Rutger Oelsen Hauer (Breukelen, 23 januari 1944 – Beetsterzwaag, 19 juli 2019) was een Nederlands acteur die sinds de jaren tachtig voornamelijk in de Verenigde Staten werkte. Tot de filmprijzen die hij won behoren een Golden Globe, twee Gouden Kalveren en twee Rembrandt Awards. Hij is bekend van rollen in onder meer Floris, Turks fruit en Blade Runner.
Loopbaan Hauer was een zoon van Arend Hauer en Teunke Mellema, beiden in hun loopbaan vooraanstaand in het onderricht in het amateurtoneel.Hij was familie van schrijfster Louise Mellema (1900-1990) die zijn tante was Hij groeide op in de binnenstad van Amsterdam. Toen hij een jaar of tien was, klom hij de planken op. Zijn debuut maakte hij in 1955, als Eurysakes in Sophocles' 'Ajax'. Kort daarna maakte hij zijn onofficiële filmdebuut in 'Rust en Ruimte' uit 1956. De film werd in opdracht van de gemeente Schiermonnikoog gemaakt. Hauer is in de film aan het kuipjesteken.Floris goes to Hollywood, Leeuwarder Courant, 23 januari 2009, pagina 3Fries Filmarchief: Schiermonnikoog, een parel aan het Noordzeestrand, 1956-1957, Video, op 24:01,Rutger Hauer kuipjesteken
Op 15-jarige leeftijd ging Hauer een jaar de zee op, maar omdat hij kleurenblind was, zat kapitein worden er niet in. Na zijn terugkeer had Hauer allerlei baantjes en ondertussen behaalde hij zijn eindexamen middelbare school aan de avondschool. Vervolgens begon hij bij de Amsterdamse Toneelschool, waar hij na drie maanden werd weggestuurd. Hauer ging in militaire dienst waar hij werd opgeleid tot hospik. Omdat hij niet wilde doden liet hij zich afkeuren en vervolgens keerde hij terug naar de Toneelschool, waar hij in 1967 eindexamen deed. Na zijn eindexamen speelde hij bij Toneelgroep Noorder Compagnie in diverse stukken, onder meer Shakespeare's Richard III, Steinbeck's Of Mice and Men (onder regie van Peter Feldman), Vondel's Joseph in Dothan en Herr Biedermann und die Brandstifter van Max Frisch.
left|thumb|Rutger Hauer als Floris (1969) Tijdens een van de toneelvoorstellingen werd Hauer gespot door de scenarist Gerard Soeteman, die aan een televisieserie over een middeleeuwse ridder en een fakir werkte.Rutger Hauer Autobiografie (2007), met Patrick Quinlan en Monique Brandt pp. 35-54 De twaalfdelige serie Floris, onder regie van Paul Verhoeven, betekende in 1969 de landelijke doorbraak voor Hauer.
Vanaf 1973 verwierf hij als filmacteur internationale bekendheid door zijn hoofdrol in Turks fruit, gebaseerd op het gelijknamige boek van Jan Wolkers. Dit leverde hem zijn eerste bijrol op in een Engelstalige film, The Wilby Conspiracy uit 1975, met Sidney Poitier en Michael Caine. Zijn rol werd nog niet voldoende gewaardeerd voor een internationale doorbraak, waarop hij zich weer op Nederlandse films van Verhoeven richtte (Keetje Tippel, Soldaat van Oranje en Spetters). Vooral Soldaat van Oranje was een groot succes en vormde voor Hauer en Verhoeven – en later Jeroen Krabbé – een springplank naar de Verenigde Staten. In 1981 brak Hauer aldaar door met zijn rol in de film Nighthawks. Daarna was hij de androïde tegenspeler van Harrison Ford in Blade Runner (1982). Andere goed gewaardeerde Amerikaanse films waar hij sindsdien in speelde zijn onder meer The Hitcher, Blind Fury, Buffy the Vampire Slayer en Flesh & Blood. Zijn eerste Engelstalige film werd tevens zijn laatste samenwerking met Verhoeven. In 1988 speelde hij in La leggenda del santo bevitore van Ermanno Olmi. Datzelfde jaar won hij een Golden Globe (beste mannelijke bijrol in een miniserie gemaakt voor televisie) voor zijn rol in Escape from Sobibor. Hij is de eerste Nederlander met deze onderscheiding.
In de jaren tachtig was hij in Engeland te zien in een reeks reclamespots voor Guinness. Deze surrealistische reclames werden door popcultuur-critici tot beste 'adverts' gekozen. Na 1990 ging Hauer steeds meer in B-films en televisieseries spelen. Hij was vooral te zien in actie-, horror- en sciencefictionfilms met een relatief laag budget, doorgaans in de rol van slechterik. Hauer speelde vaak psychopaten, robots, nazi's, vampiers en terroristen. In 1993 werd een sample van Hauer uit de film Blade Runner gebruikt in het project The Fires Of Orc van elektronicaproducers Biosphere en Pete Namlook.
