Mario Been (Rotterdam, 11 december 1963) is een Nederlands voetbalcoach en voormalig voetballer.
Spelerscarrière Feyenoord left|thumb|Een training van Feyenoord met Sjaak Troost, Willem van Hanegem, Mario Been, Johnny Jacobsen en trainer Hans Kraay (juli 1982). Mario Been, geboren en getogen in Rotterdam, leerde voetballen op de pleintjes van Tarwewijk. Zijn vader Rinus was een havenarbeider. Op 7-jarige leeftijd sloot hij zich aan bij het bescheiden FC Rotterdam. Na een jaar ruilde hij de club in voor de jeugdopleiding van Feyenoord. In geen tijd werkte de aanvallende middenvelder zich op naar het eerste elftal. In 1982 maakte de 18-jarige Been tijdens het Rotterdam AD Toernooi zijn debuut voor de Rotterdammers, die toen ook nog konden rekenen op clubicoon Willem van Hanegem. Been mocht op het toernooi invallen tegen Arsenal en bedankte met een doelpunt. Op 5 september 1982 maakte hij tegen N.E.C. zijn officieel debuut voor Feyenoord.
Been beschikte over een uitstekende techniek en goede trap. In het seizoen 1982/83 mocht hij van trainer Hans Kraay sr. regelmatig meespelen. In het volgende seizoen, waarin Thijs Libregts en Ab Fafié de veldtrainers waren, werd Feyenoord onder leiding van Johan Cruijff landskampioen en bekerwinnaar. Been kwam door de aanwezigheid van Cruijff minder aan spelen toe, maar kreeg in 1984 wel de Gouden Schoen voor het grootste talent. Hij eindigde in de einduitslag voor Marco van Basten en ploeggenoot Ruud Gullit.
De middenvelder, die naast het veld bekendstond als een levensgenieter en een belhamel, werd direct een publiekslieveling in De Kuip. Van de pers kreeg hij ook de spotnaam Pietje Bell, omdat hij graag grappen uithaalde en niet op zijn mond gevallen was. Supporters noemden hem dan weer Super Mario of Mariodona, omwille van zijn uitstekende kwaliteiten als voetballer.
Na het seizoen 1983/84 pakte Been geen prijzen meer met Feyenoord. De club kende op sportief vlak een mindere periode (3 maal op rij 3de en vervolgens 1 maal 6de in de eredivisie) en bovendien boterde het niet tussen Been en trainer/coach Rinus Israël. In 1988 liet de Rotterdamse club de middenvelder voor een bedrag van 1 miljoen gulden (zo'n €450.000) vertrekken naar Italië.
Pisa De 24-jarige Been tekende een contract bij Pisa Calcio, dat toen in de Serie A uitkwam en waar ook Cisse Severeyns speelde.De voetbaljaren van Mario Been Sport/Voetbalmagazine, 13 november 2012 Been was er een vaste waarde, maar kon niet voorkomen dat de club in 1989 naar de Serie B degradeerde. Hij bleef de club trouw en dwong een jaar later opnieuw de promotie naar de hoogste divisie af. Na de komst van de Argentijnse verdediger José Chamot beschikte Pisa over te veel buitenlanders in de selectie, waardoor de Nederlander, die bovendien een blessure had opgelopen, niet meer hoefde te rekenen op een plaats in het team van de Roemeense coach Mircea Lucescu. Pisa probeerde hem te verkopen aan Sheffield Wednesday, maar omdat zijn hond in Engeland zes maanden in quarantaine moest, blies Been de transfer af.Hond dwarsboomde transfer naar Engeland Jeugd Voetbal Opleiding Zeeland, 10 november 2009
Roda JC Been verkaste in 1990 naar Roda JC, dat toen onder leiding stond van trainer Jan Reker, die later zou opgevolgd worden door Adrie Koster. Lang duurde het verblijf in Kerkrade van Been niet. Hij kwam 12 keer in actie voor Roda, maar mocht in de zomer van 1991 alweer vertrekken. Koster liet later optekenen dat Been in die dagen zijn reputatie van Pietje Bell alle eer had aangedaan.‘Als trainer kun je niet meer de lolbroek zijn' De Standaard, 29 oktober 2011
Heerenveen Na de mislukte doortocht bij Roda, belandde Been via zijn vriend René van der Gijp bij het sc Heerenveen van trainer Fritz Korbach. Been, die net als Van der Gijp het verwijt kreeg dat hij niet het maximum uit zijn carrière haalde, speelde slechts één seizoen voor Heerenveen, dat toen in de eerste divisie uitkwam. De Friese club sloot het seizoen af als derde en greep zo net naast de promotie. Been, wiens loon zwaar op de begroting van Heerenveen woog, verkaste vervolgens opnieuw naar het buitenland.
