thumb|right|157px|Bleijenburg 38 De Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (KABK) te Den Haag is de oudste kunstacademie van Nederland, die in 1682 werd opgericht. De Academie ontving ter gelegenheid van het 275-jarig bestaan in 1957 het Predicaat Koninklijk.

Geschiedenis De academie heeft een voorgeschiedenis vanaf 1656, toen de “Confrèrie Pictura” zich afsplitste van het schildersgilde, omdat de professionele kunstenaars vonden dat te veel kladschilders daarvan lid waren geworden. Ze waren, vaak na een verblijf in de kunstenaarswereld van Rome, tot de conclusie gekomen dat Den Haag behoefte had aan een degelijke schildersopleiding. De Haagsche Teeken-Academie, de latere Academie van Beeldende Kunsten, werd op 29 september 1682 gesticht door leden van de 'confrèrie', Willem Doudijns, Theodoor van der Schuer, Daniël Mijtens (II), Robbert Duval en Augustinus Terwesten. In de academie werd 's avonds getekend en op zaterdag sociëteit gehouden en over kunst gesproken.

In de 18de eeuw was de Haagse academie een welvarend instituut, maar nadat zij in 1780 onafhankelijk was geworden van de “Confrèrie Pictura”, braken moeilijke tijden aan door het wegvallen van alle financiële steun. Het dieptepunt lag rond 1800, toen er met minder dan tien leerlingen werd gewerkt. Onder Koning Willem I kwam er weer steun en groei.

In 1821 werd het teken- en schilderonderwijs gecombineerd met de pas opgerichte School voor Burgerlijke Bouwkunde. Na gehuisvest te zijn in de Korenbeurs en de Boterwaag werd in 1839 een neoclassicistisch gebouw aan de Prinsessegracht betrokken, ontworpen door stadsarchitect Zeger Reyers (1790-1857). Door de markante voorgevel met een driehoekig fronton gesteund door zes zuilen, kreeg het de bijnaam "de tempel". In de 19de eeuw werden de bekende kunstenaars Johannes Bosboom, Isaac Israëls, Willem en Jacob Maris, Jan Hendrik Weissenbruch, George Breitner en Floris Verster hier opgeleid.

Tot 1872 werden vrouwen niet toegelaten tot de academie. In april van dat jaar werden de eerste vrouwelijke leerlingen toegelaten tot de academie. Het aantal groeide in tien jaar tijd tot een veelvoud daarvan. Aanvankelijk stond alleen de opleiding tot tekenonderwijzer open voor vrouwen.Johan Gram: De Schildersconfrerie Pictura en hare Academie van Beeldende Kunsten te 's Gravenhage, 1682-1882, Uitgevers-Maatschappy 'Elsevier', Rotterdam 1882

In de loop van de 19e eeuw werd de opleiding bouwkunde steeds belangrijker, terwijl daarnaast veel tekenleraren werden opgeleid. Vanaf omstreeks 1920 kwamen ook vakgebieden als industriële en grafische vormgeving, typografie, fotografie en reclame in de belangstelling. De sterk door de modernistische ontwerpopvattingen van het Bauhaus geïnspireerde docenten Cor Alons, Paul Citroen, Gerard Kiljan en Paul Schuitema waren hiervan de voortrekkers.

In 1921 kreeg de academie door het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen de bevoegdheid toegekend om een bijzondere leerstoel te vestigen aan de Faculteit der Letteren en Wijsbegeerte aan de Rijksuniversiteit te Utrecht. Op deze bijzondere leerstoel werd in 1922 als eerste benoemd prof. dr. Friedrich Wilhelm Freiherr von Bissing.Pieter Anne Haaxman: De Academie van beeldende kunsten te 's-Gravenhage in de vijfde halve eeuw van haar bestaan; in: Jaarboek Die Haghe 1932, pagina 142, Den Haag 1932

Op initiatief en onder leiding van bestuursvoorzitter C.W. Lunsingh Scheurleer beheerde de academie ook twee musea. In 1920 werd in de academie het Museum van reproducties van beeldhouwkunst geopend. In 1960 werd deze collectie van 10.000 gipsen beelden opgeheven vanwege ruimtegebrek en veranderde inzichten in tekenonderwijs. De academie beheerde ook het Haagsch Museum van Kunstnijverheid, dat naast het hoofdgebouw gevestigd was.Archieven en collecties Het werd opgeheven in 1933.

In 1937 werd op de plaats van de oude "tempel" een nieuw academiegebouw voltooid, ontworpen door Jan Plantenga (directeur van de academie), omdat hij van mening was dat een neoclassicistisch gebouw niet meer de eigentijdse kunst weerspiegelde. Het werd uitgevoerd door de architecten Jan Buijs en Joan Lürsen in een zakelijke bouwstijl met expressionistische kenmerken. Het gebouw bestaat uit vier vleugels met twee of drie bouwlagen om een binnentuin. Het is een rijksmonument als representant van het zakelijk-expressionisme. In de jaren 1990 werd het historische pand Bleijenburg 38 verworven, dat aan de achterzijde grenst aan het hoofdgebouw.

De School voor Fotografie en Fotonica, ook in Den Haag gevestigd, ging in 1989 op in de KABK. In 1990 fuseerden, als gevolg van de door de overheid gestimuleerde schaalvergroting in het hoger beroepsonderwijs, de Koninklijke Academie en het Koninklijk Conservatorium tot Hogeschool van Beeldende Kunsten, Muziek en Dans. Sinds 2010 is de naam Hogeschool der Kunsten Den Haag. Buiten Nederland gebruikt de Hogeschool der Kunsten Den Haag de naam University of the Arts in The Hague. De naam Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten is in gebruik gebleven, evenals het gebouw aan de Prinsessegracht, dat in 2000 gemoderniseerd werd door het architectenbureau Van Mourik Vermeulen. Hierdoor zijn faciliteiten geschapen voor nieuwe studies als ArtScience, Interactive/Media/Design en Non Linear Narrative.

