kwam wonen voor het afronden van haar secundaire schoolopleiding en aansluitend voor haar studie Romaanse filologie aan de Université libre de Bruxelles, voelde ze zich eenzaam en onbegrepen. Om de eenzaamheid te verdrijven, begon ze te schrijven. Na haar universitair diploma te hebben behaald, keerde Nothomb terug naar Tokio, waar ze tolk Japans wilde worden. Ze ging bij een grote Japanse onderneming werken, wat geen succes werd.
Eenmaal terug in Brussel publiceerde ze in 1992 haar debuutroman Hygiène de l'assassin (Hygiëne van de moordenaar). Die werd een groot succes voor de dan 25-jarige Nothomb. Sindsdien publiceert ze, volgens een vast ritme, elk jaar een nieuwe roman. Deze grote productie ligt, zoals Amélie Nothomb zelf zegt, aan het feit dat ze lijdt aan de schrijfziekte ("la maladie de l'écriture").Michel David, Amélie Nothomb, Le symptôme graphomane, L'Harmattan, 2006 Ze zegt elk jaar wel drie romans te schrijven, waarvan ze er slechts één laat publiceren.Anne Masset, « Amélie Nothomb », monomaniaque de l'écrit, La Libre Belgique, Rubrique « Questions à domicile », 4 août 1994, pagina 2. «J'écris 3, 7 romans par an, c'est un rythme, je l'ai constaté après coup. Cela dit, n'allez surtout pas imaginer que tous ces romans sont bons. Il y a une énorme proportion de romans ratés dont il est hors de question que je les publie.»Geneviève Simon, « L'autogéographie d'Amélie », La Libre Belgique 2004. Gearchiveerd op 5 augustus 2020.
De onaangename en bizarre ervaringen die ze in Japan had opgedaan, schreef ze in 1999 van zich af in de roman Stupeur et tremblements (Met angst en beven), die haar internationale doorbraak betekende. Ze ontving ervoor de Grand Prix du roman de l'Académie française.
Familieachtergrond Amélie Nothomb stamt uit een Belgische adellijke familie die sinds de negentiende eeuw een rol speelt in het openbare leven, met uiteenlopende keuzes ter rechter- en linkerzijde van de politiek. Tot haar voorvaders, (oud)ooms en (achter)neven behoren Jean-Baptiste Nothomb (1805-1881), Alphonse Nothomb (1817-1898), Paul Nothomb (1913-2006), Jean-François Nothomb (1919-2008) en Charles-Ferdinand Nothomb (1936-2023). Haar grootvader was de rechts-nationalistische schrijver en politicus Pierre Nothomb (1887-1966), die een half jaar na haar geboorte overleed. Hij werd in 1933 in de erfelijke adelstand opgenomen en verkreeg in 1937 de titel baron.
Haar ouders waren de diplomaat Patrick Nothomb (1936-2020) en Danièle Scheyven (1938-2024). Ook in haar moeders familie bevinden zich al sinds de negentiende eeuw Belgische politici en magistraten. Onder hen was de volksvertegenwoordiger en minister Raymond Scheyven (1911-1987). Hij was net als haar moeder een achterkleinkind van de uit Nederlands Limburg afkomstige Jean Scheyven (1804-1862), lid van de Kamer van Volksvertegenwoordigers ten tijde van de scheiding van België en Nederland.
Over de gijzeling van haar vader in 1964 in het toenmalige Stanleyville, die zijn neerslag vond in haar boek Premier sang (Bloedlijn), schreef Patrick Nothomb zelf in 1993 het boek Dans Stanleyville. Over zijn carrière schreef hij in 2004 Intolérance zéro, 42 ans de carrière diplomatique, met een nawoord door dochter Amélie.
De erfelijke titel baron ging bij haar vaders dood in 2020 over op haar broer André (°1962), directeur van Solvay in Zuid-Korea. Zijzelf is jonkvrouw door geboorte. Vanwege haar verdiensten voor de Belgische literatuur werd haar in 2015 de persoonlijke (niet erfelijke) titel barones verleend, die ze niet binnen de wettelijk voorziene termijn heeft aanvaard.
Haar zuster Juliette Nothomb (°1963) schrijft kinderboeken en kookboeken, waaronder La cuisine d'Amélie (2008). In een interview zei Amélie Nothomb: "Als ik geen zus had gehad, was het heel slecht met me afgelopen".Amélie Nothomb : «Si je n'avais pas eu de sœur, j'aurais très mal tourné», Paris Match, 8 augustus 2022. De personages Tristane en Laetitia in de roman Le Livre des sœurs uit 2022 weerspiegelen de zusterlijke verhouding tussen Juliette en Amélie.
