thumb|Kasseimonument ter ere van de 100ste editie van Parijs-Roubaix in 2002. thumb|De Vélodrome André Pétrieux van Roubaix waar ieder jaar de klassieker De Hel van het Noorden aankomt. Parijs-Roubaix is een eendaagse wielerwedstrijd die elk voorjaar wordt verreden in het noorden van Frankrijk.
De wielerwedstrijd is een van de vijf monumenten en wordt precies een week na de Ronde van Vlaanderen gereden. De eendaagse wedstrijd staat bekend als De Hel van het Noorden (L'Enfer du Nord), maar dat is niet omdat een deel van de koers wordt verreden over de kasseistroken die karakteristiek zijn voor dit gebied. De omschrijving "Hel van het Noorden" werd het eerst in 1919 gebruikt door een journalist die de eerste editie na de Eerste Wereldoorlog volgde en diep onder de indruk was van de oorlogsverwoestingen in Noord-Frankrijk.
In de eerste edities van de mannenkoers werd er gebruikgemaakt van gangmakers (à la Bordeaux-Parijs), aanvankelijk met auto's en motoren, vanaf 1901 alleen nog met fietsen. Vanaf 1908 werden de renners tot Beauvais gegangmaakt, na 1910 kwam dit te vervallen. Afhankelijk van de weersomstandigheden zijn deze stroken ofwel droog en stoffig, ofwel nat en uiterst modderig en glad. Een andere bijnaam voor de wedstrijd is dan ook La Reine des Classiques (De Koningin der Klassiekers) of ook La Pascale ('De Paselijke), dus: wedstrijd omstreeks Pasen). De eerste vrouwenkoers was in 2021.
De textielfabrikanten Theo Vienne en Maurice Pérez organiseerden de wedstrijd voor het eerst in 1896. Met uitzondering van de beide wereldoorlogen en het jaar 2020 is de wedstrijd sindsdien elk jaar verreden. Tegenwoordig is de organisatie van de wedstrijd in handen van de Société du Tour de France (A.S.O.: Amaury Sport Organisation), die ook de Ronde van Frankrijk organiseert.
Parijs-Roubaix vormt samen met Milaan-San Remo, de Ronde van Vlaanderen, Luik-Bastenaken-Luik en de Ronde van Lombardije de vijf monumenten en maakt sinds 2005 deel uit van de Historische kalender. Vanaf 2011 behoort hij tot de UCI World Tour.
De editie van 2018 was dramatisch. De Belg Michael Goolaerts kreeg een hartstilstand op de 2de kasseistrook. Hij werd overgebracht naar een ziekenhuis in Rijsel en overleed er diezelfde avond.
De editie van 2020 werd in eerste instantie verplaatst naar 25 oktober 2020 vanwege de coronapandemie, inclusief de eerste editie voor de vrouwen. Op 9 oktober 2020 maakte de organisator bekend dat de uitgestelde editie afgelast werd vanwege de sterke stijging van de coronacijfers in Noord-Frankrijk.Wat een domper: ook Parijs-Roubaix valt in het water, Sporza.be, 9 oktober 2020
Marcel Kint (1943), Rik Van Looy (1961, 1962), Eddy Merckx (1968), Francesco Moser (1978), Bernard Hinault (1981), Peter Sagan (2018), Mathieu van der Poel (2024) en Lotte Kopecky (2024) zijn de winnaars die Parijs-Roubaix wonnen als wereldkampioen. De snelste editie was in 2026. Wout van Aert won met een gemiddelde van 48,91 kilometer per uur.
Zowel Servais Knaven, Raymond Impanis als Mathew Hayman hebben 16 keer deelgenomen aan Parijs-Roubaix, waarmee ze samen het record van grootste aantal deelnames delen.
Parcours Oorspronkelijk liep de wedstrijd van Saint-Denis in Parijs naar Roubaix. Vanwege de grote afstand werd de startplaats noordwaarts verlegd. In 1965 werd de startplaats verhuisd naar Chantilly. In 1968, onder leiding van Jean Stablinski, werd de startstreep voor het eerst getrokken in Compiègne, dat zo'n 80 kilometer ten noorden van Parijs ligt. De finish is sinds 1943 traditioneel (met uitzondering van 1986, 1987 en 1988) op de Vélodrome André Pétrieux van Roubaix, waar de renners nog anderhalve ronde moeten afleggen (600 m). In de eerste edities werden er drie ronden op de baan afgelegd en werd de wegfiets voor een baanfiets ingewisseld voordat er de baan opgereden werd. Parijs-Roubaix - De Hel Van Het Noorden, Lannoo, 2008, p. 52, Historical Dictionary of Cycling, Scarecrow Press, 2011, p. 155,
Vanaf 2021 rijden de vrouwen ook Parijs-Roubaix. Zij starten in Denain en rijden de laatste 17 kasseienstroken.
Kasseien Parijs-Roubaix kreeg zijn reputatie van kasseienkoers pas na de Eerste Wereldoorlog. Kasseien waren weliswaar niet onbekend in dat gebied, maar voor die tijd werd er nog veel gereden over stoffige wegen, gemaakt van puin en grind. Nadat veel van die wegen in de Eerste Wereldoorlog kapotgeschoten waren, werden ze hersteld met kasseien.
