1904 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.
Gebeurtenissen januari 12 - In Zuidwest-Afrika overvallen de Herero onder aanvoering van Samuel Maharero boerderijen van Duitse kolonisten. Daarmee begint een opstand die een half jaar zal duren. 18 - De jonge schilder Piet Mondriaan vestigt zich voor een jaar in Uden, Noord-Brabant, om er te schilderen en meer in contact te komen met "gewone mensen". 19 - Thomas Edison vindt de eerste elektrische auto uit. 20 - Met de apostolische constitutie Commisum Nobis maakt paus Pius X een einde aan het Ius exclusivae, het vetorecht dat enkele wereldlijke leiders bij gewoonte hebben, om de verkiezing van bepaalde kandidaten tot paus te voorkomen. 30 - Door de kiezers van Hollywood wordt besloten tot de verbanning van alcoholische drank.
februari 4 - De stoomtrawler Judith uit Vlaardingen vergaat. 9 doden. 8 - Een Japanse verrassingsaanval op Port Arthur betekent het begin van de Russisch-Japanse Oorlog. 8 februari tot 23 juli - Tocht van kolonel Van Dalen naar de Gajo- en Allaslanden in Atjeh. De vele slachtoffers van zijn expeditie roepen in patria een heftige discussie op. 20 - Manuel Amador Guerrero treedt aan als eerste president van het onafhankelijke Panama. De volgende dag ondertekent hij een verdrag, dat de Amerikanen tegen een betaling van 10 miljoen dollar de zeggenschap geeft over het Panamakanaal. 28 - In Sint-Petersburg richt Vader Gapon, een priester in de volkswijken, met toestemming van de regering een arbeidersvereniging op. 28 - De Portugese sport- en voetbalclub SL Benfica wordt opgericht in Lissabon.
maart 1 - De Telegraaf- en Telefoonwet 1904 treedt in werking. Deze wet vervangt de Telegraafwet van 1852.
april 4 - In Londen wordt een bondgenootschap gesloten tussen het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk: de Entente Cordiale. 6 - Te Geunpang wordt Teukoe Imeum Ripin gedood, de weduwe van Teukoe Oemar. Daarmee eindigt na meer dan dertig jaar guerrilla de Atjeh-oorlog in een overwinning van het Nederlandse gouvernement.
mei 4 - Oprichting FC Schalke 04 door enkele jeugdige mijnwerkers in Gelsenkirchen. 5 - In de Russisch-Japanse Oorlog landen Japanse troepen op het schiereiland Liaodong in Mantsjoerije. 9 - De Kempense boerenzoon Jacques Wintermans begint een sigarenfabriekje in het Brabantse Duizel. 13 - Rabbi Kook arriveert uit Letland in Jaffa, Palestina, om daar de eerste opperrabbijn te worden. 21 - Oprichting in Parijs van de Wereldvoetbalbond FIFA: Fédération Internationale de Football Association. 25 - In Oostende brengt de Antwerpse baron Pierre de Caters het wereldsnelheidsrecord op land op 156 kilometer per uur. mei - Op een brug in Keulen demonstreert Christian Hülsmeyer zijn telemobiloscoop, waarbij hij naderende schepen op drie kilometer afstand detecteert.
juni 11 - De Duitse generaal Lothar von Trotha arriveert in de kolonie Duits-Zuidwest-Afrika met de opdracht om de opstand van de Herero en de Hottentotten de kop in te drukken. 15 - Het stoomschip de General Slocum vat vuur in de haven van New York. Meer dan 1000 personen, voornamelijk vrouwen en kinderen uit de wijk Little Germany, laten het leven. 16 - De Russische Gouverneur-generaal van Finland, Nikolaj Bobrikov, wordt door een Finse nationalist in het Senaatsgebouw doodgeschoten. 28 - Het Deense passagiersschip Norge loopt op weg van Kopenhagen naar New York aan de grond bij St Helenas en zinkt. Ruim 600 van de circa 780 opvarenden komen om het leven.
juli 1 - In de Loge Concordia te Paramaribo vindt de eerste officiële herdenking plaats van de Emancipatiewet, waarbij in 1863 de slavernij in de Nederlandse koloniën werd afgeschaft. 2 - De tweede Ronde van Frankrijk gaat van start. 21 - Bij de drooglegging van de Hedwigepolder wordt het laatste gat gedicht. 28 - De Russische minister van Binnenlandse Zaken, Vjatsjeslav von Plehve wordt door een jonge revolutionair vermoord door middel van een bomaanslag.
augustus 10 - Japan verslaat de Russische Oceaanvloot in de Slag bij Shantung. 11 - Duitse koloniale troepen verslaan definitief de Herero-opstandelingen bij Waterberg. Het bloedbad dat ze daarna aanrichten staat tegenwoordig bekend als de Namibische Genocide. De voetbalclub Racing Mechelen wordt opgericht.
