Abraham Marie Wilhelmus Jacobus (Bram) Hammacher (Middelburg, 12 november 1897 - Abano Terme, 19 april 2002) was een Nederlands kunstcriticus en -historicus. Hammacher kreeg in 1948 de P.C. Hooft-prijs.
Levensloop Hammacher werd geboren als oudste kind van Abraham Hammacher (1853-1927) en Maria Wilhelmina Jacoba ter Smitte (1875-1950). Hij trouwde in 1926 met Anna Sophia Hooft Graafland (1893-1956), dochter van een kruidenier, telg uit een niet-adellijke tak van het geslacht Graafland en zus van zijn zwager. Hij hertrouwde in 1957 met kunsthistorica Renilde van den Brande (1913-2014).
Hammacher is bekend geworden als auteur van boeken over de schilders Van Gogh en Magritte en de beeldhouwers Barbara Hepworth en Jacques Lipchitz. Hij behoorde in de jaren dertig tot de meest vooraanstaande kunstcritici van Nederland. Hammacher was een van hen die de Emmaüsgangers onthaalden als een onbekend meesterwerk van Johannes Vermeer. Later bleek het een vervalsing, door Han van Meegeren.
Hammacher was tussen 1947 en 1963 directeur van het Kröller-Müller Museum. Hij is verantwoordelijk voor de beroemde beeldentuin achter het museum, het Beeldenpark van het Kröller-Müller Museum. In 1963 werd hij opgevolgd door Rudi Oxenaar. Ook was hij buitengewoon hoogleraar kunstgeschiedenis aan de Technische Hogeschool Delft en kreeg hij een eredoctoraat van de Rijksuniversiteit Utrecht.
Prof. dr. A.M.W.J. Hammacher overleed in 2002 op 104-jarige leeftijd.
Werken 1932 - De levenstijd van Antoon Der Kinderen 1936 - Jeroen Bosch: 1450-1516 1936 - Vorm en geest der Romaansche beeldhouwkunst 1938 - De Emmaüsgangers. Johannes Vermeer en Rembrandtop Delpher: De Emmaüsgangers 1938 - Stijlveranderingen in de Europeesche postzegels met beeltenis van 1840 tot 1938op Delpher: Stijlveranderingen in de Europeesche postzegels 1940 - De beeldhouwer John Raedeckerop Delpher: De beeldhouwe John Rädecker 1941 - Amsterdamsche impressionisten en hun kringop Delpher: Amsterdamsche impressionisten en hun kring (2e druk) 1941 - Mendes da Costa. De geestelijke boodschap der beeldhouwkunstop Delpher: Mendes da Costa. De geestelijke boodschap der beeldhouwkunst 1942 - Dick Ket 1943 - Suze Robertson 1944 - Het leven bloeit op de ruïnes over Charley Toorop en Henk Chabotop Delpher: Het leven bloeit op de ruïnes 1946 - Floris Versterop Delpher: Floris Verster 1947 - Jean François van Royen, 1878-1942op Delpher: Jean François van Royen, 1878-1942 1947 - Eduard Karsen en zijn vader Kaspartekst op DBNL: Eduard Karsen en zijn vader Kaspar. Gearchiveerd op 5 februari 2023. 1948 - Vincent van Goghop Delpher: Vincent van Gogh 1949 - Vincent van Gogh. Catalogus van 264 werken behorende tot de verzameling van het Rijksmuseum Kröller-Müller 1950 - Van Fantin tot Picasso. Tentoonstelling van schilderijen, tekeningen en beeldhouwwerken thumb|Charley Toorop, Willem Sandberg en Bram Hammacher (1951) 1951 - Charley Toorop (tentoonstellingscatalogus) 1952 - Charley Toorop. Een beschouwing van haar leven en werk, een lijst van werken, 46 afbeeldingen van schilderijen 1952 - De wondende en helende kracht in de beeldende kunst. Inaugurele rede TH Delft. Amsterdam: Meulenhoff 1954 - Zadkineop Delpher: Zadkine 1954 - Breitner (tentoonstellingscatalogus) 1955 - Beeldhouwkunst van deze eeuw en een schets van haar ontwikkeling in de negentiende eeuw 1955 - Stromingen en persoonlijkheden: schets van een halve eeuw schilderkunst in Nederland, 1900-1950 1956 - Suze Robertson (tentoonstellingscatalogus) 1960 - Gids voor de Nederlandse kunst (samen met H.E. van Gelder e.a.) 1960 - Lipchitz 1963 - Hendrik Chabot: Artist beyond Expressionism in DELTA a review of arts and thougt in the Neteherlands, spring 1963. 1967 - De wereld van Henry Van de Velde 1968 - Barbara Hepworth 1974 - René Magritte 1977 - Lipchitz in Otterlo 1979 - Jaap Wagemaker (tentoonstellingscatalogus) 1982 - Van Gogh. Een documentaire biografie 2002 - Het geheim van het berg-zijn. 'Je lève les yeux vers les montagnes' (Livre de Psaumes - Psaume 121). Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Antwerpen
Literatuur 1967 - Roger Avermaete, Kanttekeningen bij het werk van A.M. Hammacher 'De wereld van Henry van de Velde', uitgave: Brussel : Paleis der Academiën, Mededelingen van de Koninklijke Vlaamse Academie voor Wetenschappen, Letteren en Schone Kunsten van België. Klasse der Schone Kunsten ; jrg. 29, nr. 2 1997/1998 - Experiment en ruimte. 4 Spaanse beeldhouwers: Picasso, González, Miró en Chillida. Tentoonstelling ter ere van de honderdste verjaardag van Prof. dr. A.M. Hammacher. Kröller-Müller Museum Otterlo. Ten geleide door E.J. van Straaten. Redactie catalogus: Jaap Bremer. In deze uitgave eveneens een bijdrage van prof. dr. A.M. Hammacher: De Spaanse bijdrage aan de groei van een nieuw ruimtebewustzijn in de Europese sculptuur, 2000 - Peter de Ruiter, A.M. Hammacher. Kunst als levensessentie (monografie), 2003 - Daan Thoomes, Kunstfilosofie op school. Daarin: 'De visie van Hammacher'. In: Kunstzone, tijdschrift voor kunst en cultuur in het onderwijs, jrg. 2, 2003, nr. 6, pp. 8-11 2007 - Daan Thoomes, Over de tijdgevoeligheid van de kunst. In: In de Waagschaal, vol. 36, 2007, nr. 17, pp. 10-11. Met bijlage: 'Tekeningen van de tentoonstelling Experiment en ruimte voor prof. dr. Bram Hammacher' 2019 - Isabelle Bisseling, 'De gedroomde beeldentuin' - Hammacher's strijd voor sculptuur. In: Het begin van een nieuwe wereld. De ontwikkeling van de moderne sculptuur (tentoonstellingscatalogus). Kröller-Müller Museum Otterlo
Externe link Abraham Marie Hammacher (1897-2002), (AbsoluteFacts.nl)
Categorie:Hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft Categorie:Nederlands kunstcriticus Categorie:Nederlands kunsthistoricus Categorie:Nederlands museumdirecteur Categorie:Directeur van Nederlands museum Categorie:Kröller-Müller Museum Categorie:Nederlands honderdplusser