Vanaf de jaren 1960 zijn veel kasseien verdwenen onder een laag asfalt, maar omdat ze typerend zijn geworden voor Parijs-Roubaix doet de organisatie haar best om originele kasseistroken te vinden en ze zo mogelijk als erfgoed te laten beschermen. Sommige kasseienstroken zijn alleen op de wedstrijddag toegankelijk voor publiek. De koers bestaat voor minimaal vijftig kilometer uit kasseistroken. Bekende zijn die het Bos van Wallers-Arenberg (alleen in de mannenwedstrijd), Pevelenberg (Mons-en-Pévèle) en de Carrefour de l'Arbre. Elke kasseistrook (fr: secteur pavé) krijgt een gradatie in de vorm van sterren, waarbij vijf sterren de zwaarste stroken (in lengte en ligging van kasseien) aanduiden. In 2005 werd voor het eerst in veertig jaar het Bos van Wallers buiten het parcours gelaten, vanwege de slechte toestand van de kasseien aldaar. In 2006 werd de strook terug opgenomen.
De nummering van de stroken is aflopend. Zo ligt strook nummer 1 (Espace Charles Crupelandt, vernoemd naar de wielrenner Charles Crupelandt), een relatief goed stuk kasseien van 300 meter lang, aangelegd ter promotie van de wielerwedstrijd, circa twee kilometer voor de finish in Roubaix.
Belangrijkste kasseistroken Nummer Naam kasseistrook Lengte Aantal sterren19Bos van Wallers-Arenberg2,4 km12px|*12px|*12px|*12px|*12px|*11Mons-en-Pévèle3 km12px|*12px|*12px|*12px|*12px|*4Carrefour de l'Arbre2,1 km12px|*12px|*12px|*12px|*12px|*26Quiévy à Saint-Python3,7 km12px|*12px|*12px|*12px|*20Haveluy à Wallers2,5 km12px|*12px|*12px|*12px|*17Hornaing à Wandignies-Hamage3,7 km12px|*12px|*12px|*12px|*15Tilloy-lez-Marchiennes à Sars-et-Rosières2,4 km12px|*12px|*12px|*12px|*12Auchy-lez-Orchies à Bersée2,7 km12px|*12px|*12px|*12px|*5Camphin-en-Pévèle1,8 km12px|*12px|*12px|*12px|*
"De Dubbel" Parijs-Roubaix wordt soms vergeleken met de Ronde van Vlaanderen, die altijd de zondag voor Parijs-Roubaix op de Vlaamse wegen verreden wordt. De Ronde wordt getypeerd als een race met een reeks Vlaamse hellingen, waarvan het merendeel met kinderkopjes geplaveid is (vandaar ook een kasseiklassieker). Parijs-Roubaix, daarentegen, heeft geen hellingen maar telt wel heel wat kasseistroken, die er veel slechter bij liggen dan die in Vlaanderen.
Elf wielrenners wonnen beide wedstrijden in één week tijd. Tom Boonen en Fabian Cancellara zijn er zelfs twee keer in geslaagd. Rik Van Looy en Mathieu van der Poel zijn de enige twee wielrenners die daarin slaagden in de regenboogtrui. De vrouwen rijden de koers pas vanaf 2021 en er is nog geen winnares van de dubbel. 1923 · Heiri Suter 1932 · Romain Gyssels 1934 · Gaston Rebry 1954 · Raymond Impanis 1957 · Fred De Bruyne 1962 · Rik Van Looy 1977 · Roger De Vlaeminck2003 · Peter Van Petegem 2005 · Tom Boonen 2010 · Fabian Cancellara 2012 · Tom Boonen 2013 · Fabian Cancellara 2024 · Mathieu van der Poel
Fietsen en materiaal Door de vaak barre weersomstandigheden waarin de renners over de kasseien moeten dokkeren, kiezen ploegen soms voor specifiek technisch materiaal. Een specifieke frame- en wielenkeuze zijn vaak typerend voor deze wedstrijd.
De gebruikte fietsen in Parijs-Roubaix hebben dan ook veel weg van de cyclocross. Zo wordt meestal gekozen voor bredere banden, of specifieke remsoorten. Veelal kiest men voor een iets lichtere bandendruk, omdat dit iets beter grip geeft en de schokken beter absorbeert. Veel ploegen kiezen ervoor om her en der op het parcours extra personeel met reservewielen (of soms met reservefietsen) te plaatsen omdat veel stroken vaak niet of moeilijk bereikbaar zijn met de ploegwagen. Zo wordt de renner beter geassisteerd bij eventuele materiaalbreuk of lekke band.