Werk De constant veranderende omgevingen uit haar kinderjaren drukken hun stempel op Nothomb en haar oeuvre. Men zou kunnen spreken van een soort vervreemding die in haar romans doorklinkt. De verhalen van Nothomb zijn vaak kort en fantasievol en lijken op sprookjes, met een duistere en ironische ondertoon. Haar stijl, woordkeuze, onderwerpkeuze en voortdurende zelfspot zijn haar handelsmerken.
Zelf noemt ze zich vaak met lichte spot een erfgename van het Belgisch surrealisme: ze wil haar lezers schokken, vermaken en verbazen door realiteit en fantasie door elkaar te halen en te spotten met conventies. Ze is gefascineerd door schoonheid, lelijkheid, gemeenheid en voedsel en munt uit in het schilderen van karikaturale portretten.
Een deel van haar werk is als autofictie te beschouwen. Een bijzondere vorm daarvan koos ze voor de met de Prix Renaudot bekroonde roman Premier sang (Bloedlijn) uit 2021, een afscheid van haar vader Patrick Nothomb die tijdens de coronacrisis in België overleed. Dit boek vertelt het verhaal van zijn kinderjaren en de crisis in Stanleyville van 1964 vanuit het ik-perspectief van haar vader. In 2004 had ze al geschreven over hem en zijn diplomatieke leven in de roman Biographie de la faim (De hongerheldin). Geheel non-fictie is Psychopompe (Psychopompos) uit 2023, waarin Nothomb schrijft "over de periode dat ze zich leeg voelde, een trauma opliep in Bangladesh en het begin van anorexia".
Nothombs vaste uitgever is vanaf het begin Éditions Albin Michel in Parijs. Haar werk werd vanaf 1994 naar het Nederlands vertaald door Chris Van de Poel en vanaf 1996 door Marijke Arijs. Tussen 2010 en 2015 vertaalde ook Daan Pieters een paar boeken. Sinds 2015 was dat weer Marijke Arijs.
Bijzondere uitgaven In 1998 verscheen de verhalenbundel Menslievende verhalen zijn altijd oneerlijk van deze Franstalige auteur als het Boekenweekgeschenk van Vlaanderen, met de vertaalde verhalen Een misschien wat vergezochte Chinese legende, Filippica's en De spiegel van Mercurius. In 2012 besloot ze het manuscript van haar debuutroman Hygiène de l'assassin uit 1992 in een beperkte oplage in boekvorm te publiceren.
Uitspraken
Literair werk thumb|200px|Manuscrit d'Hygiène de l'assassin. thumb|200px|class=skin-invert-image|Groet aan de lezers van de manuscriptuitgave van Hygiène de l'assassin. Hygiène de l'assassin, roman, Albin Michel, 1992. Hygiène de l'assassin. Version manuscrite, Les Éditions des Saints Pères, 2012. Ned. Hygiëne van de moordenaar, Manteau, 1995, vert. Chris Van de Poel. Le sabotage amoureux, roman, Albin Michel, 1993. Ned. Vuurwerk en ventilators, Manteau, 1994, vert. Chris Van de Poel. Légende un peu chinoise, verhaal, Longue Vue, 1993. Ned. Een misschien wat vergezochte Chinese legende, in: Menslievende verhalen zijn altijd oneerlijk, Manteau, Boekenweekgeschenk van Vlaanderen 1998. Les Combustibles, toneeltekst, Albin Michel, 1994. Les Catilinaires, verhaal, Albin Michel, 1995. Ned. Filippica's, Manteau, 1996, vert. Marijke Arijs, in: Menslievende verhalen zijn altijd oneerlijk, Manteau, Boekenweekgeschenk van Vlaanderen 1998. Péplum, roman, Albin Michel, 1996. Ned. Peplos, Manteau, 1997, vert. Marijke Arijs. Attentat, roman, Albin Michel, 1997. Ned. Aanslag op de goede smaak, Manteau, 1998, vert. Marijke Arijs en Hans van Riemsdijk. Mercure, verhaal, Albin