De tijdlijn van de Lage Landen is een chronologische lijst van feiten en gebeurtenissen betreffende de Lage Landen, een gebied dat ongeveer de laagvlakte in Nederland, België en sommige aangrenzende streken beslaat, gelegen rond de grote rivieren van Noordwest-Europa die in de Noordzee en het Nauw van Calais uitmonden. Daarin vormden zich variërende eenheden onder respectievelijk Keltisch-Germaanse, en Romeinse invloeden. Vervolgens evolueerden zij onder impuls van de kerstening mee in grotere imperiums met een toenemend feodale structuur. De opkomst van de steden zorgde voor toename in rijkdom, maar ook verschuiving van de macht en versplintering. Pogingen tot centralisatie wisselden af met tendensen tot autonomie.

Klik op een jaartal hieronder om het scrollen te beperken →−2000→−1000→−500→0→250→500→750→1000→1100→1200→1300→1350→1400→1450→1500→1520→1550→→1575→1600→1625→1650→1675→1700→1725→1750→1775→1800→1825→1850→1900→1925→1950→1975→2000→ Voorafgaande perioden Tijdlijn van de Prehistorie (~500.000 v.C. – ~100 v.C.) Tijdlijn van de Romeinse tijd (~100 v.C. – 4e eeuw n.C.)

Tijdlijn van de Frankische tijd (4e eeuw – 9e eeuw) 451 thumb|400px|Grote Volksverhuizing: Belangrijkste verhuizingstromen 20 juni – De Slag op de Catalaunische Velden (het gebied van de Catalauni bij Troyes in de zuidoostelijke uithoek van de Lage Landen) eindigt in een onbeslist bloedbad. Attila verlegt zijn veroveringsplannen van Gallië naar Italië. Het gevaar van de Hunnen is geweken.

454 Moord op de Romeinse opperbevelhebber Flavius Aëtius. Na de verzwakking van het West-Romeinse Rijk die volgt, ondernemen meerdere Germaanse volken pogingen hun macht in Gallië te vergroten. Het antwoord van de Romeinen hierop is een veldtocht in de zomer van 457 onder leiding van Aegidius tegen de Ripuarische Franken (Rijnfranken), waarbij Keulen ontruimd moet worden.

461 thumb|Het Gallische koninkrijk (461-486) Aegidius, legerleider in Gallië, verzet zich tegen de nieuwe machtshebbers van het West-Romeinse Rijk en sticht in Gallia Lugdunensis, het Gallische gebied ten noorden van de Loire en ten zuiden van de Somme een zelfstandig Gallo-Romeins Rijk met Soissons als hoofdstad, waar zich enkele belangrijke wapenfabrieken bevinden.

463 Aegidius voorziet zich van de steun van de Frankische foederati onder aanvoering van Childerik. Met hulp van deze bondgenoten slaagt hij erin de Visigoten te verslaan in de slag bij Orléans, waarmee hij zijn machtsbasis in Gallië versterkt.

476 Romulus Augustulus, de laatste keizer van het West-Romeinse Rijk, wordt afgezet door Odoaker. Deze biedt aan de Oost-Romeinse keizer Zeno de westelijke keizerskroon aan.

481 thumb|Uitbreiding Frankische heerschappij onder Clovis Clovis I wordt na de dood van Childerik I koning van het gebied beneden de Rijn, dat door de Salische (zuidwesten) en Ripuarische Franken (oosten) wordt bewoond (latere West-Francië) Het graf van Childerik I in Doornik wordt in 1653 ontdekt, en geldt als het rijkste Frankische koningsgraf dat ooit is gevonden. Hij vecht enkele malen aan de zijde van de Romeinen, onder meer met Aegidius tegen de Visigoten bij Orléans in 463 en met comes Paulus tegen de Angelsaksen in Angers in 464.

493 De Frankische koning Clovis I trouwt de Bourgondische prinses Clothilde.

494 Noord-Gallië wordt verenigd onder de Frankische koning Clovis I, die tot de stam van de Salische Franken behoort, en de Merovingische dynastie sticht. thumb|Clovis I laat zich dopen door Remigius.

496 Clovis I laat zich dopen als hij overgaat naar het christelijke geloof, dat daarmee de officiële godsdienst in zijn rijk wordt. Dit maakt hem tot de held van de katholieke Gallo-Romeinse bevolking. De bekering van Clovis leidt de kerstening van West-Europa in. In de Lage Landen zijn het voornamelijk de missionarissen Willibrord en Amandus, die de bekering op zich nemen. Dorpen krijgen als centrum een kerk.

