Het jaar 1938 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling. thumb|Adolf Hitler (rechts) rijdt Wenen binnen.
Gebeurtenissen januari 1 - Het Belgisch Vakverbond, voorloper van het ABVV, wordt opgericht. 1 - De N.V. Nederlandsche Spoorwegen wordt opgericht uit een fusie van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij en de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen.
februari 4 - De opperbevelhebber van de Duitse Reichswehr, Werner von Fritsch, wordt van zijn post ontheven op beschuldiging van homoseksuele contacten. 24 - De Amerikaanse firma DuPont brengt de eerste tandenborstel gemaakt van nylon op de markt.
maart 3 - In de bodem van Saoedi-Arabië wordt een grote hoeveelheid aardolie gevonden. 11 - Na chantage van Adolf Hitler en om een oorlog met nazi-Duitsland te vermijden treedt Oostenrijks kanselier Kurt Schuschnigg af. 12 - Nazileider Arthur Seyss-Inquart wordt benoemd tot nieuwe kanselier van Oostenrijk. Diens eerste daad is het versturen van een, tevoren opgesteld, telegram waarin hij Duitsland vraagt om het Duits leger te zenden om vrede en veiligheid te brengen, en om bloedvergieten te voorkomen. 12 - Anschluss: Duitse troepen van het 8e Leger steken de grens met Oostenrijk over. De troepen worden begroet door juichende Oostenrijkers met nazigroeten, nazivlaggen en bloemen. De 'invasie' zonder geweld en schotenwisseling krijgt de bijnaam "Blumenkrieg" ("Bloemenoorlog"). Voor de Wehrmacht is de annexatie een eerste grote test van hun wapens en pantservoertuigen. Hoewel de inval slecht is georganiseerd, maakt het weinig uit, omdat de Oostenrijkse regering het leger heeft bevolen zich niet te verzetten. In de middag steekt Adolf Hitler, rijdend in zijn stafauto, de grens over bij zijn geboorteplaats Braunau am Inn, vergezeld door zijn lijfwacht (4.000 man). In de avond arriveert Hitler in Linz en wordt hij enthousiast onthaald. Ongeveer 250.000 Oostenrijkers verzamelen zich op de Heldenplatz om Hitler te begroeten en de anschluss te vieren.MacDonogh, Giles (2009). Anschluss 1938, pp. 35–36. Basic Books. . 13 - Seyss-Inquart proclameert de anschluss van Oostenrijk bij nazi-Duitsland, waarna het de oostprovincie van het Derde Rijk wordt genoemd. 15 - Tijdens de jaarbeurs in Utrecht vindt in aanwezigheid van prins Bernhard een demonstratie plaats van de Nederlandse experimentele televisie. Onder leiding van Erik de Vries spelen Wim Kan en Corry Vonk voor de camera. 18 - Expropiación Petrolera: de Mexicaanse president Lázaro Cárdenas nationaliseert de olie-industrie.
april 6 - De Amerikaanse chemicus Roy Plunkett ontdekt bij toeval Teflon. 7 - Op zeven Nederlandse spoorlijnen wordt de elektrificatie met 1500 volt gelijkspanning in gebruik genomen: Amsterdam Weesperpoort-Utrecht-Arnhem, Amsterdam Weesperpoort-Amsterdam CS, de verbindingsbaan bij Amsterdam Weesterpoort van Amsterdam CS richting Utrecht, Utrecht-Eindhoven Centraal, Utrecht-Rotterdam Maas, Gouda-Den Haag SS en Den Haag SS-Den Haag HS. 21 - Bij uitgeverij Dupuis in Charleroi rolt de eerste editie van de pers van het nieuwe striptijdschrift Spirou. april - In Frankrijk brengen de Radicalen de Volksfrontregering van Léon Blum ten val. In haar plaats treedt een rechtse coalitie onder Édouard Daladier aan.
mei 7 - De Nederlandse minister van Justitie Goseling kondigt een streng vluchtelingenbeleid aan. 15 - De jonge socialist Paul-Henri Spaak wordt premier van België. 26 - De eerste uitzending van de AVRO-radioquiz Hersengymnastiek vindt plaats. 28 - Tijdens een conferentie in de Rijkskanselarij kondigt Adolf Hitler aan om Tsjecho-Slowakije met militaire middelen te vernietigen. Hij beveelt de onmiddellijke mobilisatie van 96 Wehrmacht-divisies. 29 - Adolf Hitler geeft een herziene richtlijn uit voor Fall Grün ("Operatie Groen") – de inval van Tsjecho-Slowakije – die vóór 1 oktober 1938 moet worden uitgevoerd. 29 - Onder invloed van het naziregime in Duitsland neemt Hongarije de eerste van een reeks anti-joodse wetten aan.