Innsbruck Hugo Hovenkamp, die midden jaren 80 voor FC Wacker Innsbruck had gespeeld, liet Been weten dat de Oostenrijkse club een middenvelder zocht. Been legde een geslaagde test af bij Innsbruck en tekende een contract voor twee seizoenen bij Innsbruck. Been speelde 14 competitiewedstrijden voor het team van de Sloveense trainer Branko Elsner. Om familieredenen besloot hij zijn contract niet uit te dienen. Hij keerde na een jaar terug naar Nederland.
Excelsior Hij keerde terug naar zijn geboortestad Rotterdam, waar hij ditmaal aan de slag ging bij Excelsior. De club vertoefde net als Heerenveen destijds in de eerste divisie. Been werd aanvoerder van de Rotterdammers, maar haalde nooit nog zijn oude topniveau. In het seizoen 1994/95 wordt Excelsior vijfde in de competitie. Op 17 september 1995 speelde hij tegen Haarlem zijn laatste wedstrijd. Een zware knieblessure zorgde ervoor dat hij medisch werd afgekeurd. Hij was op dat ogenblik nog geen 32 jaar.
Interlandcarrière right|thumb|Mario Been en Michel Valke voor de interland tegen Oostenrijk. Mario Been brak in 1983 door op het WK onder 20 jaar in Mexico. De door bondscoach Kees Rijvers op de linkerflank gepositioneerde aanvaller scoorde drie treffers; eenmaal tegen de latere wereldkampioen Brazilië (1-1) en twee keer tegen de Sovjet-Unie (3-2). Been slalomde om drie Braziliaanse verdedigers heen waarna hij met een lob de keeper passeerde. In de wedstrijd tegen de Sovjet-Unie scoorde hij uit een vrije trap de 2-2 om vervolgens de winnende treffer te maken door een aanval van Vanenburg en Van Basten af te ronden. Na het doelpuntloze gelijkspel tegen Nigeria verloor het elftal in de kwartfinale van Argentinië (1-2). Bij het nemen van een hoekschop werd Been geraakt aan het hoofd door een vanaf de tribune gegooide steen, waardoor hij noodgedwongen moest uitvallen.
Het talent van Feyenoord, dat in het seizoen 1983/84 de dubbel won, werd in 1984 voor het eerst geselecteerd voor Oranje. Het was toenmalig bondscoach Rinus Michels die hem op 14 november 1984 liet invallen in het WK-kwalificatieduel tegen Oostenrijk. Been verving na 73 minuten Ton Lokhoff. Nederland verloor het duel met 1-0 na een eigen doelpunt van Michel Valke. Been kwam nadien niet meer in actie voor Oranje.
Trainerscarrière Excelsior Na zijn spelerscarrière kon Been meteen aan de slag als jeugdtrainer bij Excelsior. Hij trainde er onder meer de beloften en de amateurs. Vanaf 1997 werd Adrie Koster er hoofdcoach. Toen hulptrainer John Metgod naar Feyenoord verkaste, werd Been de nieuwe assistent van Koster. In 2000 maakte ook Been de overstap naar Feyenoord.
Feyenoord In 2000 werd hij de assistent van Leo Beenhakker bij zijn ex-club Feyenoord. De twee kenden elkaar al van in de jaren 70, toen Beenhakker jeugdtrainer was en Been nog een opkomend talent bij Feyenoord. Bert van Marwijk nam later dat jaar het roer over, Been bleef assistent-coach. Onder hun leiding won Feyenoord in 2002 in eigen huis de UEFA Cup. De Rotterdammers, die beschikten over namen als Pierre van Hooijdonk, Robin van Persie, Jon Dahl Tomasson en Paul Bosvelt versloegen in de finale Borussia Dortmund met 3-2.
Terug bij Excelsior In 2005 keerde Been terug naar Excelsior, ditmaal als hoofdcoach. De club speelde in de eerste divisie en werd onder Beens leiding meteen kampioen. Het team van de gewezen assistent-trainer van Feyenoord veroverde eind maart 2006 de titel na een 3-1 zege tegen VVV-Venlo.Excelsior kampioen eerste divisie NU.nl, 31 maart 2006 De club keerde na een afwezigheid van drie jaar terug naar de eredivisie.