~500 thumb|Handschrift van de Salische Wet De Salische Wet, een van de eerste wetboeken sinds de Romeinen, wordt aan het begin van de zesde eeuw door Clovis ingevoerd. In zijn rijk leven verschillende stammen samen en hij laat een wet optekenen om de orde te kunnen handhaven. De Salische wetteksten gaan vooral over erfeniskwesties, diefstal, moord en geweldplegingen. Ze regelen ook de positie van de vrouw ten aanzien van het huwelijk.Marco Mostert: Vrouw, familie en macht: bronnen over vrouwen in de Middeleeuwen De straffen zijn bijna allemaal geldstraffen. De Salische wet laat enkel patrilineaire erfopvolging op de troon toe.België heeft het onderdeel over de erfopvolging van de Salische Wet als een van de laatste landen in Europa afgeschaft in 1991, teneinde opvolging voor Elisabeth mogelijk te maken.

511 Het Merovingische Rijk wordt verdeeld onder de 4 zonen van Clovis.

~525 Een Friese koning van wie de naam niet is overgeleverd, verslaat tijdens de Slag aan de Rijn met zijn leger de Deense of Zweedse indringers, die worden aangevoerd door koning Hygelac.

~560 Chlotarius I verovert een deel van Frisia, het noordwestelijke deel van de Lage Landen, waar de Friezen zich hebben gevestigd. Volgens de Frankische gewoonte is zijn rijk echter een persoonlijk gebied en wordt als zodanig bij zijn dood onder zijn zonen verdeeld. Vaak ontstaan door de rivaliteit onderlinge oorlogen, wat zorgt voor een machtsvacuüm in de randgebieden. Hierdoor kunnen de Friezen hun verloren gebieden heroveren.

~570 thumb|Austrasië (in 752) Sigebert I van Austrasië huwt in 567 de Visigotische prinses Brunhilde, wat de afgunst opwekt van vooral zijn broer Chilperik, die daarop Brunhilde's zuster Galswintha uit Spanje ontbiedt en met haar huwt. Galswintha wordt in een hofintrige vermoord en Brunhilde wijst Fredegonde, een vooraanstaande courtisane van haar zwager, aan als oorzaak. Wanneer Chilperic ook nog met deze Fredegonde huwt betrekt de rivaliteit tussen beide koninginnen de twee koningen in een oorlog tegen elkaar. Aartsbisschop van Parijs Germanus weet een tijdelijke vrede te regelen, waarbij de morgengavebezittingen van Galswintha aan Brunhilde toekomen. Chilperic verbreekt de vrede door een inval van Austrasië, maar wordt verslagen en vlucht naar Doornik. Een bede van Germanus aan Brunhilde om haar gemaal te overtuigen zijn broer te sparen wordt door haar genegeerd. Daarop wordt Doornik onder beleg geplaatst. Fredegonde heeft twee huurmoordenaars geronseld, die Sigebert om het leven brengen in Vitry-en-Artois. Brunhilde wordt in gevangenschap meegevoerd naar Rouen. Daar huwt zij met een zoon van Chilperic en diens eerste vrouw, Childebert II, en eist in zijn naam het regentschap over Austrasië weer op. In de 33 jaar van haar bewind zorgt zij voor herstelling van de oude Romeinse wegen, bouwt veel kerken en abdijen, ook de nodige verdedigingsforten, herorganiseert de koninklijke financiën, en herstructureert het leger. Na een opstand van adellijken, die Neustrië aanhangen, laat haar leger haar in de steek. Zij zal op gruwelijke wijze vermoord worden. thumb|"Doodstraf van koningin Brunhilde". Grandes Chroniques de France van Karel V van Frankrijk, 14e eeuw. Parijs, Bibliothèque nationale de France.

~600 In de 7e eeuw ontstaan veel dorpen, vaak strategisch gelegen aan een abdij, klooster, versterking, weg of rivier. De achtervoegsels 'heim' (thuis) (in vb. Stockheim en Reckheim), 'zele' (nederzetting) (in vb. Dudzele en Londerzeel) en 'gem' (plaats) (in vb. Waregem en Zedelgem) wijzen daarop. Dorestad komt tot bloei door de handel tussen de Chamaven van Hamaland, de Friezen en de Franken en met Scandinavië en Engeland. In Frisia heerst omstreeks deze tijd koning Audulf.

614 18 oktober – Chlotharius II vaardigt het Edictum Chlotharii uit dat de macht van de adel versterkt en de grondslag legt voor de opkomst van de hofmeiers.