juni 1 - Het eerste nummer verschijnt van het blad action comics, met daarin de eerste aflevering van de strip superman. 11 - Aardbeving bij Zulzeke in België met een sterkte van 5,6 op de schaal van Richter. 15 - De Hongaarse journalist en uitvinder László Bíró ontvangt een patent voor zijn uitvinding van de balpen. 19 - Italië wint in Frankrijk zijn tweede voetbalwereldtitel door Hongarije in de finale van het WK met 4-2 te verslaan. 22 - De jezuïet LaFarge, schrijver van Interracial Justice, krijgt van Paus Pius XI opdracht voor het concipiëren van een encycliek waarin racisme en antisemitisme ondubbelzinnig worden veroordeeld. Humani Generis Unitas zal echter door de dood van de paus nooit verschijnen.
juli 3 - De Engelse stoomlocomotief Mallard behaalt op de East Coast Main Line bij Stoke Bank, zuidelijk van Grantham, een recordsnelheid van bijna 203 km/h. Deze tijd zal in het stoomtijdperk niet meer worden overtroffen. 10 - De Amerikaanse luchtvaartpionier en playboy Howard Hughes voltooit in een Lockheed Super Electra een vlucht rond de wereld in drie dagen en 19 uur, vier uur sneller dan het vorige record. 13 - Kunstverzamelaar Hélène Kröller-Müller opent op de Hoge Veluwe haar kunstmuseum. 25 - In België wordt bij wet de Orde der Geneesheeren opgericht, waarbij alle artsen zijn aangesloten. 28 - De Braziliaanse bendeleider Lampião loopt in een hinderlaag en wordt met zijn vrouw Maria Bonita en negen andere bendeleden door de politie doodgeschoten. 29 - Oud-premier Jan Roedzoetak van de Sovjet-Unie en de Oekraïense partijleider Stanislav Kosior worden ter dood veroordeeld en geëxecuteerd. 31 - De Ronde van Frankrijk wordt gewonnen door de Italiaan Gino Bartali, met als tweede de Belg Félicien Vervaecke.
augustus 28 - De Nederlands-Limburgse stad Sittard haalt het wereldnieuws als op zondagmorgen twee circusleeuwen uit hun kooi ontsnappen. De een wandelt over het overvolle marktplein, en de ander gaat de ook al overvolle Sint-Michielskerk binnen, waar de hoogmis wordt opgedragen op het feest van de stadspatrones Rosa van Lima. Hij ijsbeert heen en weer op het priesterkoor, terwijl de parochianen zich niet durven verroeren. Oppassers weten beide dieren te vangen zonder dat iemand een schram heeft opgelopen.
september 2 - In de provincie Iskender van het Franse mandaatgebied Syrië wordt tijdens rellen tussen Turken en Arabieren de Republiek Hatay uitgeroepen. Deze republiek staat onder gezamenlijk Frans-Turks militair toezicht, terwijl de regering onder grote Turkse invloed staat. 6 - Defilé in Amsterdam ter gelegenheid van het veertigjarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina, gehouden voor het Paleis op de Dam: afgevaardigden van alle Nederlandse gemeenten toonden hun vlaggen. 8 - Het Nederlandse passagiersschip "Oranje" wordt te water gelaten. 15 - De Britse premier Neville Chamberlain arriveert in Berchtesgaden om onderhandelingen met Adolf Hitler over het Sudetenland te beginnen. De ontmoeting duurt ongeveer drie uur. Hitler eist de annexatie van het Sudetenland en door hem te ondervragen, verkrijgt Chamberlain de verzekering dat Hitler geen plannen heeft met de rest van Tsjecho-Slowakije of met de gebieden in Oost-Europa, waar Duitse minderheden wonen. Na de ontmoeting keert Chamberlain terug naar Londen, in de overtuiging dat hij een adempauze heeft gewonnen waarin een akkoord kan worden bereikt en de vrede bewaard kan blijven.Self, Robert (2006). Neville Chamberlain: A Biography, pp. 312–314. Ashgate. . 20 - De belangrijkste nylonsoort Polyamide 66 wordt gepatenteerd door Wallace Carothers van het Amerikaanse chemische bedrijf DuPont en sindsdien ook verkocht. 22 - Première op Broadway van de musical Hellzapoppin', waarin elementen van jazz, slapstick en lindyhop zijn verwerkt. De teksten worden voortdurend geactualiseerd. 24 - De Amerikaanse tennisser Don Budge wint als eerste de vier Grand Slamtoernooien in hetzelfde jaar. 27 - De boot Queen Elisabeth wordt te water gelaten en gedoopt door prinses Elisabeth. Dit schip zal later een rol spelen in WO II. 29 - Het Verdrag van München wordt gesloten: Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk stemmen in met de Duitse annexatie van de regio Sudetenland in Tsjecho-Slowakije in ruil voor Hitlers belofte dat het daarmee afgelopen zou zijn met de Duitse drang tot gebiedsuitbreiding (Peace in our time). 30 - Het eerste nummer van het weekblad Margriet wordt uitgegeven door De Geïllustreerde Pers. september - Premier Negrín kondigt aan, dat de Spaanse Republiek afscheid gaat nemen van de Internationale Brigades.
