miniatuur | rechts | Queen in 1975 Bohemian Rhapsody is een nummer in rapsodische vorm van de Britse rockgroep Queen. Het verscheen op het album A Night at the Opera uit 1975. Op 31 oktober van dat jaar werd het nummer op single uitgebracht.
Het was een wereldwijde hit voor de groep in 1975/1976 en de heruitgave eind 1991 werd ook een hit. Het wordt algemeen beschouwd als een van de succesvolste platen aller tijden.
Opbouw Het lied bestaat uit zes delen, waarin een aantal onderling sterk verschillende muziekstijlen aan bod komen. Het nummer combineert onder meer progressieve rock met hardrock en progressieve pop. De intro (0:00–0:49) wordt eerst gevolgd door een ballade (0:49–2:40). Daarna volgen een korte gitaarsolo (2:40–3:05), een opera-achtig intermezzo (3:05–4:07) en een hardrockgedeelte (4:07–4:54). Ten slotte is er een lange outro (4:54–5:55), die wordt afgesloten met het geluid van een gong.Zó werd de videoclip van 'Bohemian Rhapsody' gemaakt, nporadio2.nl. Gearchiveerd op 22 oktober 2020.
Het nummer is verder afwijkend qua opbouw van een normaal lied doordat het geen refrein kent. Tevens is er maar weinig tekstherhaling; geen enkel couplet komt in zijn geheel een tweede keer voor. Aan het eind wordt enkele malen het zinnetje ' herhaald. Ook komt de regel hier nog eens terug, die ook aan het begin voorkwam.
Tekst en betekenis Over de precieze betekenis van de ogenschijnlijk weinig samenhangende tekst is weinig duidelijk; zanger en schrijver Freddie Mercury hield er niet van om in interviews zijn teksten uit te leggen. Er is wel geopperd dat Goethes beroemde werk Faust een belangrijke bron van inspiratie heeft gevormd.
De tekst bevat filosofische elementen. Meteen in de intro wordt de vraag gesteld of het leven zoals wij dat ervaren echt is (), waarna wordt geconcludeerd dat er aan de realiteit geen ontsnappen mogelijk is.
Vervolgens lijkt het te gaan om een jongen uit een arme familie die een man doodschiet, en moet vluchten. De jongen beseft dat hij zijn leven, dat nog maar net was begonnen, vergooid heeft. Biograaf Ann-Lesley Jones heeft Mercury hierover gesproken, maar hij wilde er niks over zeggen. Hij kwam uit een streng gelovig gezin, waar homoseksualiteit taboe was. Jones sprak voor de biografie van Mercury echter ook met Tim Rice. Volgens hem verwijst de man die hij doodschiet naar de heteroseksuele Freddie, die hij achter zich laat. Rice schreef samen met Mercury de teksten voor het album Barcelona. Ook heeft Rice hierover gesproken met drummer Roger Taylor. Na Mercury's overlijden sprak Jones nog met zijn toenmalige levenspartner Jim Hutton. Hij vertelde dat hij vaak praatte met Mercury over zijn homoseksualiteit: "De verborgen boodschap in het lied is eenvoudig: hoe veel beter was zijn leven geweest, hoeveel gelukkiger was hij geweest als hij gewoon openlijk zichzelf had kunnen zijn? Freddie zou er nooit openlijk over praten omdat hij de schijn moest ophouden voor zijn familie."
Het opera-gedeelte bevat veel religieuze toespelingen; zo wordt hier Beëlzebub genoemd en komt de Arabische spreuk Bismillah ("in naam van God") voor. De tekst bevat verder enkele verwijzingen naar de operawereld. De naam Scaramouche wordt genoemd, evenals Figaro uit Il barbiere di Siviglia van Rossini. Verder wordt de 16-eeuwse geleerde Galileo Galilei aangeroepen, die door de Kerk werd vervolgd. Mogelijk verwijst dit zowel naar de hoofdpersoon uit Faust als naar het thema homoseksualiteit, waar Mercury graag acceptatie voor wilde.Waar gaat de muziek van Queen eigenlijk over?, Nolala!, 12 november 2017. Gearchiveerd op 21 september 2021.
Titel De titel verwijst naar de wereld van de bohemiens, meer in het bijzonder het individualisme en de daarmee samenhangende creativiteit.
De term komt uit de klassieke muziek en is een muziekstuk dat uit contrasterende delen bestaat.