In het nieuwe millennium begon Hauer aan een comeback naar de A-film. Zo speelde hij in 2003 een rol in Confessions of a Dangerous Mind, het regiedebuut van George Clooney. Verder speelde hij in de Hollywoodkaskraker Batman Begins van Christopher Nolan en was hij te zien in Sin City.Sin city (2005), imdb.comSin City beste film 2005, filmtotaal.nl In 2004 eindigde hij op de 92e plaats tijdens de verkiezing van De grootste Nederlander. In 2006 richtte Rutger Hauer een filmschool op in Nederland: de Rutger Hauer Film Factory.
Zijn in april 2007 verschenen (Engelstalige) autobiografie All those moments werd in het Nederlands vertaald onder de titel Autobiografie. In 2009 speelde hij in de film "Oogverblindend" van Cyrus Frisch zijn eerste hoofdrol in een Nederlandse speelfilm sinds Spetters in 1980. Oogverblindend werd door Het Parool niet de spectaculairste, maar wel de relevantste Nederlandse film van het jaar genoemd. Filmrecensie Het Parool (25 augustus 2009).
Hauer speelde Freddy Heineken in De Heineken Ontvoering, die op 17 oktober 2011 in première ging. In datzelfde jaar speelde hij een rol in de attractie De Vuurproef in het Nederlands Spoorwegmuseum. Op 7 september 2013 werd Hauer benoemd tot ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw voor zijn 'uitzonderlijke acteerprestaties'. Een jaar later werd tijdens het festival Film by the Sea de Grand Acting Award aan hem uitgereikt.
In het zesde en zevende seizoen van de Amerikaanse televisieserie True Blood was Hauer te zien in de rol van Niall Brigant. In 2015 had Hauer een kleine rol als de voormalige Viking-koning Ravn in het eerste seizoen van de BBC-serie The Last Kingdom. In 2016 werd Hauer lid van de filmjury voor ShortCutz Amsterdam,ShortCutz Amsterdam een jaarlijks filmfestival voor het bevorderen van korte films in Amsterdam.Dutch Short Films Are the Focus - Shortcutz Amsterdam (in Engels) Go Social Film Magazine (02-04-2014). In het spel Observer uit 2017 sprak hij de stem in van detective Daniel Lazarski. Ook werd zijn gelijkenis gebruikt voor dit personage door middel van 3D scans van zijn gezicht. In 2019 sprak hij de stem van Xehanort in voor de game Kingdom Hearts III.
Rutger Hauer is in de rol van Floris te horen op de LP Floris en de Fakir uit 1970. In 1979 nam hij een single op getiteld Peter Stutvoet. In 2012 verzorgde hij de voice-over van het karakter "Voight-Kampf" (een duidelijke verwijzing naar Blade Runner) op het album Lost In The New Real van Arjen Lucassen.
Privéleven Hauer leerde in 1965 de Zwitserse pianiste en kunstenares Heidi Merz kennen. Ze trouwden en werden in 1966 ouders van een dochter; actrice Aysha Hauer. Korte tijd later gingen Merz en Hauer uit elkaar. Hauer was de grootvader van model Leandro Maeder.
In 1969 ging Hauer in een boerderij in Siegerswoude samenwonen met Ineke ten Cate, dochter van journalist en hoofdredacteur van de Leeuwarder Courant Laurens ten Cate. In 1985 trouwden ze. Dit huwelijk bleef kinderloos.
Hauer overleed op 19 juli 2019 aan de gevolgen van alvleesklierkanker na een kort ziekbed op 75-jarige leeftijd in zijn woonplaats Beetsterzwaag. De uitvaart vond op 24 juli 2019 in besloten kring plaats.Acteur Rutger Hauer (75) overleden, NOS.nl, 24 juli 2019.Rutger Hauer, ‘Blade Runner’ Co-Star, Dies at 75, Variety, 24 juli 2019.
Rutger Hauer heeft zich ingezet voor onder meer het Rode Kruis, het Aidsfonds en zijn eigen Rutger Hauer Starfish Association, een organisatie om kinderen en zwangere vrouwen met hiv en/of aids te helpen. Tevens steunde Hauer Sea Shepherd en maakte hij deel uit van de "Board of Advisors" van deze organisatie.