630 Na een periode van interne strijd in Frankrijk, waardoor de Frankische invloed op het noorden van de Lage Landen vrijwel verdwijnt, komt Dagobert I met een klein leger daarnaartoe. In Utrecht wordt een kerkje opgericht, waarmee de Frankische invloed wordt uitgebreid in een gebied dat langzamerhand door de Friezen is ingenomen. Na het overlijden van Dagobert volgt daar weer een periode van neergang van de Frankische macht en vervalt het kerkje.

~633 thumb|Sint-Baafsabdij in Gent op een kaart van 1534, niet lang voor de afbraak. Sint Amandus, de latere bisschop van Maastricht, wordt daar door de paus tot missiebisschop voor Friesland en de Saksen gewijd. Hij richt diverse kloosters en kerken op, zoals de Sint-Pieterskerk en de Sint-Baafsabdij in Gent en de abdij van Saint-Amand, waar hij overlijdt.

639 Het Frankische Rijk wordt door het testament van koning Dagobert I verdeeld in het noordelijke Austrasië en het zuidelijke Neustrië, waarvan de grens dwars door het huidige België loopt langs de Via Belgica (de Route Brunehaut, genoemd naar Brunhilde). Austrasië als apart koninkrijk krijgt Sigibert III tot koning en Pepijn van Landen als Hofmeier. Neustrië en Bourgondië gaan naar Clovis II.

~645 miniatuur|Het zuiden van de Lage Landen met bisschopszetels en abdijen ca.7e eeuw (west: Neustrië, oost: Austrasië) De heilige Eligius bezoekt de Andouerpii, de Antwerpenaren, die links en rechts van de beneden Schelde wonen. Hij richt zich op de kerstening van de Vlamingen, de inwoners van Antwerpen, de Friezen en de stammen langs de kust. De hoofdgeul van de Schelde stroomt nog onder Zwijndrecht door, dus veel meer naar het Westen. In de 5de-6de eeuw spoelen de oude afwaartse beddingen van de Schijnriviertjes en de rivierarm voor Antwerpen uit tot hoofdarm, en verzandt de geul voor Zwijndrecht.I. Coen (2008), De Eeuwige Schelde? Ontstaan en ontwikkeling van de Schelde Amandus zou er op vraag van de Merovingische koning Dagobert I een kerk hebben gesticht, gewijd aan Sint-Pieter en Paulus.

~650 De Romeinse keerploeg keert weer terug om langzaam de haakploeg te vervangen, waardoor het land beter bewerkt kan worden en opbrengsten groter worden.

656 Door toedoen van Hofmeier Grimoald I belandt de zoon van Sigibert III, Dagobert II, in een klooster in Ierland. Zo wordt Grimoalds zoon Childebert III (eerder door Sigibert geadopteerd toen deze nog geen erfgenaam had) koning van Austrasië. Hoewel Clovis II van Neustrië het vertrek van Dagobert II naar Ierland niets in de weg gelegd had, lokt hij Grimoald en Childebert de Geadopteerde op zijn eigen terrein en laat hen vermoorden. Zo wordt het Frankische Rijk voor korte tijd herenigd.

675 Koning Clovis III wordt voor de duur van een jaar koning over Austrasië.

678 De missionarissen Wilfrid van York en Wigbert krijgen rond dit jaar toestemming van de Friese koning Aldgisl om het christendom te prediken.

687 thumb|Bisschop Hubertus van Luik biedt Pepijn van Heristal zijn diensten aan. Pepijn van Herstal, hofmeier van Austrasië, verslaat Bercharius, de hofmeier van Neustrië en Bourgondië, in de Slag bij Tertry, en neemt ook diens plaats in.

689 De Frankische hofmeier Pepijn II van Herstal wint de Slag bij Dorestad en verovert zo het gebied ten zuiden van de Oude Rijn op de Friezen onder Radbod. Ter bezegeling van de nieuwe verhoudingen trouwt de zoon van Pepijn, Grimoald II, met Theudesinda, de dochter van Radbod (zie: 711). De Engelse missionarissen Willibrordus en Bonifatius steken de Noordzee over en landen in Westkapelle. Van daaruit beginnen ze met de kerstening in Zeeland en verder landinwaarts. thumb|Willibrord zet zich in voor de kerstening van de Friezen.

695 Willibrord wordt te Rome door paus Sergius I tot aartsbisschop der Friezen gewijd, dat wil zeggen van de Nederlanders boven de grote rivieren, met Utrecht als zijn zetel. De Sint-Pieter en Pauluskerk van Antwerpen is in de 7de eeuw in handen van adel (Rauchingus) uit de omgeving van de Pepiniden, het geslacht van Karel de Grote, die deze kerk rond 695 wegschenken aan de heilige Willibrordus ter ondersteuning van de bekering van het gebied dat nu Nederland is.

714