Michel, 1998. Ned. De spiegel van Mercurius, Manteau, 1998, vert. Marijke Arijs, in: Menslievende verhalen zijn altijd oneerlijk, Manteau, Boekenweekgeschenk van Vlaanderen 1998. Stupeur et tremblements, roman, Albin Michel, 1999. Grand Prix du roman de l'Académie française Ned. Met angst en beven, Manteau, 2000, vert. Marijke Arijs. Le mystère par excellence, novelle, Le Grand livre du mois, 1999. Métaphysique des tubes, roman, Albin Michel, 2000. Ned. Gods ingewanden, Manteau, 2001, vert. Marijke Arijs. Brillant comme une casserole, verhalen met illustraties van Kiki Crèvecoeur, La Pierre d'Alun, 2000. Cosmétique de l'ennemi, roman, Albin Michel, 2001. Ned. Cosmetica van de vijand, Manteau, 2002, vert. Marijke Arijs. Aspirine, novelle, Albin Michel, 2001. Sans nom, novelle, Elle, 2001. Robert des noms propres, Albin Michel, 2002. Ned. Plectrude, Manteau, 2003, vert. Marijke Arijs. Antéchrista, Albin Michel, 2003. Ned. Antichrista, Manteau, 2004, vert. Marijke Arijs. L'Entrée du Christ à Bruxelles, novelle, Elle, 2004. Biographie de la faim, roman, Albin Michel, 2004. Ned. De hongerheldin, Manteau, 2005, vert. Marijke Arijs. Acide sulfurique, roman, Albin Michel, 2005. Ned. Zwavelzuur, Manteau, 2006, vert. Marijke Arijs. Journal d'Hirondelle, roman, Albin Michel, 2006. Ned. Dagboek van Zwaluw, Manteau, 2007, vert. Marijke Arijs. Ni d'Eve ni d'Adam, roman, Albin Michel, 2007. Ned. De verloofde van Sado, Manteau, 2008, vert. Marijke Arijs. Le fait du Prince, roman, Albin Michel, 2008. Ned. Champagne!, Manteau, 2008, vert. Marijke Arijs. Le voyage d'hiver, roman, Albin Michel, 2009. Ned. De winterreis, Manteau, 2010, vert. Marijke Arijs. Une forme de vie, roman, Albin Michel, 2010. Ned. Een vorm van leven, Manteau, 2010, vert. Daan Pieters. Tuer le père, roman, Albin Michel, 2011. Ned. Vadermoord, De Bezige Bij, 2011, vert. Marijke Arijs. Barbe bleue, roman, Albin Michel, 2012.Ook verschenen als striproman, getekend door Camille Benyamina. Ned. Blauwbaard, De Bezige Bij, 2013, vert. Daan Pieters La nostalgie heureuse, roman, Albin Michel, 2013. Ned. Nostalgie van het geluk, De Bezige Bij, 2014, vert. Daan Pieters. Pétronille, roman, Albin Michel, 2014. Ned. Petronilla, De Bezige Bij, 2015, vert. Daan Pieters. Le crime du comte Neville, roman, Albin Michel, 2015. Ned. De misdaad van Graaf Neville, Xander Uitgevers, 2016, vert. Marijke Arijs. Riquet à la houppe, roman, Albin Michel, 2016. Ned. Riket met de kuif, Xander Uitgevers, 2017, vert. Marijke Arijs. Frappe-toi le cœur, roman, Albin Michel, 2017. Ned. Het doorboorde hart, Xander Uitgevers, 2018, vert. Marijke Arijs. Les prénoms épicènes, roman, Albin Michel, 2018. Ned. Wie lief heeft wint, Xander Uitgevers, 2019, vert. Marijke Arijs. Soif, roman, Albin Michel, 2019. Ned. Dorst, Xander Uitgevers, 2020, vert. Marijke Arijs. Les aérostats, Albin Michel, 2020. Ned. Luchtschepen, Xander Uitgevers, 2021, vert. Marijke Arijs. Premier sang, Albin Michel, 2021. Winnaar van de Prix Renaudot 2021. Ned. Bloedlijn, Xander Uitgevers, 2022, vert. Marijke Arijs. Le Livre des sœurs, Albin Michel, 2022, Psychopompe, autobiografie non-fictie, Albin Michel, 2023, Ned. Psychopompos, Uitg. Tzara, 2024, vert. Marijke Arijs. L'Impossible Retour, Albin Michel, 2024, Tant mieux, Albin Michel, 2025,
Literaire prijzen en erkenning