Sportclub Heerenveen, kortweg sc Heerenveen, is een Nederlandse profclub uit Heerenveen, die uitkomt in de Eredivisie van zowel de mannen- als vrouwencompetitie. De grootste successen die de club heeft behaald zijn het winnen van de KNVB beker in 2009 en het bereiken van de UEFA Champions League in 2000/01 na een tweede plaats in de competitie het seizoen ervoor.
De thuisbasis van sc Heerenveen is sinds 1994 het Abe Lenstra Stadion, vernoemd naar de oud-voetballer Abe Lenstra die in 1985 overleed. Er kunnen momenteel 27.224 toeschouwers plaatsnemen in het stadion. Dit betekent dat bijna alle inwoners van de plaats Heerenveen (30.661 inwoners) als toeschouwer in het stadion plaats kunnen nemen.
Geschiedenis In 1902 werd in Heerenveen gevoetbald door de club Victorie. Er ontstonden verschillende elftallen en verenigingen die tegen andere steden en dorpen uitkwamen. Door samengaan van Victorie en de Heerenveense vereniging Achilles ontstond in 1908 de club V.A.C. Deze club ging in 1918 ter ziele wegens de mobilisatie, echter was het een kwestie van tijd voordat de club opnieuw werd opgericht onder een andere naam."Bij het 30-jarig bestaan der Voetbalver.„Heerenveen”", Nieuwsblad van Friesland: Hepkema's courant, 17 juli 1950, Avond
Oprichting De club sc Heerenveen ontstond op 20 juli 1920 onder de naam Athleta; in het seizoen 1921/22 werd de naam gewijzigd in Spartaan. Toen de club circa een jaar later toetrad tot de competitie van de Nederlandse Voetbal Bond, kreeg ze de naam VV Heerenveen, omdat er al andere clubs waren, die onder de naam (De) Spartaan speelden.
Pre-betaald voetbal In het seizoen 1922/23 promoveerde Heerenveen naar de 3e klasse. Een seizoen later promoveerde Heerenveen naar de 2e klasse. In het seizoen 1927/28 haalde de club maar één punt, maar degradeerde niet. In het jaar 1928 kreeg de club een nieuw terrein, waar tot 1933 werd gespeeld. Vanaf het seizoen 1931/32 eindigde Heerenveen vier keer op rij als tweede in de tweede klasse A. In het seizoen 1935/36 lukte het Heerenveen het kampioenschap van die klasse eindelijk te veroveren. Het kwam echter niet tot promotie, omdat Achilles uit Assen, de nummer laatst van de Eerste Klasse Noord Heerenveen voorbleef in de promotie/degradatiecompetitie.
thumbtime=0:59|thumb|Bioscoopjournaal uit juli 1946. In Haarlem wordt de wedstrijd Haarlem - Heerenveen (Heerenveen met gestreepte shirts) gespeeld. Haarlem wint met 2-0 en wordt daarmee nationaal kampioen. Na de wedstrijd stroomt het publiek het veld op. In het seizoen 1936/37 werd wederom het kampioenschap in de tweede klasse A gevierd. De nacompetitie om promotie/degradatie met Friesland en WVV verliep succesvol en zo belandde de club in de 1e klasse. Mede dankzij Abe Lenstra werd Heerenveen acht keer op rij van 1941/'42 tot en met 1949/'50 Noordelijk kampioen (met uitzondering van 1944/45, toen geen competitie plaatsvond in verband met de oorlog).
Eerste jaren betaald voetbal (1954–1970) Toen in 1954 betaald voetbal zijn intrede deed, brak er voor de club een nieuw tijdperk aan. Er ontstonden in de club discussies over betaald voetbal. Hierop besloot Abe Lenstra te vertrekken naar Sportclub Enschede. VV Heerenveen kwam in de Tweede Divisie (afdeling B) terecht. In het seizoen 1959/60 werd de club derde en promoveerde naar de Eerste Divisie (afdeling B), vooral door het zeer sterke collectief. Vooral de tactisch zeer sterke trainer Siem Plooyer had hierin een groot aandeel. Twee jaar later degradeerde het team echter weer, nu naar afdeling A (omdat het aantal teams in de Eerste Divisie teruggebracht werd van 30 naar 20). Toen de club in 1967 financieel in de problemen zat bood de plaatselijke bevolking hulp met Aktie '67. In 1970 werd VV Heerenveen kampioen van de Tweede Divisie en promoveerde.
