thumb|Eendagskuikens op een lopende band richting een hakselaar (2010) thumb|Kuikens versnipperd door een hakselaar (2009)
Het kuikendoden is een slachtproces in de moderne intensieve pluimveehouderij waarbij pasgeboren mannelijke eendagskuikens oftewel eendagshaantjes worden gedood omdat ze economisch niet rendabel zijn en daarom nutteloos. In alle sectoren van de industriële eierproductie (legbatterij-eieren, scharreleieren, vrije-uitloopeieren en biologische eieren) wordt in broederijen met kuikendoden gewerkt. Wereldwijd worden er in de eierindustrie jaarlijks ongeveer 7 miljard mannetjeskuikens gedood. Omdat mannelijke kippen (hanen) geen eieren leggen en er slechts een beperkt aantal hanen nodig is om in fokprogramma's eieren te bevruchten, worden verreweg de meeste haantjes in de eierproductie als overbodig beschouwd en meestal kort nadat ze gesekst zijn gedood, vaak op dezelfde dag als dat ze uit het ei zijn gekomen (vandaar 'eendagskuiken' en 'eendagshaantje'). Enkele methoden om te kuikendoden zonder verdoving zijn: nekbreken, verstikking door koolstofdioxide (ook wel 'vergassing' genoemd) en versnippering/vermaling/verplettering met een (ver)hakselaar op hoge snelheid. In bijvoorbeeld de Verenigde Staten is versnippering de primaire methode. In Nederland is verstikking de primaire methode, in België wordt kuikendoden alleen met verstikking gedaan.
Door moderne kunstmatige selectie verschillen de stammen van legkippen van die van vleeskuikens (vleeskippen, mestkippen, slachtkuikens). In de meeste landen worden mannetjes in de eierproductie gedood omdat ze "geen eieren leggen en ook niet groot genoeg groeien om vleeskippen te worden".
Eendjes en gansjes worden ook gedood bij de productie van foie gras. Omdat in dit productiesysteem de mannetjes echter meer gewicht kunnen bereiken dan de vrouwtjes, worden hier de vrouwtjes gedood, soms met een industriële hakselaar. Tot wel 40 miljoen vrouwelijke eendjes worden op deze manier elk jaar gedood. De overblijfselen van vrouwelijke eendjes worden vervolgens gebruikt in kattenvoedsel en kunstmest.
Omwille van het dierenwelzijn is er veel maatschappelijke oppositie tegen het kuikendoden. In de jaren 2010 hebben wetenschappers technologieën uitgevonden om het geslacht van kuikens al in het ei te kunnen bepalen (in-ovogeslachtsbepaling). Zodra deze op commerciële schaal beschikbaar kwamen, besloten Duitsland en Frankrijk als eerste landen ter wereld per 1 januari 2022 het kuikendoden te verbieden en andere EU-landen op te roepen hetzelfde te doen.
Geschiedenis alt=|thumb|Kuikens gebroed in de vroege 20e eeuw
Voordat de moderne vleeskuikensoorten werden ontwikkeld, werden de meeste mannelijke kuikens (haantjes) geslacht voor vlees, terwijl de vrouwtjes (hennetjes) gehouden werden voor eierproductie. Maar zodra de industrie met succes aparte vlees- en eier-producerende hybriden had gefokt — vanaf de jaren 1920 en 1930 — was er geen reden meer om de mannetjes van de eier-producerende hybride te bewaren. Dientengevolge werden sindsdien de mannetjes van legkippen gedood zodra ze uit het ei kwamen en waren gesekst om het financiële verlies van de fokker te beperken. Speciale technieken zijn ontwikkeld om het geslacht van kuikens op zo jong mogelijke leeftijd te bepalen.
In de jaren 2010 waren er verschillende wetenschappelijke doorbraken die in-ovogeslachtsbepaling mogelijk maakten: nog voordat het ei uitkwam en het haantje pijn zou kunnen lijden, zou het geslacht van kuikens kunnen worden bepaald en het broedproces beëindigd zonder dierenleed. In november 2018 kwamen de eerste "eieren zonder kuikendoden" in Berlijn op de markt.