Trinidad en Tobago In december 2005 had Leo Beenhakker Been gevraagd hem te assisteren tijdens het WK 2006 in Duitsland. Beenhakker was op dat ogenblik bondscoach van Trinidad en Tobago. Been maakte in dienst van Beenhakker analyses van de WK-tegenstanders van Trinidad en Tobago. Na het WK keerde hij terug naar het Nederlands voetbal.
N.E.C Nog voor het behalen van de titel met Excelsior was Been al zeker van een nieuwe werkgever. Na het WK-avontuur met Trinidad en Tobago ging hij als hoofdtrainer aan de slag bij N.E.C. uit Nijmegen. In zijn eerste seizoen loodste hij N.E.C. naar een tiende plaats, een jaar later schoof de club twee plaatsen op en dwong het via de play-offs een Europees ticket af. In het seizoen 2008/09 mocht N.E.C voor het eerst sinds 2003/04 deelnemen aan de UEFA Cup. Onder leiding van Been deed N.E.C. het uitstekend in Europa. Eerst werd Dinamo Boekarest uitgeschakeld, nadien overleefde het de groepsfase met Tottenham Hotspur, Dinamo Zagreb en Udinese. Na de 2-0 tegen het Italiaanse Udinese verlengde Been zijn contract tot 2012. N.E.C. werd in de 1/16e finale uitgeschakeld door Hamburger SV. Nooit eerder was de Nijmeegse club zo ver geraakt in de UEFA Cup.
Terug bij Feyenoord thumb|right|Been tijdens een training van Feyenoord (juli 2011). Ondanks de contractverlenging bij N.E.C. maakte Been op zaterdag 24 januari 2009 bekend dat hij vanaf het seizoen 2009/10 de nieuwe hoofdcoach zou worden van Feyenoord. In zijn eerste seizoen bereikte hij de vierde plaats en plaatste de club zich voor Europees voetbal. Feyenoord bereikte ook de bekerfinale, die echter in twee wedstrijden verloren ging tegen aartsrivaal Ajax.Been definitief naar Feyenoord, NOS-JOURNAAL 24 jan 2009
Het tweede seizoen van Been bij Feyenoord was teleurstellend. In de Play-Off ronde van de Europa League verloor het van AA Gent, terwijl Feyenoord al in de tweede speelronde zijn eerste competitienederlaag slikte. Op Woudestein verloor het met 3-2 van kleine broeder Excelsior. Op 24 oktober ging het helemaal mis; Feyenoord verloor met 10-0 van PSV, de grootste nederlaag uit de clubhistorie. Feyenoord bivakkeerde het verdere seizoen in de onderkant van de middenmoot en eindigde uiteindelijk als tiende. Begin 2011 was er even sprake van dat Been zich solidair zou stellen met het vertrek van technisch directeur Leo Beenhakker, wiens contract door Feyenoord niet verlengd werd. Been en Beenhakker hebben een goede onderlinge band en Been was het oneens met de beslissing Beenhakker te ontslaan. Uiteindelijk besloot Been te blijven, mede op aanraden van Beenhakker zelf.'Been zal Beenhakker niet volgen en blijft' AD, 18 januari 2011
Op 13 juli 2011, in de voorbereiding op het nieuwe seizoen, stapte Mario Been op als trainer van Feyenoord, nadat bleek dat 13 van de 18 selectiespelers het vertrouwen in de trainer hadden verloren.Mario Been weg bij Feyenoord
Genk thumb|left|De basiself waarmee Been in 2013 de Beker van België won, tot op heden zijn enige prijs op het hoogste niveau. Op 29 augustus 2011 tekende Been een contract voor een seizoen bij KRC Genk, in de volksmond Racing Genk. Hij volgde hiermee Franky Vercauteren op, die als coach bij Al-Jazira Club aan de slag ging. Been vond bij Genk middenvelder Thomas Buffel terug, die hij nog kende van zijn periode als assistent bij Feyenoord. Toen Been in augustus 2011 bij Genk begon, was de club gekwalificeerd voor de groepsfase van de UEFA Champions League. Onder Been bleef Genk thuis ongeslagen in de groepsfase van het kampioenbal en haalde het drie punten. Op 30 november 2011 werd het contract van Been bij Genk verlengd tot 2014.'Been tot 2014 bij Racing Genk', De Morgen 30 november 2011