Sommige renners gebruiken speciale frames, die geoptimaliseerd zijn voor het rijden van Parijs-Roubaix. Deze frames bieden meer stabiliteit en comfort voor de renner. In 2005 gebruikte winnaar Tom Boonen een TIME-frame met langere wielbasis. In diezelfde editie gebruikte George Hincapie een TREK-prototype frame met een 2 mm dikke vering aan de zitting, die -volgens de producenten- haast alle schokken zou opvangen. Door de jaren heen zijn veel aanpassingen uitgeprobeerd om een voordeel op de concurrentie te hebben. Vering op de fiets in allerlei vormen deed zijn intrede verdween weer. Renners kiezen toch vaak voor een 'klassieke' fiets met kleine aanpassingen op het gebied van geometrie en sterkte.
Coureurs kunnen bij bandbreuk assistentie vragen van een neutrale motor die zich tussen de renners bevindt. De typische gele moto's voeren wielen met zich mee die ter beschikking staan van de renners met pech.
Lijst van winnaars (mannen) 1896 · Josef Fischer 1897 · Maurice Garin 1898 · Maurice Garin 1899 · Albert Champion 1900 · Emile Bouhours 1901 · Lucien Lesna 1902 · Lucien Lesna 1903 · Hippolyte Aucouturier 1904 · Hippolyte Aucouturier 1905 · Louis Trousselier 1906 · Henri Cornet 1907 · Georges Passerieu 1908 · Cyrille Van Hauwaert 1909 · Octave Lapize 1910 · Octave Lapize 1911 · Octave Lapize 1912 · Charles Crupelandt 1913 · François Faber 1914 · Charles Crupelandt 1915 · niet verreden 1916 · niet verreden 1917 · niet verreden 1918 · niet verreden 1919 · Henri Pélissier 1920 · Pol Deman 1921 · Henri Pélissier 1922 · Berten Dejonghe 1923 · Heiri Suter 1924 · Jules Vanhevel 1925 · Félix Sellier 1926 · Julien Delbecque 1927 · Georges Ronsse 1928 · André Leducq 1929 · Charles Meunier 1930 · Julien Vervaecke 1931 · Gaston Rebry 1932 · Romain Gyssels 1933 · Sylvère Maes 1934 · Gaston Rebry 1935 · Gaston Rebry 1936 · Georges Speicher 1937 · Jules Rossi 1938 · Lucien Storme 1939 · Emile Masson jr 1940 · niet verreden1941 · niet verreden 1942 · niet verreden 1943 · Marcel Kint 1944 · Maurice Desimpelaere 1945 · Paul Maye 1946 · Georges Claes 1947 · Georges Claes 1948 · Rik Van Steenbergen 1949 · Serse Coppi en André Mahé 1950 · Fausto Coppi 1951 · Antonio Bevilacqua 1952 · Rik Van Steenbergen 1953 · Germain Derycke 1954 · Raymond Impanis 1955 · Jean Forestier 1956 · Louison Bobet 1957 · Fred De Bruyne 1958 · Leon Vandaele 1959 · Noël Foré 1960 · Pino Cerami 1961 · Rik Van Looy 1962 · Rik Van Looy 1963 · Emile Daems 1964 · Peter Post 1965 · Rik Van Looy 1966 · Felice Gimondi 1967 · Jan Janssen 1968 · Eddy Merckx 1969 · Walter Godefroot 1970 · Eddy Merckx 1971 · Roger Rosiers 1972 · Roger De Vlaeminck 1973 · Eddy Merckx 1974 · Roger De Vlaeminck 1975 · Roger De Vlaeminck 1976 · Marc Demeyer 1977 · Roger De Vlaeminck 1978 · Francesco Moser 1979 · Francesco Moser 1980 · Francesco Moser 1981 · Bernard Hinault 1982 · Jan Raas 1983 · Hennie Kuiper 1984 · Sean Kelly1985 · Marc Madiot 1986 · Sean Kelly 1987 · Eric Vanderaerden 1988 · Dirk Demol 1989 · Jean-Marie Wampers 1990 · Eddy Planckaert 1991 · Marc Madiot 1992 · Gilbert Duclos-Lassalle 1993 · Gilbert Duclos-Lassalle 1994 · Andrei Tchmil 1995 · Franco Ballerini 1996 · Johan Museeuw 1997 · Frédéric Guesdon 1998 · Franco Ballerini 1999 · Andrea Tafi 2000 · Johan Museeuw 2001 · Servais Knaven 2002 · Johan Museeuw 2003 · Peter Van Petegem 2004 · Magnus Bäckstedt 2005 · Tom Boonen 2006 · Fabian Cancellara 2007 · Stuart O'Grady 2008 · Tom Boonen 2009 · Tom Boonen 2010 · Fabian Cancellara 2011 · Johan Vansummeren 2012 · Tom Boonen 2013 · Fabian Cancellara 2014 · Niki Terpstra 2015 · John Degenkolb 2016 · Mathew Hayman 2017 · Greg Van Avermaet 2018 · Peter Sagan 2019 · Philippe Gilbert 2020 · niet verreden 2021 · Sonny Colbrelli 2022 · Dylan van Baarle 2023 · Mathieu van der Poel 2024 · Mathieu van der Poel 2025 · Mathieu van der Poel 2026 · Wout van Aert
Meervoudige winnaars