De bok is een scheepstype, dat behoort tot de Zuid Hollandse bouworde. De oorsprong van de bok ligt in het gewest Holland. De bok werd daar massaal gebruikt voor het winnen van turf in de laagveengebieden. Kort na 1600 emigreerden turfstekers naar de laagveengebieden in Noordwest-Overijssel en in de achttiende eeuw naar Zuidoost- Friesland. De bok emigreerde mee en het scheepstype paste zich in deze regio's aan de omstandigheden aan. Zo ontstond bijvoorbeeld de punter, de marktpraam en Friese bok met tent. miniatuur|Een zandbok met gestreken zeilen Op basis van onderzoek naar bouwkenmerken van meer dan vierhonderd houten bedrijfsvaartuigen heeft G.J. Schutten een zevental bouwordes gedefinieerd. Binnen een bouworde hebben bedrijfsvaartuigen overeenkomstige kenmerken. De Zuid-Hollandse bouworde kent zeventien verzamelingen. Elke verzameling kent vrijwel overeenkomstige scheepstypes. De overeenkomsten binnen een dergelijke verzameling zijn erg groot, maar kunnen soms per polder, dorp of regio verschillen. Van de zeventien verzamelingen worden hieronder vier verzamelingen genoemd.
in Holland verdween de bok na 1900 zeer snel van het water. De turfwinning was niet meer rendabel en schippers met een bok stapten niet over op andere vormen van transport. Ook het transport van zand vanuit de duinen kwam rond 1900 ten einde, vanwege toenemend gebruik van kunstmest.
Na 1900 blijft de duiding bok bestaan in de betekenis van een drijvend werkschip.
Kenmerken Een bok heeft als algemeen kenmerk een vlakke of nagenoeg vlakke bodem, hoekige kimmen, rechte vallende stevens, weinig of geen zeeg en een gelijk blijvende breedte over het grootste deel van de lengte van het schip. Een opvallende overeenkomst is, dat de vlakken van de bok zowel in Holland als en Overijssel en Zuidoost Friesland met veenmos werden gedicht.
Scheepstypes Zuid-Hollandse bokken. Scheepstypes: De Rijnbok en de turfbok. Vaartuigen van Noordwest-Overijssel. Scheepstype: Gieterse bok: een aan de punter verwant schip uit Overijssel, maar groter van formaat (± 12:2,5 meter), dat op de meren en grotere vaarten werd gebruikt voor het vervoer van alle voorkomende zaken als riet, hooi, turf en dieren. Het werd uitsluitend geboomd (punteren) of geroeid. Vaartuigen van Zuidoost-Friesland. Scheepstype: veebok. Drentse en Overijsselse turfpramen. Scheepstype: De Hoogeveense praam werd niet gepunterd, maar getruild, dat wil zeggen dat de bok vanaf de kant met een lange boom, meestal de spriet, werd voortgeduwd. Daarbij werd de boom vastgezet voor in de bok tussen de randgaarde en de wörp (de voorste krommer). In Hoogeveen werd de bok ook gebruikt bij begrafenissen en trouwerijen. Vincent van Gogh heeft in een van zijn brieven uit september 1883 hier nog een beschrijving van gegeven. De bokken werden gebouwd in Giethoorn, maar ook op de vele werven in Hoogeveen. Deze bokken werden hoofdzakelijk gebruikt voor het vervoer van alle producten die de streek opbracht van turf tot riet en van boter tot takkenbossen (boshout) voor de bakkers. De stad Meppel heeft zijn bijzondere positie gekregen doordat het de stapelplaats was van die producten die werden doorgevoerd naar Holland. Drijvende bok: een doosvormige waterdichte romp waarop een hefinrichting is bevestigd om zware lasten te kunnen behandelen. Vroeger was het een onttakelde (van al het overbodige ontdane) romp van een oud schip dat werd gebruik om masten te plaatsen. Tegenwoordig zijn het hoogwaardige platforms met vaak eigen voortstuwing die niet alleen hijswerk verrichten, maar veel meer maritieme taken aankunnen.
Grootste drijvende bokken + Grootste drijvende bokkenNaamMaatschappijHijsvermogenLandSvanenVan Oord 8700 tonNederlandAsian Hercules IIIAsian Lift (Smit & Keppel O&M) 5000 tonSingaporeHL 5000Deep Offshore Technology 4536 tonSaint Vincent en de GrenadinesGulliverScaldis 4000 tonLuxemburgMusashiFukada Salvage 3700 tonJapanRambizScaldis 3300 tonBelgiëAsian Hercules IIAsian Lift (Smit & Keppel O&M) 3200 tonSingaporeFujiFukada Salvage 3000 tonJapanHEBO Lift 10 (voorheenTaklift 4)Hebo Maritiemservice 2200 tonNederlandSurugaFukada Salvage 2200 tonJapanKongoFukada Salvage 2050 tonJapanMatador 3Bonn & Mees 1800 tonNederlandAsian HerculesAsian Lift (Smit & Keppel O&M) 1600 tonSingaporeTaklift 6Asian Lift (Smit & Keppel O&M) 1600 tonSingaporePW L-1501Pacific Carriers 1500 tonSingaporeLifter 1Saipem 1400 tonMaltaTaklift 7Smit Internationale 1200 tonNederlandSmit CycloneAsian Lift (Smit & Keppel O&M) 1000 tonBahama'sHEBO-Lift 9HEBO Maritiemservice 900 tonNederlandBraboHavenbedrijf Antwerpen 800 tonBelgiëTaklift 1Smit Internationale 800 tonNederlandIzuFukada Salvage 700 tonJapanYamatoFukada Salvage 700 tonJapanKoeigoFukada Salvage 600 tonJapanUglenJ.J Ugland 600 tonNoorwegenCormorantMultraship Towage&Salvage 600 tonNederlandNormaScaldis 440 tonBelgiëAsian Helping Hand IIIAsian Lift (Smit & Keppel O&M) 400 tonSingaporeConsulTenwolde Transport en Repair 400 tonNederlandGPS ApolloGPS Marine 400 tonVK / NederlandGPS AtlasGPS Marine 400 tonVK / NederlandMatador 1Bonn & Mees 400 tonNederlandMatador 2Bonn & Mees 400 tonNederlandSmit TyphoonAsian Lift (Smit & Keppel O&M) 400 tonBahama'sHEBO-Lift 7HEBO Maritiemservice 300 tonNederlandFloating Crane No. 303Fukada Salvage 300 tonJapanTritonWagenborg Towage 300 tonNederland / DuitslandHEBO-Lift 6HEBO Maritiemservice 200 tonNederland / Duitsland HEBO-Lift 5HEBO Maritiemservice 160 tonNederland
Categorie:Kraanschip (scheepstype)