september 1 - De kolenmijn Neuprick in Bleijerheide wordt gesloten wegens uitputting en wateroverlast. 10 - De Terugkeer van de Discovery-expeditie onder leiding van kapitein Scott in de haven van Londen. 30 - De Bisschopsmolen in Oldenzaal wordt door het huwelijk met Bernard Reerink eigendom van de familie Reerink. september - Een commissie onder leiding van de psycholoog Carl Stumpf begint een onderzoek naar Kluger Hans, het paard dat kan rekenen.
oktober 6 - Storm langs de Nederlandse kust. Verscheidene vissersvaartuigen zinken. Alleen al uit Urk komen 14 vissers om het leven.www.archiefleeuwardercourant.nl 15 - In Nederland wordt de Algemeene Bond van RK-kiesverenigingen opgericht. 18 - De Bergsche Maas wordt in gebruik genomen. 27 - De eerste ondergrondse lijn van de Metro van New York wordt in gebruik genomen. De voetbalclub KV Mechelen wordt opgericht.
november 8 - De Amerikaanse president Theodore Roosevelt wordt herkozen. 9 - In de haven van Moerdijk zinkt een houten aak nadat het schip lek is gestoten. 5 opvarenden verdrinken. 16 - John Ambrose Fleming vraagt octrooi aan op de elektronenbuis, een vacuümdiode die het mogelijk maakt elektrische stroom gelijk te richten. 16 - De Noorse walvisvaarder Carl Anton Larsen sticht op het eiland Zuid-Georgia (voor de kust van het Antarctisch Schiereiland) de walviskolonie Grytviken. De onderneming (Compañía Argentina de Pesca) wordt gefinancierd met Argentijns, Noors en Brits kapitaal. 20 - Eerste officiële optreden van het Residentie Orkest in Den Haag. 27 - In het Beleg van Port Arthur veroveren de Japanners heuvel 203, wat hen een overwicht op het terrein geeft. 30 - De resultaten worden vrijgegeven van het onderzoekswerk naar de gebeurtenissen tijdens de afgelopen Tour dat de Union Vélocipédique de France heeft verricht. De eerste vier van het eindklassement worden gediskwalificeerd.
december 11 - De redemptoristenbroeder Gerardus Majella wordt heilig verklaard door paus Pius X. 13 - De Kroatische uitvinder Franjo Hanaman krijgt in Boedapest patent op de moderne gloeilamp, waarvan de gloeidraad bestaat uit het overgangsmetaal wolfraam, dat een zeer hoge smelttemperatuur kent. 14 - De gemeenteraad van Amsterdam verwerpt met een kleine meerderheid het voorstel van B&W om het Naardermeer met afval te dempen. 19 - Begin van het radiostation Scheveningen Haven voor de communicatie met de zeeschepen voor de Nederlandse kust. 28 - Ontdekking van de komeet Borrelly.
zonder datum Heike Kamerlingh Onnes richt in Leiden een cryogeen lab op, het eerste in de wereld. In het Sudetische Tratenau wordt de eerste nazi-partij opgericht. 10-urige werkdag ingevoerd in Frankrijk (was 11 uur). Met de bouw van de Victoria Falls bridge wordt begonnen. Deze brug verbindt Noord- en Zuid-Rhodesië.
Film
Muziek miniatuur|rechts|Ave Maria uitvoering uit 1904 door Alessandro Moreschi, de enige castraat waarvan geluidsopnamen bewaard zijn gebleven. Met name in de periode van de barok werd castraatzang hogelijk gewaardeerd. miniatuur|rechts|Castraat Alessandro Moreschi zingt in 1904 een deel van Hostias et preces van Eugenio Terziani (1824-1889) Claude Debussy componeert Danses sacrée et profane voor harp en strijkorkest.