oktober 1 - Duitse troepen trekken het Sudetenland binnen. De Poolse regering stelt de Tsjechische regering een ultimatum: de regio Teschen-Silezië moet binnen 24 uur worden overgedragen. De Tsjechen hebben weinig keus dan hieraan te voldoen; Poolse troepen bezetten Teschen-Silezië. 22 - De Nederlandse NSB-leider Anton Mussert sluit de NSB voor joden. Zij die al lid zijn, mogen wel blijven. 22 - De Amerikaan Chester Carlson maakt de eerste fotokopie. 28 - Nummer 28 van het Waalse striptijdschrift Spirou verschijnt in Vlaanderen onder de naam Robbedoes.
november Hongarije bezet een deel van het zuiden van Slowakije. Nacht van 9 op 10 november - De Kristallnacht: in een door de NSDAP georganiseerde pogrom worden in Duitsland 267 synagoges in brand gestoken, 7500 winkels en bedrijven van joden vernield, 1000 joodse mannen en jongens gearresteerd en 92 joden vermoord. 10 - De Turkse president Atatürk sterft. Hij wordt opgevolgd door premier Ismet Inönü. 25 - Mussert komt met het Guyanaplan: hij wil de joodse vluchtelingen, het "volk zonder land", overbrengen naar het "land zonder volk", te weten Suriname en de beide Guyana's.
december 10 - Truus Wijsmuller-Meijer vertrekt met 600 Joodse kinderen per trein uit Wenen naar Hoek van Holland. Dat is het begin van de actie Kindertransport. 13 - Opening van het Duitse concentratiekamp Neuengamme. 14 - In Frankrijk worden de Bretonse nationalisten Olier Mordrel en François Debeauvais tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens het "aanvallen van de eenheid van de natie". 16 - Instelling in Duitsland van het Moederkruis, een onderscheiding voor moeders van grote (Germaanse) gezinnen. 17 - In navolging van Zwitserland en de Scandinavische landen sluit Nederland de grens voor joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland.Alle grenzen gingen dicht, Hilde Pauwels, De Groene Amsterdammer, 29 april 2009. Gearchiveerd op 4 mei 2023. 17 - Begin van een van de koudste vorstperioden in Nederland sinds 1901: zes dagen lang ligt de gemiddelde temperatuur rond of onder de -10 graden en op 19 en 20 december blijft het zelfs overdag streng vriezen in de Bilt én Vlissingen. De koude houdt aan tot 26 december, maar een Elfstedentocht wordt niet gehouden door de grote hoeveelheden sneeuw op de ijsvloeren. 23 - In Zuid-Afrika, bij de monding van de Chalumna, wordt door trawlerkapitein Hendrik Goosen een onbekende vis gevangen. Na uitgebreid onderzoek blijkt het een coelacant te zijn, die voorheen alleen gevonden was als een miljoenen jaren oud fossiel. 31 - Dr. Rolla Neil Harger vindt in Indiana de ademtest uit, die sporen van alcohol detecteert. december - De Zwitserse scheikundige Albert Hofmann synthetiseert voor de eerste maal lsd.
Film
Muziek De eerste wereldhit van Nederlandse bodem is Penny Serenade van Melle Weersma. Ella Fitzgerald schrijft A-Tisket, A-Tasket. Louis Armstrong maakt van de gospelsong When the Saints Go Marching In een jazz standard. Benjamin Britten componeert zijn Pianoconcert opus 13. 8 januari: Brittens muziek voor God's Chillun wordt opgenomen. 21 februari: eerste uitvoering van Symfonie nr. 1 van Vagn Holmboe 5 juni: eerste uitzending van Brittens The world of the Spirit. 18 augustus: eerste uitvoering van Brittens pianoconcert in zijn originele opzet. 26 november: Brittens Soirées musicales wordt voor het eerst uitgevoerd in een première als ballet.