thumb|Lucas van Leyden, Lot en zijn dochters (ca. 1509). Rechts de verwoesting van Sodom. thumb|John Martin, De Verwoesting van Sodom en Gomorra, 1852 Sodom en Gomorra (Hebreeuws: סְדֹם (Səḏōm) en עֲמֹרָה ('Ămōrā); Arabisch: سدوم وعمورة (Sodoem wa 'Omoerra) waren volgens Genesis 18-19 in de Hebreeuwse Bijbel twee steden, die lagen in de waterrijke Jordaanvallei (Genesis 13:10) en behoorden tot een pentapolis (een verbond van vijf steden), samen met de steden Adama, Zeboïm en Bela. Sodom en Gomorra waren berucht vanwege de "slechtheid" van de inwoners en werden daarom door God verwoest. In de Koran wordt grotendeels dezelfde beschrijving van de steden en de gebeurtenissen gegeven. Er is geen archeologisch bewijs dat deze steden daadwerkelijk hebben bestaan.
Het verhaal God kondigde aartsvader Abraham aan Sodom en Gomorra te vernietigen omdat de inwoners slecht waren (Genesis 13:13) en "hun zonden ongehoord groot" (Genesis 18:20-21). Abraham suggereerde dat er misschien een paar onschuldigen in de steden woonden. Hij onderhandelde met God met als uitkomst dat Hij Sodom en Gomorra niet zou verwoesten als er tien onschuldigen in woonden (Genesis 18:22-32).
Abrahams neef Lot was enige tijd hiervoor in Sodom gaan wonen (Genesis 13:2-11). Twee engelen bezochten Sodom, en Lot nam de engelen als gasten in huis.
Om homoseksuele verkrachting van zijn gasten te voorkomen, bood Lot zijn twee dochters in ruil aan zijn stadsgenoten aan. Maar zo ver kwam het niet: de engelen sloegen hun aanvallers met blindheid. De engelen maanden Lot en zijn gezin Sodom te verlaten en geboden hun niet om te kijken. Terwijl zij vluchtten, werden beide steden door God verwoest in een regen van zwavel en vuur. Lots vrouw kon de verleiding niet weerstaan, keek om en veranderde in een zoutpilaar.
Doorwerking Hebreeuwse Bijbel In een visioen van de profeet Ezechiël werd de aanduiding Sodom metaforisch gebruikt om de ernst van de zonden van de Israëlieten aan te duiden en bij de belofte dat God hun lot ten goede zou keren (Ezechiël 16:35-58).
Nieuwe Testament In de synoptische evangeliën staat dat Jezus de bewoners van Kafarnaüm waarschuwde:
Uitdrukkingen In een uitdrukking als "Amsterdam is het hedendaagse Sodom en Gomorra" worden de steden gebruikt als uitdrukking voor een stad of streek waarin slechte, verdorven praktijken plaatsvinden.F.A. Stoet (1923): Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden, 2097 De straf die op dat soort praktijken zou volgen, leidde tot de uitdrukking "op je sodemieter krijgen".Sodom en Gomorra – Twee verdoemde steden op historiek.net
De term sodomie verwijst naar Sodom. Het stond oorspronkelijk voor expliciet homoseksuele handelingen en verbreedde later tot een algemenere term voor seksuele handelingen die volgens de kerk of de staat verboden of zondig waren. De term is afgeleid van het verhaal waarin de bewoners van Sodom de engelen die Lot bezochten wilden "nemen" (Genesis 19:4-7). Volgens een veelgebruikte en klassieke interpretatie van de Hebreeuwse Bijbel wordt Sodom echter geen (agressieve) homoseksualiteit verweten, maar ongastvrijheid, mishandeling van armen, echtbreuk en liegen (Jeremia 23:14; Ezechiël 16:48-50).Loader, J.A., A Tale of Two Cities (Contributions to Biblical Exegesis and Theology, 1; Kampen: J.H. Kok, 1990)Hospitality and Hostility: Reading Genesis 19 in Light of 2 Samuel 10 (And Vice Versa). Universalism and Particularism at Sodom and Gomorrah: Essays in Memory of Ron Pirson. Edited by Diana Lipton. Series: Ancient Israel and Its Literature. 2012. Society of Biblical Literature https://doi.org/10.2307/j.ctt32bz0dKawashima, The Book of Genesis: Composition, Reception, and Interpretation (SVT 152), Brill, 2012. “The entire episode centers on the theme of hospitality, the very foundation of civilization… Lot in effect wins his family’s salvation by protecting the strangers who have come under his roof, even at grave risk to his household—arguably outdoing his uncle’s hospitality in the previous scene (Gen 18). If Lot thus maintains the sanctity of the guest-host relationship, the men of Sodom subvert it instead, seeking to rape the strangers who have entered their city’s gates.”
Historiciteit Er is geen archeologisch bewijs voor de historiciteit van Sodom en Gomorra. Archeologen die de historiciteit van de Bijbel proberen te bewijzen, suggereren dat teksten over handelsbetrekkingen in de bibliotheek van Ebla verwijzen naar Sodom en Gomorra, maar de meeste oudheidkundigen wijzen dit af. Sommigen, zoals de omstreden Ron Wyatt,Sodom and Gomorrah. The Cities of the Plain. Ash and brimstone remain, ArkDiscovery.com, 2005 menen Sodom en Gomorra wel fysiek geïdentificeerd te hebben, maar de meeste archeologen wijzen deze beweringen van de hand.Zie onder andere De omstreden bronnen van de islam, Eildert Mulder en Thomas Milo, 2009, p. 405-406,
Zie ook Dode Zeezout
Categorie:Genesis (boek) Categorie:Legendarische plaats Categorie:Uitdrukking ontleend aan de Bijbel Categorie:Seksueel geweld in mythologie Categorie:Lot (persoon)