thumb|SpaceShipOne, het eerste particulier ontwikkelde ruimtevaartuig dat de ruimte bereikte. Het heeft, anders dan gepland, nooit een ruimtetoerist vervoerd. Ruimtetoerisme is toerisme "in de ruimte", "buiten de aardatmosfeer", al heeft die eigenlijk geen scherpe begrenzing. Waar de scheidslijn tussen ruimtetoerisme en commerciële wetenschappelijke ruimtevaart ligt is ook niet altijd duidelijk. De vluchten van Axiom Space en Virgin Galactic worden in de media vaak als ruimtetoeristisch aangeduid maar de deelnemers voeren vaak ook wetenschappelijk werk uit tijdens hun vlucht.
Historie Van 2001 tot 2009 waren er zeven ruimtetoeristen die fikse bedragen (20 tot 35 miljoen dollar) betaalden om een ruimtevlucht te maken (zie onder). Zij maakten een vlucht naar het Internationaal ruimtestation ISS via het bedrijf Space Adventures, dat gelieerd is aan Roskosmos, het Russische overheidsbureau voor ruimtevaart.
Ruimtetoeristen waren na 2009 niet meer welkom op het ISS. Russia says no more space tourists after 2009, The Register, 21 januari 2009
In juni 2019 stelde NASA het ISS echter weer open voor ruimtetoeristen. Een verblijf kost er zo’n 31.000 euro per etmaal exclusief de vlucht erheen. Die moet de toerist zelf boeken bij een door NASA goedgekeurd lanceerbedrijf. Ook moet de ruimtetoerist aan de standaard voor de lichamelijke conditie van NASA-astronauten voldoen en trainingen volgen. Bigelow Space Operations, een onderdeel van Bigelow Aerospace, heeft zich enkele dagen na die aankondiging opgeworpen als reisbureau en vier vluchten met een SpaceX Crew Dragon geboekt. Zo’n vlucht zou 52 miljoen dollar gaan kosten. , A trip to the International Space Station will cost tourists $52 million, CNBC, 11 juni 2019 Bigelow trok het contract later weer in en ging later failliet. Inmiddels zijn de bedrijven Axiom en Space Adventures in die markt gesprongen.
Ontwikkelingen Virgin Galactic Het Britse bedrijf Virgin Galactic is van plan regelmatige vluchten tot buiten de atmosfeer (gedefinieerd als 100 km hoogte) aan te bieden voor een bedrag van rond de 200.000 dollar. Hiermee wordt ruimtetoerisme bereikbaarder voor anderen dan de extreem rijken. Op 27 juli 2009 toonde Richard Branson in Wisconsin het Moederschip Eve, dat in de toekomst met ruimteschepen met betalende passagiers suborbitale ruimtevluchten moet gaan uitvoeren. Uiteindelijk moet een dergelijk uitstapje rond de 10.000 dollar gaan kosten om echt grote markten aan te boren. Het ruimteschip SpaceShipTwo van Virgin Galactic (gebouwd door The SpaceShipCompany, een joint-venture van Virgin Galactic en Scaled Composites) heeft in 2018 en 2019 enkele testvluchten gemaakt. Op 11 juli 2021 was er een geslaagde testvlucht, met het rakettoestel bestuurd door twee piloten, en met Branson en drie van zijn naaste medewerkers als passagiers. Vertrokken werd van Spaceport America. De bereikte hoogte was 90 km.https://www.nu.nl/tech/6144966/miljardair-branson-terug-op-aarde-na-succesvolle-reis-naar-rand-van-de-ruimte.htmlhttps://www.ad.nl/buitenland/miljardair-branson-weer-terug-op-aarde-na-eerste-toeristische-vlucht-naar-de-ruimte~a26ca79f Blue Origin Ook Blue