Première 3 januari: Jan van Gilse: Symfonie nr. 2 31 januari - Bela Bartok: symfonie Kossuth 5 februari: Johan Halvorsen: muziek bij Dronning Tamara 14 april: Johan Halvorsen: muziek bij La sorcière 10 mei: Hugo Alfvén: Midzomerwacht 17 mei: Albert Roussel: Résurrection 17 mei: Maurice Ravel: Shéhérazade 17 mei: Vincent d'Indy: Choral 20 mei: Henry Geehl: In the Harz Mountains; Frank Bridge: The hag; William Hurlstone: Fantasie-variations on a Swedish theme; Adam Carse: Scena Manfred-soliloquy; Frank Bridge: Mid of the night; York Bowen: Overture; Paul Corder: Scena Grettir’s departure; Gustav Holst: Suite de ballet in Es voor orkest, opus 10 10 augustus: Toivo Kuula: Feestcantate 29 september: Eyvind Alnæs: Tre sange opus 17 15 oktober: Frederick Delius: Appalachia 24 oktober: Delius: Pianoconcert (oorspronkelijke driedelige versie) 9 november: Arnold Bax: Cathaleen-ni-Hoolihan dan nog getiteld Poem for two violins and piano 12 november: Hjalmar Borgstrøm: Jesus i Gethsemane 19 november: Christian Sinding: Kvartet, zijn enige strijkkwartet 20 november: Frank Bridge: Novelletten 6 december: Frank Bridge: A dirge, A dead violet en Night lies on the silent highways 6 december: August Enna: opera Heiße Liebe 7 december: Joseph Holbrooke: Byron 26 december: Johan Halvorsen: muziek bij Byens Stolthed
Literatuur De Franse schrijver Frédéric Mistral en de Spaanse schrijver José Echegaray y Eizaguirre ontvangen de Nobelprijs voor de Literatuur Eerste druk van Een zwerver verliefd van Arthur van Schendel In juli verschijnt Pijpelijntjes van Jacob Israël de Haan, een van de eerste boeken uit de Nederlandse literatuur waarin een homoseksuele relatie openlijk wordt beschreven. Stefan Zweig schrijft Die Liebe der Erika Ewald Louis Couperus schrijft Dionyzos op 5 februari gaat Dronning Tamara van Knut Hamsun in première met muziek van Johan Halvorsen op 26 december gaat Byens Stolthed van Gustav Wied in première met muziek van Johan Halvorsen
Beeldende kunst
Bouwkunst
Geboren
januari 2 - Truus Klapwijk, Nederlands zwemster en schoonspringster (overleden 1991) 3 - Jan Jongebreur, Nederlands verzetsstrijder (overleden 1942) 9 - Giorgio La Pira, Italiaans christendemocratisch politicus (overleden 1977) 14 - Cecil Beaton, Engels fotograaf en kostuumontwerper (overleden 1980) 21 - Puck van Heel, Nederlands voetballer (overleden 1984) 22 - George Balanchine, Georgisch/Russisch/Amerikaans choreograaf (overleden 1983) 24 - Berta Karlik, Oostenrijks natuurkundige (overleden 1990) 24 - Paul van de Rovaart, Nederlands hockeyer (overleden 1995) 25 - Frans Goedhart, Nederlands politicus, verzetsstrijder en journalist (overleden 1990) 29 - Leen Korpershoek, Nederlands zwemmer (overleden 1989) 31 - Leon Jungschläger, Nederlands zeeman en militair (overleden 1956)
februari 4 - Herman Bernard Wiardi Beckman, Nederlands politicus en verzetsstrijder (overleden 1945) 8 - Henk Timmer, Nederlands tennisser (overleden 1998) 11 - Lucile Randon, Frans kloosterzuster en supereeuwelinge; vanaf 2022 oudste levende mens ter wereld (overleden 2023) 13 - Irene van Griekenland, prinses van Griekenland en Denemarken (overleden 1974) 15 - Antonin Magne, Frans wielrenner (overleden 1983) 16 - George Kennan, Amerikaans diplomaat en historicus (overleden 2005) 17 - Albert Kuyle, Nederlands schrijver, dichter en fascist (overleden 1958) 18 - Willem Idenburg, Nederlands verzetsstrijder (overleden 1945) 19 - Havank, Nederlands romanschrijver (overleden 1964) 21 - Armand Preud'homme, Vlaams componist (overleden 1986) 23 - William L. Shirer, Amerikaans journalist, geschiedkundige en schrijver (overleden 1993) 29 - Rukmini Devi Arundale, Indiaas politica en theosofe (overleden 1986)
maart 1 - Glenn Miller, Amerikaans jazzmuzikant en orkestleider (overleden 1944) 3 - Frans Muriloff, Nederlands choreograaf en artiestenanager (overleden 1999) 4 - Joseph Schmidt, Roemeens zanger (overleden 1942) 5 - Karl Rahner s.j., Duits jezuïet en theoloog (overleden 1984) 7 - Ivar Ballangrud, Noors schaatser en olympisch kampioen (overleden 1969) 7 - Reinhard Heydrich, Duits nazi-leider (overleden 1942) 10 - Ralph Kronig, Duits-Amerikaans natuurkundige (overleden 1995) 11 - Cornelis Bakker, Nederlands natuurkundige (overleden 1960) 14 - Isabella Richaards, Surinaams politica (overleden 1985) 18 - Srečko Kosovel, Sloveens dichter en publicist (overleden 1926)