In 2001 werd een samenwerkingsovereenkomst gesloten met de Universiteit Leiden onder de naam Faculty of Arts, waardoor men studies kan volgen aan beide onderwijsinstellingen tegelijk en kunstenaars toegang hebben tot de academische promotie.

In de nacht van vrijdag op zaterdag 25 januari 2020 liep het gebouw flinke schade op door een brand. Er raakte niemand gewond.Brand veroorzaakt flinke schade in Koninklijke academie Prinsessegracht Den Haag, district8.net, 25 januari 2020. Gearchiveerd op 4 april 2023.

De academie reikt iedere twee jaar de Gerrit Noordzijprijs voor letterontwerpen uit.

thumb|150px|Simon Koene, omslag van De Tekenles uit 2023.

Bekende oud-studenten

Bekende (oud-)docenten

Bestuursvoorzitters en directeuren Bestuursvoorzitters thumb|Jacob Carel van de Kasteele Tot 1839 werden veel van de leidinggevende taken op de academie uitgevoerd door de voorzitter van het Algemeen Bestuur, vanaf 1839 de Raad van Bestuur genoemd. Hieronder een (onvolledige) lijst van bestuursvoorzitters: 1814-1828 Mr. Jacob van de Kasteele 1836-1858 Jhr. Mr. Gerrit Hooft 1858-1859 Jhr. Mr. François Gevers Deynoot 1859-1873 Dr. h.c. Ir. Isaäc Delprat 1873-1875 Jhr. Mr. Jan de Jonge 1875-1897 Dr. Laurens Reinhart Beijnen 1897-1899 Alexander Philippus Godon (1816-1899) 1900-1912 Jhr. Mr. Willem Johan Snouck Hurgronje (1848-1912) 1912-1916 Dr. Dirk Bos 1916-1924 Prof. Ir. Johan Adrianus Gerard van der Steur 1924-1932 Dr. h.c. Constant Lunsingh Scheurleer 1932-1942 Mr. Dr. Reinier Bakels 1957, 1959 Ir. Gerrit (Gart) Westerhout (1893-1976)

Directeuren thumb|Jacques Eeckhout, zelfportret, circa 1838 Op 2 augustus 1839 besloot de Haagse gemeenteraad tot een reorganisatie van de academie. Toen werden de verschillende afdelingen (tekenen, bouwkunde, etc.) onder de supervisie van één directeur gesteld. Lange tijd werd de functie van directeur gecombineerd met die van Eerste Hoofdonderwijzer. Na verloop van tijd ging de directeur steeds meer taken van de bestuursvoorzitter uitvoeren. Hieronder een lijst van directeuren van de KABK sinds de reorganisatie: 1839-1844: Jacques Joseph Eeckhout 1844-1861: Jacobus Everhardus Josephus van den Berg 1861-1887: Johan Philip Koelman 1887-1905: August van Delden 1906-1915: Jan Springer 1916-1928: Petrus Doorn 1929-1942: Jan Hendrik Plantenga 1942-1957: Bernardus Theodorus de Heij 1957-1985: Joop Beljon 1985-2000: Chris Rehorst 2000-2014: Jack Verduyn Lunel 2014-2021: Marieke SchoenmakersDirecteur Haagse kunstacademie stapt op na rapport over onveilige werksfeer, de Volkskrant, 23 maart 2021. Gearchiveerd op 4 april 2023. 2022-2023: Ranti TjanRechtbank Den Haag beslist: KABK-directeur Ranti Tjan wordt per 1 juli ontslagen, NRC, 28 juni 2023. 2025-heden: Edwin Jacobs (per 1 juni)

Raad van Toezicht In november 2023 trad een lid van de RvT terug bij zijn hoofdwerkgever vanwege constatering van fraude door de Europese Unie. Hij mocht aanblijven bij de Kunstacademie.Fraude met subsidies bij Leids ziekenhuis, vicevoorzitter treedt terug, NOS, 13 november 2023

Literatuur J.H. Plantenga, De Academie van 's-Gravenhage en haar plaats in de kunst van ons land: gedenkboek van de Academie van Beeldende Kunsten bij de voltooiing van het nieuwe gebouw. 's-Gravenhage 1938. J.J. Beljon, 300 jaar Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten 's-Gravenhage 1682-1982 : een beknopt overzicht. 's-Gravenhage 1982. D.F. Maan, De Maniakken: ontstaan en ontwikkeling van de grafische vormgeving aan de Haagse akademie in de jaren dertig. 's-Gravenhage 1982. Haagse letters: letterontwerpen aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten Den Haag / samengest. door Mathieu Lommen & Peter Verheul. Amsterdam 1996. Special characters from the Hague: postgraduate course in type design & typography / [text: Anno Fekkes; transl.: John A. Lane, Martin Wenzel; ed.: Mathieu Lommen]. The Hague 1998. Simon Koene, Met uitzicht op de Koekamp, de geschiedenis van de academie en het einde van het renaissancistische model (Pulchri-blad 2011/2, 3 en 4)

Externe links Officiële website

Categorie:Kunstacademie in Nederland Categorie:School in Den Haag Categorie:Rijksmonument in Den Haag Categorie:Beeldende kunst in Den Haag