In mei 2021 nam Duitsland een wet aan die kuikendoden verbood per 1 januari 2022. Frankrijk kondigde op 18 juli 2021 eveneens aan dat kuikendoden in dat land zou worden verboden vanaf 1 januari 2022.
Methoden thumb|Kuikenversnippermachine (2014) Er worden verschillende methoden gebruikt om kuikens te doden: Versnippering (ook wel 'vermaling' of 'verplettering' genoemd); de kuikens worden in een op hoge snelheid draaide hakselaar geworpen. Verstikking (ook wel 'vergassing' genoemd); koolstofdioxide wordt gebruikt om de dieren bewusteloos en daarna dood te maken. Dit kan ook gedaan worden door de kuikens in plastic zakken te stoppen. Nekbreking. Elektrocutie; elektrische stroom wordt door het lijf van het kuiken gestuurd totdat het dood is.
Toegestane methoden in de EU De toegestane procedures voor het doden van kuikens zijn binnen de Europese Unie geharmoniseerd. De reglementering van kuikendoden is in 1976 begonnen en verder ontwikkeld in 1993, toen voor het eerst een Europese richtlijn werd ingevoerd die specifiek kuikens behandelde. Een nieuwe richtlijn die in 2009 werd aangenomen trad op 1 januari 2013 in werking (ter vervanging van de richtlijn uit 1993) en werd voor het laatst geüpdatet op 14 december 2019: "Gebruik van een mechanisch apparaat dat een snelle dood veroorzaakt" (versnippering) "Blootstelling aan koolstofdioxide" (verstikking/vergassing)
Aanbevolen methoden in de VS De "euthanasie"-methoden van de American Veterinary Medical Association (AVMA) bevatten: nekbreking, versnippering en verstikking middels koolstofdioxide. Het AVMA-bestuur van 2005–2006 stelde een beleidswijziging voor op advies van het Animal Welfare Committee inzake het doden van ongewenste kuikens, vogeltje en gepikte eieren. Het beleid verklaart: 'Ongewenste kuikens, vogeltjes en gepikte eieren moeten gedood worden met een aanvaardbare humane methode, zoals het gebruik van een commercieel ontworpen hakselaar die tot een onmiddellijke dood leidt. Het verstikken van kuikens of vogeltjes in zakken of containers is niet acceptabel. Gepikte eieren, ongewenste kuikens of vogeltjes dienen te worden gedood voordat ze worden weggegooid. Een gepikt ei (pipped egg, pip) is een ei waarin het kuiken of vogeltje er niet in geslaagd is om zichzelf uit de eischaal te bevrijden tijdens het broedproces.'
Amerikaanse producenten kondigden in 2016 aan dat zij zich ten doel hadden gesteld om tegen 2020 lang voordat de eieren uitkomen het geslacht te kunnen bepalen zodat de mannelijke eieren kunnen worden vernietigd. In januari 2020 stelden zij echter dat het kuikendoden nog steeds onvermijdelijk was omdat er nog geen rendabel alternatief zou zijn.
Statistieken thumb|Haantjes klaar om te worden gedood (2010) thumb|Versnipperde mannelijke kuikens (2016) Wereldwijd: er worden jaarlijks wereldwijd ongeveer 7 miljard mannelijke kuikens gedood (schatting Poultry Site 2015). Andere schattingen zijn 6 miljard (schatting The Sydney Morning Herald juni 2016) en 4–6 miljard kuikens (schatting The Guardian december 2018). Volgens In Ovo-medeoprichter Wouter Bruins in oktober 2013 doodden de top 20 pluimvleeproductielanden alleen al 3,2 miljard haantjes per jaar. Australië: meer dan 12 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting juni 2016). Versnippering is de primair gebruikte methode, maar ook vergassing wordt toegepast. België: meer dan 15 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood, 40.000 per dag (schatting februari 2020). CO2-vergassing is de enige gebruikte methode en dit gebeurt in twee fasen: kuikens worden eerst bedwelmd en dan gedood. Canada: 22,5 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood, bijna 62.000 per dag (schatting december 2016). Duitsland: tot wel 50 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting oktober 2019). Vergassing is de primair gebruikte methode. Frankrijk: 50 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood in de eierindustrie (schatting februari 2020) en ongeveer 16 miljoen vrouwelijke eendjes en gansjes worden jaarlijks gedood in de foie gras-industrie. Versnippering is de