De mijnramp in Soma is de ergste mijnramp in de Turkse geschiedenis. De ramp ontstond op 13 mei 2014 in een kolenmijn van Soma Kömür İşletmeleri A.Ş, de grootste steenkolenproducent van Turkije, in het district Soma. Een transformator op zo'n 450 meter diepte ontplofte en veroorzaakte stroomuitval en een heftige brand. Een deel van de schacht zou tevens ingestort zijn. Zo'n 800 kompels tot een diepte van twee kilometer werden door de brand ingesloten. Het exacte aantal werknemers in de bruinkoolmijn op het moment van de ramp is onbekend, omdat er een shiftwissel gaande was. Er vielen ten minste 301 doden. 48 uur na de ramp waren de branden in de mijn nog niet onder controle.Fire at Soma mine continues as President Gül visits disaster-struck town Hurriyet Daily News, 15 mei 2014
Achtergrond In Turkije vinden regelmatig mijnrampen plaats door het slechte toezicht op de veiligheidsvoorschriften. In de laatste jaren zijn enkele grote mijnen in het noorden van het land onder druk van de bevolking en mijnwerkers, of uit pure noodzaak tijdelijk of permanent gesloten. De meeste zware mijnongevallen vonden in het verleden plaats in de provincie Zonguldak, waar in 1992 263 kompels omkwamen. In november 2013 sloten honderden kompels zichzelf in uit protest tegen de werkomstandigheden in hun mijn in Zonguldak. Veel mijningenieurs uit de regio zijn daarna naar mijnen vertrokken in het westen van het land, zoals die in Soma. De kompels in Turkije zijn sinds de privatiseringen aan het eind van de jaren 90 en begin van de 21e eeuw voornamelijk laagopgeleide dagloners uit de directe omgeving van een mijn. Sinds 2002 werd in de staatsmijnen van Soma gewerkt met onderaanneming, ruim voor de privatisering en 'modernisering' na 2006. Beginnende mijnwerkers in Soma verdienden zo'n 200 euro per maand, ruim onder het minimumloon. Het gemiddelde loon in de mijn was ruim 500 euro per maand. De gevaren van het werk werden na een vorige ramp door premier Erdoğan afgedaan als een 'risico van het vak'.De mijnramp in Soma, een duur horloge en een woedende premier Peter Edel op Joop.nl, 14 mei 2014. De dag na de ramp stortte een kleine illegale mijn in de provincie Zonguldak inIllegal coal mine collapse in northern Turkey following Soma disaster Today's Zaman, 14 mei 2014 Tussen 1991 en 2008 kwamen 2554 mijnwerkers om het leven.In de mijnen van Turkije wordt wel geïnvesteerd, maar niet in de veiligheid Volkskrant, 14 mei 2014 Turkije heeft met afstand het hoogste relatieve aantal doden onder mijnwerkers in de wereld. Per miljoen ton geproduceerde steenkool sterven gemiddeld zeven Turkse arbeiders; dat is bijna zes keer zo veel als nummer twee van de wereld China.Turkey's mining safety: Bleak track record BBC, 15 mei 2014. Gearchiveerd op 28 september 2024. Enkele dagen na de ramp viel de minister van Economische Zaken Nihat Zeybekçi de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) aan tijdens een toespraak in Washington. Hoewel vrijwel alle landen lid zijn van deze organisatie (op 8 na) beschuldigde de minister de ILO ervan zijn land een te slechte ranking te geven op het gebied van werkveiligheid; volgens hem zou Turkije enkel de twee-na-slechtste werkomstandigheden van de wereld hebben omdat "honderden andere landen niet toe konden treden tot deze organisatie".Turkish minister targets ILO, denies poor job safety record Today's Zaman, 17 mei 2014
In de maanden voorafgaand aan het ongeluk waarschuwden drie oppositiepartijen herhaaldelijk voor de gevaarlijke situatie in de mijnen in Soma. Eind 2013 dienden deze partijen een motie in waarin werd opgeroepen om alle misstanden in de mijn grondig te onderzoeken. De AKP-regering verwierp deze motie echter, twee weken voor het ongeluk. Een lokaal parlementslid stelde toen opnieuw vragen over de veiligheid van de mijn, waarbij hij waarschuwde dat er nog veel meer doden zouden kunnen vallen.CHP’s motion on mine accidents in Soma rejected by AKP two weeks ago Hurriyet Daily News, 14 mei 2014 Oppositieleden en vakbonden noemden de ramp daarom geen ongeluk, maar 'moord'.201 lichamen uit kolenmijn Turkije NOS, 14 mei 2014 Volgens oppositie zou er sprake zijn geweest van cliëntelisme; de vrouw van de CEO van de mijn is onlangs voor de AKP in het district verkozen.Woedende Turken halen verhaal over mijnramp BNR, 14 mei 2014 Uit de uitgelekte telefoongesprekken van ministers en hun familieleden bleek eerder al dat de regering bereid was om toezicht op bedrijven te versoepelen in ruil voor politieke of financiële steun. In maart sprak de voorzitter van Soma Holding nog over de wetswijziging.Alp Gürkan GBRoundup