Opnamen Het 'operakoor' in het midden is ingezongen door drie leden van Queen; John Deacon zong dit gedeelte niet mee. Dit inzingen gebeurde zo vaak dat er uiteindelijk circa 180 stemmen te horen waren. De opnames van dit gedeelte van het nummer namen zo'n drie weken in beslag.
De platenmaatschappij zag het helemaal niet zitten dat dit nummer − ruim langer dan de gangbare drie minuten − zou worden uitgebracht op single. Freddie Mercury gaf een kopie aan zijn goede vriend, radio-dj Kenny Everett, en zei (met een knipoog) dat hij het nooit in zijn show mocht afspelen. Everett deed, naar Mercury's verwachting, precies het tegenovergestelde, en draaide uiteindelijk het nummer veertien keer in twee dagen. Andere radiostations begonnen toen ook het nummer uit te zenden.
miniatuur | rechts | Tracksheet van de multi track
Er werd een videoclip bij opgenomen, zodat de single tijdens hun tour alsnog op Top Of The Pops van de BBC kon verschijnen. De clip was een van de eerste echte videoclips, maar artiesten als en zelfs Queen zelf hadden al eerder promotiefilmpjes gemaakt bij hun singles. De clip van is voor 100% op video gedraaid waarbij enkele eenvoudige technieken (zoals een facetlens) gebruikt werden voor de special effects. Zo werd het videofeedbackeffect verkregen door de camera op een monitor te richten. Deze clip werd in iets meer dan vier uur opgenomen en kostte slechts £ 4500.
Populariteit Bohemian Rhapsody had wereldwijd succes. In Europese pop-polls is het vaak verkozen tot een van de beste popsongs aller tijden.
In de winter van 1975-1976 werd de plaat wereldwijd een gigantische hit. In Queens thuisland het Verenigd Koninkrijk bereikte de plaat de nummer 1-positie in de UK Singles Chart. Ook in Ierland, Spanje, Nieuw-Zeeland, Australië, Canada en de Verenigde Staten werd de nummer 1-positie bereikt.
In Nederland werd de plaat op zaterdag 13 december 1975 verkozen tot de 248e Troetelschijf op Hilversum 3 en werd ze een gigantische hit in de destijds twee hitlijsten op de nationale publieke popzender. De plaat bereikte de nummer 1-positie in zowel de destijds nieuwe publieke hitlijst de Nationale Hitparade, uitgezonden door de NOS als de Nederlandse Top 40, destijds uitgezonden door de TROS op de befaamde donderdag met dj Ferry Maat.
In België bereikte de plaat eveneens de nummer 1-positie in zowel de voorloper van de Vlaamse Ultratop 50 als de Vlaamse Radio 2 Top 30.
In december 1991 werd de plaat voor de tweede keer een grote hit. Dit hing enerzijds samen met het overlijden van Mercury. In de Verenigde Staten werd het succes ook in de hand gewerkt door de film Wayne's World, waarin de plaat een prominente rol speelt.
In 2004 werd de plaat opgenomen in de .GRAMMY HALL OF FAME, grammy.com. Gearchiveerd op 23 januari 2022.
Nederland In de Top 100 Allertijden van achtereenvolgens het publieke Veronica (1977-1995) en later het commerciële Yorin FM (2001-2006) en Radio Veronica, voor het laatst samengesteld in 2015, stond de plaat negen keer op de nummer 1-positie. In de sinds december 1999 jaarlijks door de Nederlandse publieke radiozender NPO Radio 2 uitgezonden NPO Radio 2 Top 2000 staat Bohemian Rhapsody in 2025 voor de 22e keer op de nummer 1-positie. Ook in de Top 4000 van Radio 10 stond de plaat meermaals bovenaan. In de Nationale Top 100 bij de TROS op Radio 3, stond Bohemian Rhapsody opnieuw op de nummer 1-positie in de eerste twee weken van 1992 (wegens het overlijden van Freddie Mercury opnieuw uitgebracht). In totaal heeft de plaat vijf weken op #1 gestaan. Ook haalde de plaat destijds weer een hitnotering in de Nederlandse Top 40 bij Veronica op Radio 3.
België (Vlaanderen) In Radio Donna's Eindejaarstop stond Queen vanaf 1992 zestien jaar lang onafgebroken op de eerste positie tot de plaat in 2007 het veld moest ruimen voor Summer of '69 van Bryan Adams. In de Tijdloze 100 van Studio Brussel stond het nummer tussen 1987 − toen de lijst begon − en 1998 steevast in de Top 5. Op 31 december 2013 werd het uitgeroepen tot nummer 1 van de 1000 klassiekers van Radio 2 in Vlaanderen.