Eerste divisie (1970–1993) Tussen 1970 en 1993 speelde Heerenveen 22 seizoenen in deze tweede klasse van het betaald voetbal, met één jaar onderbreking. Na splitsing in afdelingen voor amateur- en betaald voetbal veranderde de naam van de club op 1 juni 1977 in sc Heerenveen. In 1989/90 promoveerde de club onder leiding van Fritz Korbach via de nacompetitie, waaraan het mocht deelnemen als periodekampioen. In de reguliere competitie was de club als 16e in de Eerste Divisie geëindigd. Het lukte de club in het seizoen 1990/91 net niet om zich te handhaven op het hoogste niveau. Ten opzichte van SVV uit Schiedam kwam de ploeg van Korbach slechts één doelpunt tekort.
Onder Foppe de Haan promoveerde de club in 1992/93 wederom via de nacompetitie naar de Eredivisie.
Eredivisie onder Foppe de Haan (1993–2004) De basis hiervoor was een succesvol aan- en verkoopbeleid van met name Scandinavische en Nederlandse niet randstedelijke spelers, waardoor een goede naam is opgebouwd. De club staat er nu bekend om het financieel goed voor elkaar te hebben. Een belangrijke rol hierin speelde Riemer van der Velde, die van 1983 tot 2006 voorzitter was. Veel jonge talenten en hun adviseurs zien sportclub Heerenveen als een ideale opstap naar grotere clubs. De Friezen wisten dankzij een uitgekiend scoutingbeleid grote talenten zoals Jon Dahl Tomasson, Igor Kornejev, Ruud van Nistelrooij en Marcus Allbäck naar sc Heerenveen te lokken.
In 1998 speelde Heerenveen voor het eerst echt Europees voetbal in de Europacup II, door FC Twente in een beslissingsduel in Zwolle met 3-1 te verslaan. Deze wedstrijd met twee verliezende halvefinalisten was uniek in de Nederlandse voetbalgeschiedenis. De wedstrijd was noodzakelijk, aangezien beide finalisten in de beker: Ajax en PSV, zich reeds geplaatst hadden voor de Champions League.
Met het beste restultaat in de clubgeschiedenis, een tweede plaats in de Eredivisie, kwalificeerde sc Heerenveen zich in 2000 voor de UEFA Champions League. In 2003 slaagde sc Heerenveen er niet in zich te plaatsen voor de UEFA Cup via de Intertoto-finale tegen Villarreal. De Spaanse club won met 1–2 in Friesland en hield sc Heerenveen van scoren af in het El Madrigal, waar de eindstand op 0-0 bleef steken.
Op 22 juli 2003, tijdens een persconferentie voorafgaand aan het nieuwe seizoen, kondigde Foppe de Haan zijn afscheid aan na afloop van het seizoen 2003/04. De Haan was sinds 1 juli 1985 in dienst en daarmee de langstzittende trainer in het Nederlandse betaalde voetbal. De Haan werd opgevolgd door zijn voormalige assistent-trainer Gertjan Verbeek.
Ook na de eeuwwisseling wist de club nog steeds talenten aan te trekken, zoals Daniel Jensen, Mika Väyrynen, Michael Bradley, Klaas-Jan Huntelaar, Georgios Samaras, Afonso Alves, Danijel Pranjić, Miralem Sulejmani, Luciano Narsingh, Daryl Janmaat en Filip Đuričić. Die nadien allemaal ergens anders zijn gaan spelen.
Eredivisie (2004-heden) Onder Gertjan Verbeek werd in het eerste seizoen ook UEFA Cup-voetbal behaald, evenals de jaren daaropvolgend. Toch maakte het bestuur in december 2007 bekend met een andere trainer verder te willen. In het seizoen 2007/08 is een nieuw clubrecord neergezet: nog nooit werden zoveel doelpunten (88) gescoord in een seizoen. Er werd onder andere met 9-0 en 7-0 gewonnen van Heracles Almelo en Vitesse. In de wedstrijd tegen Heracles scoorde Afonso Alves zeven doelpunten, nog altijd is dat een record in de Eredivisie. Gertjan Verbeek moest aan het einde van het seizoen 2007/08 vertrekken bij Heerenveen, na vier seizoenen als hoofdtrainer. Hij werd vervolgens trainer bij Feyenoord.
