miniatuur|De theetuin van de Hortus Nijmegen Hortus Nijmegen, voorheen de Hortus Arcadië, is een botanische tuin in het zuidoosten van de Nederlandse stad Nijmegen, in het park Brakkenstein.
De tuin is opgezet naar inzichten van Jac. P. Thijsse.
Geschiedenis Eerdere tuinen Voordat de tuin in Park Brakkenstein werd aangelegd, had Nijmegen al twee eerdere botanische tuinen gehad. De eerste dateerde uit 1821. Deze tuin kwam er op initiatief van drie apothekers, en werd aangelegd waar nu de noordoostelijke hoek van Mariënburg is. Deze kruidentuin heeft slechts kort bestaan; in 1828 deed de eigenaar het stuk grond van de hand.
In 1833 vond de Artsenijmengkundige Vereeniging een nieuwe, zeer geschikte locatie van ongeveer duizend vierkante meter aan de Parkdwarsstraat, nabij de Doddendaal. Deze tuin bevatte een collectie van ca. 900 soorten planten, naast een tuinhuis, een orangerie en een broeikas. De tuin moest in 1878 echter weer worden opgedoekt vanwege nieuwe regelgeving inzake de volksgezondheid. (Het perceel kwam daarna in handen van de franciscanen, die hier hun nieuwe kerk bouwden. Alles op deze plek is echter later verwoest, bij het bombardement van 22 februari 1944.) Ongeveer op de plek van de tuin staat tegenwoordig het woonzorgcentrum Nieuw Doddendaal.
Hortus Arcadië In 1930 deden de curatoren van de zeven jaar daarvoor opgerichte Katholieke Universiteit Nijmegen in een brief een eerste verzoek aan de Sint-Radboudstichting om een nieuwe botanische tuin te mogen oprichten. Lent en een stuk grond van 3,5 hectare in Neerbosch werden als mogelijke locaties hiervoor overwogen. Lent bleek uiteindelijk te duur, terwijl Neerbosch goedkoper was maar net iets te ver uit de buurt lag. Uiteindelijk kocht de universiteit in 1949 het landgoed Heijendaal op, om zich later daar in de nabijheid te vestigen. De behoefte aan een hortus botanicus die ten dienste zou staan van de universiteit werd opnieuw heel actueel vanaf 1957, toen de universiteit er een faculteit biologie bij kreeg. Er werden twee experimentele proeftuinen aangelegd, een op de plek waar nu de Gerard van Swietenlaan is en de andere aan de toenmalige Verlengde Groenestraat. De universiteit zette er aanvankelijk op in om deze laatste tuin te blijven onderhouden en uit te breiden; in 1963 werd er 70.000 gulden aan besteed. Deze tuin had echter toch een te ongunstige ligging, ook was de bodemkwaliteit hier onvoldoende.
Op 22 mei 1969 besloot de gemeenteraad om een gebied van 3,05 hectare te verhuren aan de universiteit, zodat de hortus hier kon komen. De tuin is tussen 1969 en 1971 aangelegd in het zuidoostelijke deel van het park Brakkenstein, in opdracht van de universiteit die het hele landgoed hier inmiddels in bezit had.Brakkenstein, Rijksmonumentenregister De hoogleraren Victor Westhoff en Hans Ferdinand Linskens waren bij de oprichting betrokken. Zij hadden ook het idee om van de hortus een soort onderwijsmuseum te maken (vergelijkbaar met het Zuiderpark in Den Haag), wat uiteindelijk niet doorging. De gemeente weigerde de zorg voor de beplanting, het onderhouden en het toezicht op zich te nemen. De al geplande locatie van enkele tennisvelden voor de tennisvereniging Swift werd vanwege de aanleg van de tuin aangepast. Een aantal aan de universiteit verbonden biologen wilden met name onderzoek doen naar rotsplanten uit het Alpengebied. Bij de ingang bevindt zich daarom een rotsheuvel gebouwd met rotsblokken uit de Ardennen, die werd gebouwd in de jaren 70. Het idee hiervoor kwam vooral van Linskens.
Vanaf de jaren 80 werd de Hortus Arcadië als gevolg van bezuinigingen verwaarloosd. In 1999 nam de Stichting Hortus Arcadië het beheer over van de universiteit, waarna de botanische tuin weer is opgeknapt. Sinds 2002 vinden er in de zomermaanden ook akoestische tuinconcerten plaats. In 2015 ging de Hortus Arcadië over in de Hortus Nijmegen en is ook het bestuur vernieuwd. Met hulp van financiering door zowel de gemeente Nijmegen als de Radboud Universiteit konden er bij deze doorstart nieuwe plannen worden gerealiseerd.
Externe link Hortus Nijmegen
Categorie:Botanische tuin in Nederland Categorie:Park Brakkenstein