Filmografie thumb|In Floris (1968) thumb|In Turks fruit met Monique van de Ven (1972) thumb|Met Jeroen Krabbé bij de première van Soldaat van Oranje (1977) thumb|In Grijpstra & De Gier met Rijk de Gooyer (1979)
Break (2020) - Ray The Sonata (2018) - Richard Marlowe The Sisters Brothers (2018) - de Commodore Samson (2018) - Manoah 24 Hours to Live (2017) Gangsterdam (2017) - Dolph van Tannen Valerian and the City of a Thousand Planets (2017) Beyond Valkyrie: Dawn of the 4th Reich (2016) - Oskar Halminski WAX: We Are the X (2015) - Aaron Mulder Michiel de Ruyter (2015) - Maarten Tromp The Last Kingdom (televisieserie, 2015) - Ravn The Scorpion King 4: Quest for Power (2015) - Koning Zakkour Francesco (miniserie, 2014) - Franciscus' vader, Petrus van Bernardone 2047: Sights of Death (2014) - Kolonel Asimov True Blood (2013-2014) - Niall Brigant Real Playing Game (2013) - Steve Battier Flight of the Storks (miniserie, 2013) - Sonderman Il futuro (2013) - Maciste De vuurproef (2012) - verteller Michelangelo: Il cuore e la pietra (televisiefilm, 2012) - Michelangelo Agent Ranjid rettet die Welt (2012) - Van Dyk Dracula 3D (2012) - Abraham van Helsing Alle for én (2011) - Niemeyer De Heineken Ontvoering (2011) - Freddie Heineken The Reverend (2011) - Withstander Il villaggio di cartone (2011) - Koster Portable Life (2011) - Antonio Black Butterflies (2011) - Abraham Jonker The Rite (2011) - Istvan Kovak Hobo with a Shotgun (2011) - Hobo The Mill and the Cross (2011) - Pieter Bruegel Life's a Beach (2010) - Jean-Luc The 5th Execution (2010) - Mr. Hunt Happiness Runs (2010) - Insley Barbarossa (2009) - Frederik I 'Barbarossa' Oogverblindend (2009) - Argentijnse arts (stem) The Prince of Motor City (televisiefilm, 2008) The Rhapsody (2008) Bride Flight (2008) - Frank Spoon (2008) - Victor Spoon Magic Flute Diaries (2008) - Dr. Richard Nagel Starting Over (televisiefilm, 2007) - Peter Rossen Moving McAllister (2007) - McAllister 7eventy 5ive (2007) - Detective Criton Goal II: Living the Dream (2007) - Rudi Van Der Merwe Mentor (2006) - Sanford Pollard Minotaur (2006) - Cyrnan Crusade of Vengeance (dvd, 2006) - Grekkor The Hunt for Eagle One (dvd, 2006) - Gen. Frank Lewis The Poseidon Adventure (televisiefilm, 2005) - Bisschop August Schmitt Mirror Wars: Reflection One (2005) - de Baas Dracula III: Legacy (dvd, 2005) - Dracula Batman Begins (2005) - William Earle Sin City (2005) - Kardinaal Roark Never Enough (2004) - Sebastian Salem's Lot (televisiefilm, 2004) - Kurt Barlow Tempesta (2004) - Van Beuningen In the Shadow of the Cobra (2004) - Gallo Smallville (televisieserie) - Morgan Edge (afl. Phoenix, 2003; Exile, 2003) Alias (televisieserie) - Anthony Geiger (afl. Phase One, 2003) The Last Words of Dutch Schultz (2003) - Arthur 'Dutch Schultz' Flegenheimer (stem) Confessions of a Dangerous Mind (2002) - Keeler Warrior Angels (2002) - Grekkor Scorcher (2002) - President Nelson The Bankers of God (2002) - Kardinaal Marcinkus Flying Virus (2001) - Ezekial Turbulence 3: Heavy Metal (video, 2001) - Co-piloot MacIntosh Jungle Juice (2001) - Jean-Luc The Room (2001) - Harry Wilder (2000) - Dr. Sam Dennis Charney The 10th Kingdom (miniserie, 2000) - Jager Partners in Crime (2000) - Gene Reardon Lying in Wait (2000) - Keith Miller New World Disorder (1999) - David Marx Simon Magus (1999) - Graaf Albrecht Bone Daddy (1998) - William H. Palmer Merlin (televisiefilm, 1998) - Koning Vortigern Tactical Assault (1998) - Kapt. John 'Doc' Holiday The Ruby Ring (televisiefilm, 1997) - Patrick Collins Deathline (1997) - John Anderson Wade Lexx: The Dark Zone (televisieserie) - Bog (afl. Eating Pattern, 1997) Bleeders (1997) - Dr. Marlowe Hostile Waters (televisiefilm, 1997) - Kapitein Britanov The Call of the Wild: Dog of the Yukon (televisiefilm, 1997) - John Thornton Lexx: The Dark Zone (miniserie, 1997) - Bog Omega Doom (1997) - Omega Doom Blast (1997) - Leo Knockin' on Heaven's Door (1997) - Curtiz Precious Find (1996) - Armond Crille Mr. Stitch (televisiefilm, 1996) - Dr. Rue Wakeman Mariette in Ecstasy (1996) - Kapelaan Crossworlds (1996) - A.T.