Oorzaak De mijn, die enkele maanden eerder was heropend door minister van energie Taner Yildiz, maakte gebruik van zelfgemaakte transformatoren uit kostenoverweging. Minister Yildiz prees de mijn voor zijn efficiëntie en gebruik van lokale technologie.Analysis: Gov’t ignored warnings, miners paid the bill with their lives Hurriyet Daily News, 14 mei 2014
Een explosie in de transformator leidde tot een grote brand, die ook de lift buiten werking stelde. Tijdens de reddingsoperatie werd continu lucht aangevoerd, omdat op een grote diepte te weinig zuurstof aanwezig is voor mijnwerkers om langer dan een paar uur te overleven. De luchttoevoer voedde echte ook het vuur en leidde tot dikke rookontwikkeling, die de reddingsoperatie bemoeilijkte. Enkel mijnwerkers die tussen de transformator en de uitgang aangetroffen werden overleefden de ramp.Turkey’s fury turns on PM as mine collapse death toll reaches 274 The Journal, 14 mei 2014. Gearchiveerd op 23 mei 2024. Volgens de eigenaar van de mijn lag de oorzaak niet aan de elektrische apparatuur, maar aan een 'vonkje', dat brandbare gassen in de mijn ontvlamd zou hebben. De mijn zou volgens hem aan alle veiligheidseisen voldoen.Dodental Turkse mijn waarschijnlijk boven driehonderd Nu.nl, 16 mei 2014. Gearchiveerd op 17 mei 2014. Volgens mijnbouwkundigen moeten de ontvlambare gassen in mijnen echter altijd onder gevaarlijke concentraties worden gehouden door ventilatie, om zulke ongelukken te voorkomen. Een mijnbouwkundige die in de mijn werkte heeft in een interview gezegd dat de oorzaak een kortsluiting in de transformator was, die ten gevolge van onbeschermde, verouderde bekabeling kon ontstaan. Toezichthouders zouden systematisch zijn omgekocht.'Soma'daki faciaya, aşırı üretim isteği davetiye çıkardı' Vertaald interview met mijngenieur Mehmet Utkan, 14 mei 2014'Soma'daki faciaya, aşırı üretim isteği davetiye çıkardı' Origineel op habervesaire.com, 14 mei 2014 Het toezicht zou nooit in het deel van de mijn dieper dan 100 meter zijn gehouden.Overlevende mijnramp Turkije: ik ga nooit meer een mijn in NRC, 17 mei 2014 Volgens mijnwerkers zou sinds de privatisering van de mijn in 2006 de werksituatie drastisch zijn verslechterd. Materieel werd ter plaatse gerepareerd en vragen over veiligheid werden door het management niet op prijs gesteld.In de Turkse mijnen: werken als slaaf voor 500 euro per maand De Morgen, 16 mei 2014
In de immense mijn was enkel een vluchtruimte. Deze was echter al geruime tijd afgesloten, nadat werkzaamheden zich naar grotere diepte hadden verplaatst. Volgens de uitbater van de mijn zouden er ten tijde van de ramp voorbereidingen aan de gang zijn geweest om een nieuwe, diepergelegen vluchtruimte aan te leggen.Company admits there was no refuge chamber in Soma mine, but vows to continue operations Hurriyet Daily News, 16 mei 2014
De aangestelde openbaar aanklager maakte de dag na de ramp bekend dat alle mogelijke verdachten waren omgekomen tijdens de ramp. Verschillende advocaten uitten kritiek op deze uitspraak, en klaagden over het feit dat niemand van het management was opgepakt voor verhoor.Prosecutors failing to go after those responsible for Soma disaster, lawyers say Hurriyet Daily News, 15 mei 2014 De eigenaar van de mijn vluchtte de stad uit.
Slachtoffers Volgens de minister van energie zijn er maximaal 302 dodelijke slachtoffers gevallen.'En fazla 302 kardeşimizi kaybettik' ntvmsnbc, 16 mei 2014 Het officiële sterftecijfer van 282 bleef na 14 mei lang ongewijzigd, terwijl lokale bronnen volgens NOS verslaggevers melding maken van ruim 370 doden."Regering houdt bewust hoog dodenaantal achter" NOS, 15 mei 2014 Een inconsistentie zou kunnen zijn ontstaan doordat veel kompels zwartwerkten en derhalve niet op de loonlijst stonden. Sommigen van hen zouden onverzekerde Syrische vluchtelingen zijn geweest.Neo-liberalisme is belangrijkste oorzaak Turkse mijnramp Cihan Ugural op doorbraak.eu, 17 mei 2014 Vakbonden gaven aan dat volgens hun eigen inventarisatie zeker 350 mijnwerkers waren overleden.Soma residents, unions find minister's death toll unconvincing Today's Zaman, 16 mei 2014
Reacties Binnenland Minister van Energie Taner Yildiz vertrok direct naar de mijn, en kondigde al snel drie dagen van nationale rouw af.Fire continues in coal mine where at least 205 workers died as 3 days of mourning is declared Hurriyet Daily News, 13 mei 2014 Premier Erdogan laste zijn buitenlandse reizen af.
In Soma