primair gebruikte methode in beide industrieën. India: meer dan 180 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting oktober 2014). Versnippering lijkt de gebruikelijkste methode te zijn, maar er zijn ook meldingen van verstikking in plastic zakken. Nederland: 45 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting mei 2016). Vergassing is de primair gebruikte methode. Nieuw-Zeeland: 2,5 miljoen (schatting april 2001) tot 3 miljoen (schatting juni 2016) mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood. Versnippering is de primair gebruikte methode. Spanje: 35 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting maart 2020). Verenigd Koninkrijk: 30 tot 40 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting Viva! november 2010). Een artikel uit november 2010 in Telegraph deed verslag van twee undercoveroperaties uitgevoerd door dierenrechtenorganisatie Viva! in een vergassingsbroederij en een versnipperingsbroederij, allebei gevestigd in Preston. Beide methoden waren naar verluidt 'legaal en goedgekeurd door de Humane Slaughter Association en de RSPCA', terwijl een woordvoerder van de British Egg Information Service (BEIS) zei dat in het VK vergassing vaker werd gebruikt dan versnippering. In maart 2015 beweerde een BEIS-woordvoerder dat vergassing de enige methode was die in het VK werd toegepast. Verenigde Staten: 300 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting Humane Society of the United States januari 2020). De Associated Press schatte dit aantal in 2009 nog op 200 miljoen. Versnippering is de primair gebruikte methode. Zwitserland: ongeveer 3 miljoen mannelijke kuikens worden jaarlijks gedood (schatting september 2019). Vergassing is de enige gebruikte methode; versnippering werd per 1 januari 2020 verboden, maar werd voor die datum maar zelden toegepast.
Uitfasering Dierenwelzijnsactivisten noemen veel van de huidige praktijken in het kuikenslachten onethisch. Dierenrechtenactivisten betogen dat het niet juist is om andere wezens met bewustzijn uit te buiten en te doden voor voedselproductie.
Wetenschappelijk onderzoek naar alternatieven (jaren 2010) thumb|Een vrouwelijk kuiken komt uit het ei (2017)
Verschillende technologieën kunnen kuikendoden voorkomen door het geslacht van een kuiken te bepalen voordat het uit het ei komt. Deze technologieën bestuderen verschillende aspecten van eieren, bijvoorbeeld door spectroscopie, scheikundige analyse of fototechniek); zij kunnen het geslacht van het kuiken bepalen tussen de 4–9 dagen nadat het ei gelegd is. Sommige methoden hanteren gentechnologie om mannelijke eieren fluorescerend te maken. Zulke methoden zijn niet alleen aantrekkelijk voor ethische redenen, maar beperken ook de kosten om mannelijke eieren uit te broeden en mensen in te huren om kuikens te doden. Timothy Kurt, een directeur bij het United States Department of Agriculture, zei: "Iedereen wil hetzelfde en met de juiste technologie kan het nu meteen worden opgelost."
Een woordvoerder van Unilever heeft verklaard: "Wij hebben ons ook gecommitteerd aan het leveren van financiële middelen en expertise voor onderzoek naar en introductie van alternatieve methoden zoals de in-ovo-genderidentificatie (seksing) van eieren. Deze nieuwe technologie biedt de mogelijkheid om het uitbroeden en doden van mannelijke kuikens te elimineren."
In 2015 ontwikkelde de Universiteit van Leipzig een methode om het gender van bevruchte eieren 72 uur na de start van het incubatieproces te bepalen. De procedure zou een laser gebruiken om een gaatje in de eischaal te boren en de manier waarop de bloedcellen van het ei dat licht weerkaatsen analyseren met bijna-infrarode ramanspectroscopie. Het gaatje in de schaal wordt daarna weer afgesloten en vrouwelijke embryo's zouden dan worden uitgebroed zoals gebruikelijk. De mannetjesembryo's zouden worden verwoest, maar zo vroeg in hun ontwikkeling dat ze er niet van zouden lijden.
In 2018 investeerde Agriculture and Agri-Food Canada $844.000 in het elektronisch "scannen" van bevruchte eieren om te bepalen of ze mannelijk of vrouwelijk waren.