Origins New Shepard is voor dit doel ontwikkeld. De eerste vlucht met een ruimtetoerist (Blue Origin NS-16) was op 20 juli 2021. Bezos ging op deze vlucht zelf mee, en ook zijn broer. Verder de 82-jarige Wally Funk, die in de jaren 60, de begintijd van de bemande ruimtevaart met in de VS het Mercury-programma, waarin alleen mannen astronaut konden worden, het jongste lid was van het Mercury 13 team, een groep van 13 vrouwen die succesvol tests hadden ondergaan en werden getraind, zodat daar eventueel toch een eerste vrouwelijke Amerikaanse ruimtevaarder uit zou kunnen worden gekozen, maar dit ging niet door. Aan boord was ook de betalende 18-jarige Nederlander Oliver Daemen. De laatste twee zijn degenen die op de oudste, respectievelijk jongste leeftijd ooit, in de ruimte zijn geweest. De lancering was vanaf Corn Ranch, Texas. De bereikte hoogte was ruim 100 km.https://www.nu.nl/tech/6145832/nederlandse-oliver-18-mag-mee-op-ruimtevlucht-van-jeff-bezos.html De vader van Daemen had tijdens een veiling geboden op deze tocht. Toen de hoogstbiedende die 28 miljoen dollar bood besloot om niet deel te nemen nam Daemen zijn plaats in. Het is niet bekend hoeveel er voor hem geboden werd.
Blue Origin heeft een orbitale draagraket-ruimteschip combinatie genaamd New Glenn in ontwikkeling die ook voor ruimtetoerisme ingezet zou kunnen worden. Evenals een maanraket genaamd New Armstrong.
Op 13 oktober 2021 maakte de acteur William Shatner, bekend als Captain Kirk in de tv-serie Star Trek, een ruimtereis met Blue Origin.
SpaceX Er stond een vlucht om de Maan (vrije-terugkeertraject) gepland met (nu nog in ontwikkeling zijnde) Starship. De Japanner Yusaku Maezawa (CEO van ZOZO) is met SpaceX overeengekomen om op deze vlucht (tegen betaling van een niet nader bekendgemaakt bedrag) mee te gaan en acht inmiddels door hem geselecteerde topartiesten mee te nemen, in het kader van een kunstproject genaamd dearMoon. De bedoeling was dat de vlucht deze artiesten zal inspireren tot het maken van bijzondere nieuwe kunstwerken. dearmoon.earth https://news.artnet.com/art-world/billionaire-art-collector-bringing-artists-to-moon-elon-musk-1349987 Verder zouden er er een of meer personeelsleden van SpaceX mee, als piloot/astronaut meegaan. https://www.space.com/41856-how-spacex-bfr-moon-passenger-flight-works.html Op 1 juni 2024 maakte dearMoon bekend dat het project geannuleerd is.
Een tweede toeristische Starshipvlucht langs de Maan met aan boord onder meer Dennis Tito werd in 2022 geboekt.
In september 2021 heeft SpaceX met Inspiration4 vier ruimtetoeristen voor de duur van drie dagen in een baan om de aarde gebracht. Dit was de eerste ruimtevlucht met alleen mensen aan boord die geen beroepsastronaut zijn.
Er worden ook door Axiom Space Crew Dragon-vluchten naar het ISS geboekt voor drie passagiers en een reisleider. Of deze passagiers als ruimtetoerist of commercieel-ruimtevaarder worden aangemerkt hangt af van hun missieprofiel, de gehanteerde definitie en de genomen striktheid daarvan. Axiom bouwt met steun van NASA vijf commerciële modules voor het ISS die later als zelfstandig commercieel ruimtestation kunnen doorgaan.