Ook in de Belgische versie van de Radio 2 Top 2000 die sinds 2021 wordt uitgezonden en de JOE Top 2000 staat Bohemian Rhapsody bovenaan.
Verenigd Koninkrijk In 1977 verkoos de British Phonographic Industry (BPI) de plaat tot 'de beste single van de afgelopen 25 jaar'. In 2002 werd de plaat als eerste verkozen in een peiling van Guinness naar de beste Britse single ooit.Guinness World Records: Bohemian Rhapsody, BBC News. Gearchiveerd op 26 mei 2023. In een peiling van de officiële Britse hitlijstenmaatschappij, UK Charts Company, werd het ook als beste verkozen.Bohemian Rhapsody Top Chart Topper, CBS News Het is de op een na meest gedraaide plaat ooit op de Britse radio.Overzicht van meest gedraaide songs op Britse radio 1934-2009 (pdf) Het is de enige plaat die in vier verschillende kalenderjaren (1975, 1976, 1991, 1992) de Britse nummer 1-positie in de UK Singles Chart behaald heeft. Het is de enige plaat die tweemaal (1975, 1991) tijdens de kerstdagen op nummer 1 in de UK Singles Chart stond. Het is de enige plaat die in ongewijzigde vorm tweemaal de nummer 1-positie in de UK Singles Chart behaald heeft.
Andere uitvoeringen Het nummer is vele malen gecoverd door allerlei bands en individuele artiesten, zoals:
In 1987 nam de satirische rockband Bad News een eigen versie van Bohemian Rhapsody op, op het album Bad News (1987).Bad News, allmusic.com. Gearchiveerd op 2 december 2021. De parodie werd geproduceerd door Queen-gitarist Brian May. Elaine Paige op The Queen Album (1988)The Queen Album, allmusic.com. Gearchiveerd op 28 april 2023. Elton John en Axl Rose gaven een eigen vertolking tijdens het Freddie Mercury Tribute Concert (1992), samen met een deel van de Queen-bandleden. "Weird Al" Yankovic goot de compositie in een polkaformat op het album Alapalooza (1993)Alapalooza, allmusic.com. Gearchiveerd op 6 oktober 2022. Dream Theater op het album A Change of Seasons (1995) Magic Affair op het album Queen Dance Traxx I. (1996) Paul de Leeuw gaf in 2000 een eigen vertolking van het nummer in Rotterdam Ahoy, samen met Bassie en Adriaan. Deze versie is uitgekomen als single en op de cd Zingen terwijl u wacht. In 2006 bracht de satirische band Enge Buren een Nederlandstalige versie uit van het nummer. Bij de tour met Paul Rodgers begon dit nummer met een opname van Freddie, die in Wembley Stadium zingt en piano speelt. Brian May en Roger Taylor speelden live mee. Na het operadeel zong Rodgers een deel, maar wisselde Mercury hem soms af. Het nummer eindigde met een opname van Mercury die een buiging naar het publiek maakt. Bij de tour met Adam Lambert verschilt de liveversie per tour. Zo werd tijdens de Queen + Adam Lambert Tour 2012, de Queen + Adam Lambert Tour 2014-2015 en de Queen + Adam Lambert Summer Festival Tour 2016 het eerste couplet gezongen door Adam Lambert en het tweede couplet bestond uit de zang en beelden van Freddie Mercury van het concert Queen Live at Wembley Stadium. In deze jaren werd ook het einde gezamenlijk gezonden door Freddie en Adam. Vanaf de Queen + Adam Lambert Tour 2017-2018 werd voor het eerst het volledige lied live gespeeld. Inclusief het intro. Ook waren er geen beelden meer te zien van Freddie Mercury en zong Adam Lambert vanuit grootse hoogte het nummer. Er is een Muppetversie van het nummer gemaakt, waarin de Muppets het hele nummer op een luidruchtige en drukke manier zingen. Deze cover werd voor het eerst uitgezonden op televisie op het kanaal Disney XD. De drummer wordt hierbij emotioneel verward bij het horen van het woord "mama". De YouTube-muzikant MysteryGuitarMan (Joe Penna) heeft een slide-whistleversie van dit lied gemaakt. Het Groningse duo Pé Daalemmer & Rooie Rinus hebben op dit nummer een Groningse parodie gemaakt. Het lied werd gespeeld tijdens de openings- en sluitingsceremonie van de Olympische Zomerspelen 2012 in Londen. In 2016 heeft Panic! at the Disco het nummer opgenomen voor het album Suicide Squad.