De Noor Trond Sollied volgde Verbeek op. In het eerste jaar onder zijn bewind werd de vijfde plaats behaald in de competitie en werd voor het eerst in de clubhistorie de KNVB Beker gewonnen. Sollied plaatste zich daardoor met sc Heerenveen voor de play-offs van het nieuwe UEFA Europa League toernooi. Na vijf wedstrijden in het seizoen 2009/10 vertrok Trond Sollied in goed overleg bij sc Heerenveen. Zijn tijdelijke opvolger werd Jan de Jonge, destijds hoofd jeugdopleidingen. De Jonge kreeg het team echter niet aan de praat en vond het in het belang van de club noodzakelijk een stapje terug te doen. Hij legde de functie als hoofdtrainer neer op 3 februari 2010. Hierop werd op 5 februari 2010 Jan Everse aangesteld als interim-trainer. Naast Everse werd Dick van Burik aangesteld als interim-assistent-trainer. Zij kregen als doelstelling mee om niet te degraderen. Everse won zijn eerste wedstrijd als trainer van sc Heerenveen direct, met 2-0 van FC Utrecht. In dit duel maakte Gerard Sibon het duizendste doelpunt van sc Heerenveen in de Eredivisie. Heerenveen eindigde onder Everse als 11e. Voor het einde van het seizoen werd bekend dat Ron Jans de overstap van FC Groningen naar Heerenveen zou maken om hoofdtrainer te worden vanaf het volgende seizoen.
Ron Jans was de trainer sinds het seizoen 2010/11. In een moeizaam seizoen met hoogtepunten, zoals de 6-2 winst thuis tegen FC Twente en dieptepunten, zoals de 2-3 thuis nederlaag tegen Excelsior na een 2-0 voorsprong, werd de ploeg uiteindelijk 12e in de Eredivisie. In zijn 2e jaar als trainer liep het team veel beter, en mede dankzij Eredivisie-topscorer Bas Dost werd de Europa League direct gehaald door een eindnotering als 5e. Daarnaast werd ook de halve finale van de KNVB Beker gehaald, waar Heerenveen thuis met 1-3 verloor van de uiteindelijke winnaar PSV. Ondanks deze goede resultaten besloot trainer Ron Jans halverwege het seizoen al na dit seizoen te vertrekken bij sc Heerenveen.
Marco van Basten werd op 13 februari 2012 groots aangekondigd als nieuwe trainer van sc Heerenveen. Door de verkoop van vele bepalende spelers, waaronder Luciano Narsingh, Oussama Assaidi en Bas Dost, begon Marco van Basten moeizaam aan zijn eerste seizoen. In de Europa League werd Heerenveen al voor de groepsfase uitgeschakeld door het Noorse Molde FK. In de competitie werd na een moeizame start alsnog een achtste plaats, en daarmee deelname aan de play-offs, veilig gesteld. Helaas was FC Utrecht hierin tweemaal te sterk (0–1, 2–1). Zijn tweede seizoen was een stuk constanter. Ondanks de verkoop van sterspeler Filip Đuričić bleef Heerenveen zich handhaven in de subtop. Mede dankzij topscorer Alfred Finnbogason en de net opgekomen Hakim Ziyech werd een keurige vijfde plaats behaald. In de play-offs voor de Europa League werd kansloos verloren van AZ (3-1) over twee wedstrijden. Hiervoor was het al bekend dat Van Basten na dit seizoen zou vertrekken naar AZ. Dit seizoen werd gekenmerkt door de vele doorgebroken jeugdspelers. Hakim Ziyech, Kenny Otigba, Daley Sinkgraven, Bilal Başacıkoğlu en Joost van Aken mochten meerdere malen hun opwachting maken in de basis.
Dwight Lodeweges werd op 31 maart aangekondigd als nieuwe hoofdtrainer voor het seizoen 2014/15. De aanstelling ging voor Lodeweges niet zonder slag of stoot. Hij was namelijk trainer van aartsrivaal SC Cambuur, toen zijn overstap bekend werd gemaakt. De dag na de bekendmaking moest hij zijn taken als hoofdtrainer in Leeuwarden neerleggen, omdat de fans van Cambuur dit niet waardeerden. In zijn eerste seizoen bij sc Heerenveen eindigde hij op een zevende plaats en haalde hij met de ploeg de finale van de play-offs. Helaas werd deze verloren van Vitesse. Zijn tweede seizoen begon slecht, na negen speelronden stond het team met zeven punten op een teleurstellende vijftiende plaats. Na de wedstrijd thuis tegen Feyenoord, waar Heerenveen na een 0-5 ruststand met 2-5 van verloor, besloot hij zijn functie als hoofdtrainer neer te leggen. Foppe de Haan werd in eerste instantie aangesteld om tijdelijk de functie van hoofdtrainer over te nemen, voor de komende vier wedstrijden. Later werd bekendgemaakt dat hij het seizoen zou afmaken. Uiteindelijk kon de Haan de wisselvallige resultaten niet stabiliseren en eindigde het team in de middenmoot op een twaalfde plaats.