Sojoez In oktober 2021 gingen een Russische actrice en een filmproducent aan boord van Sojoez MS-19 mee naar het ISS om daar een film op te nemen. Zij reisden terug met Sojoez MS-18. The 'challenge' movie: Medical review results, Roskosmos, 13 mei 2021
Ook gingen er in december 2021 twee ruimtetoeristen aan boord van Sojoez MS-20 naar het ISS: Yusaku Maezawa en zijn productieassistent Yozo Hirano deden dit samen als voorbereiding van het project dearMoon. Die vlucht duurde 12 dagen en was geboekt via ruimtereisbureau Space Adventures. Space Adventures’ Client, Yusaku Maezawa, Plans for Mission to the International Space Station, Space Adventures, 13 mei 2021 Voor 2023 heeft Space Adventures een ruimtetoeristische Sojoezvlucht naar het ISS met een ruimtewandeling geboekt. Tweet van Loren Grush, Twitter, 25 juni 2020
Kritiek Ruimtetoerisme wordt bekritiseerd vanuit de milieubeweging. Het hoge energieverbruik en de uitstoot van broeikasgassen zouden, bij een grote toename van het ruimtetoerisme, een versterking van het broeikaseffect en een enorme aanslag op het milieu betekenen. In tegenstelling tot de reguliere ruimtevaart, staat er (meestal) geen wetenschappelijk nut tegenover. Raketten die op waterstof werken (zoals de New Shepard) hebben echter nauwelijks vervuilende uitstoot. Wel moet daarbij de CO2-uitstoot van de waterstofproductie meegenomen worden.
Er was ook kritiek van oud-astronaut John Glenn die vond dat ruimtetoerisme ruimtevaart op een "goedkope" wijze commercialiseerde. John Glenn: Space tourist cheapening Alpha, CNN, 3 mei 2001 Ironisch gezien kreeg Glenn zelf kritiek in 1998 toen hij, na zijn pensioen bij NASA en inmiddels senator geworden, een vlucht maakte met de Space Shuttle, die werd gezien als een snoepreisje voor een belangrijke senator en een pr-stunt voor NASA. Er kan dus beargumenteerd worden dat Glenn toen zelf een ruimtetoerist was.
Lijst van ruimtetoerismevluchten Vlucht heen(toestel) Vlucht terug(toestel) Tijdsduur Missie Toerist(en) Destinatie Betaald bedrag Tourbedrijf Referenties 8 dagen ISS EP-1 Dennis TitoInternationale ruimtestation (ISS) US$ 20 miljoen Space Adventures 10 dagen ISS EP-2 Mark Shuttleworth US$ 20 miljoen 10 dagen ISS EP-3 Gregory Olsen US$ 20 miljoen 10 dagen ISS EP-4 Anousheh Ansari US$ 20 miljoen 10 dagen ISS EP-12 Charles Simonyi US$ 25 miljoen 13 dagen ISS EP-13 Richard Garriott US$ 30 miljoen 14 dagen ISS EP-14 Charles Simonyi US$ 35 miljoen 12 dagen ISS EP-15 Guy Laliberté US$ 35 miljoen 10 minuten NS-16 Suborbitale ruimtevlucht(Kármánlijn) Blue Origin 3 dagen Inspiration4 Low Earth Orbit SpaceX 10 minuten NS-18 Suborbitale ruimtevlucht(Kármánlijn) Blue Origin 12 dagen ISS EP-20 Internationale ruimtestation (ISS) Space Adventures 10 minuten NS-19 Suborbitale ruimtevlucht(Kármánlijn)Blue Origin 10 minuten NS-20 17 dagen Ax-1 Internationale ruimtestation (ISS) US$ 55 miljoen elk Axiom Space 10 minuten NS-21 Suborbitale ruimtevlucht(Kármánlijn)Blue Origin 10 minuten NS-22 10 dagen Ax-2 Internationale ruimtestation (ISS) Axiom Space 15 minuten Galactic 02 Suborbitale ruimtevlucht(~90 km) Virgin Galactic 15 minuten Galactic 03 Suborbitale ruimtevlucht(~90 km) 15 minuten Galactic 04 Suborbitale ruimtevlucht(~90 km)
Galerij
Referenties