thumb|Vestiging van het destructiebedrijf Rendac langs de Dender in Denderleeuw. Denderleeuw is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 21.000 inwoners. Denderleeuw ligt langs de rivier de Dender in de Denderstreek. De inwoners van Denderleeuw zijn de Denderleeuwenaars of de DenderleeuwenVRT Taal. Gearchiveerd op 24 oktober 2021. en hun dialect is het Denderleeuws, dat taalkundig tot het Brabants (en niet het Oost-Vlaams) behoort. Amandus van Gent is de patroonheilige van Denderleeuw.
Geschiedenis Van de Karolingische tijd tot de elfde eeuw lag het grondgebied van Denderleeuw in de Brabantgouw.
In de elfde eeuw veroverde de graaf van Vlaanderen heel Brabant tussen de Schelde en de Dender, evenals Liedekerke, ten oosten van de Dender. De hertogen van Brabant hadden als hertogen van Lotharingen louter in theorie het opperleenrecht over dat gebied. Toch streed de heer van Gavere en Liedekerke-Denderleeuw in 1288 aan de zijde van hertog Jan I te Woeringen. De burcht van de heren van Liedekerke-Denderleeuw stond op de oostelijke oever van de Dender.
De Fransen deelden op het einde van de achttiende eeuw Denderleeuw in bij het Scheldedepartement en Liedekerke bij het Dijledepartement. Het Scheldedepartement werd in 1815 de provincie Oost-Vlaanderen, het Dijledepartement werd de provincie Zuid-Brabant.
In 1977 werden de voormalige gemeenten Iddergem en Welle bij Denderleeuw gevoegd.
Kernen Denderleeuw is een van de dichtstbevolkte gemeenten van Vlaanderen. Naast het centrum heeft de gemeente nog de deelgemeenten Welle en Iddergem. Welle en Denderleeuw zijn in grote mate met elkaar vergroeid. Iddergem is, hoewel ook in lichte mate met Denderleeuw samengesmolten, steeds een aparte kern gebleven. In het centrum hebben de wijken Hemelrijk, Huissegem en Leeuwbrug een eigen parochie.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code 1 Denderleeuw 6,76 13.448 1.928 41011A 2 Iddergem 2,95 2.882 978 41011B 3 Welle 4,16 4.927 1.183 41011C
Erfgoed en cultuur thumb|Parochiekerk Sint-Amandus
Onroerend erfgoed
De gotische Sint-Amanduskerk die in haar oorsprong dateert van de 13e-14e eeuw De pastorie (1783): het gebouw werd opgetrokken op en met stenen van de pastorie die er voorheen stond. De pastorie is een beschermd monument en heeft een ommuurde tuin die zich uitstrekt tot aan de oevers van de Dender. Sinds 1280 (en dat tot de Franse Revolutie) werd de parochie bediend door de Norbertijnenkanunniken van de abdij van Dielegem (bij Jette). Het kasteeltje Van Roy (1906) in neogotische stijl. Het moderne station van Denderleeuw (1964). Dit station is een belangrijk knooppunt op de lijnen Gent-Aalst-Brussel en Kortrijk-Brussel. Op de grens met Liedekerke heeft het Sint-Rafaëlbejaardentehuis van de Zusters Kindsheid Jesu een kapel van 1958-1963 waarin ramen zitten van de Parijse glasschilder Pierre Gaudin. Zie ook: Leeuwbrug, een wijk van Denderleew.
Industrieel erfgoed Vanaf de 19e eeuw ontwikkelde Denderleeuw zich tot een lokaal industrieel centrum. De aanleg van de spoorwegen en de strategische ligging aan de Dender zorgden voor een sterke economische ontwikkeling. Naast landbouw ontstonden verschillende kleinschalige industriële activiteiten, waaronder brouwerijen, maalderijen, steenbakkerijen en handelsbedrijven die gebruikmaakten van de goede verbindingen over water en spoor.
Een belangrijke rol werd gespeeld door het spoorwegknooppunt van Denderleeuw. Met de opening van het station in 1855 en de aansluitingen op de spoorlijnen naar Brussel, Gent, Kortrijk en Geraardsbergen groeide Denderleeuw uit tot een van de belangrijkste spoorwegknooppunten van Oost-Vlaanderen. De spoorwegen zorgden niet alleen voor een vlotte afvoer van landbouw- en nijverheidsproducten, maar boden ook werkgelegenheid aan een aanzienlijk aantal inwoners.
Het oorspronkelijke stationsgebouw, ontworpen door architect Jean-Pierre Cluysenaar, werd in november 1918 vrijwel volledig vernield door de ontploffing van een munitietrein. Na de oorlog werd een nieuw stationsgebouw opgetrokken, dat in 1962 werd vervangen door het huidige modernistische stationsgebouw. Van de spoorweginfrastructuur maakten onder meer een goederenemplacement, seinhuizen en een watertoren voor de bevoorrading van stoomlocomotieven deel uit.
Vanaf de 15e eeuw kende Denderleeuw verschillende lokale brouwerijen, waaronder De Zwaan, Huissegem, Sint-Aernaut, De Valck (Sonck), Van Assche en Brouwerij De Leeuw. De meeste verdwenen in de loop van de twintigste eeuw onder invloed van de industrialisering van de brouwnijverheid. Zie ook: Brouwerijen in Denderleeuw.
Cultureel erfgoed Het cultureel erfgoed van Denderleeuw omvat zowel religieuze tradities als volksfeesten en een rijk verenigingsleven. Van 1974 tot 2024 kende de gemeente een jaarlijkse carnavalsviering met een stoet, prinsenverkiezing en carnavalsverenigingen. De vijftigste editie in 2024 was tevens de laatste, waarna de traditie wegens een gebrek aan organisatoren en deelnemende groepen werd stopgezet. Sinds 2025 wordt een alternatief carnavalsevenement georganiseerd.
De belangrijkste nog levende traditie is de jaarlijkse Sint-Antoniusviering in Iddergem, die teruggaat tot de 19e eeuw. De viering is vooral bekend om de folkloristische varkenskopverkoop en werd in 2023 opgenomen in de Vlaamse Inventaris van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. Daarnaast wordt het culturele leven in Denderleeuw gedragen door talrijke muziek-, toneel- en heemkundige verenigingen, die bijdragen aan het bewaren en doorgeven van de lokale geschiedenis en tradities.
Natuur en landschap Denderleeuw is een dichtbevolkte plaats die is vastgegroeid aan Welle en Iddergem, en ook wijken kent als Leeuwbrug en Huissegem.
Denderleeuw ligt aan de Dender en het is een spoorwegknooppunt. Het natuurgebied Wellemeersen ligt in het grensgebied tussen Denderleeuw, Welle en Erembodegem. De hoogte bedraagt 12-19 meter.
Demografie Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1876 t/m 1970=volkstellingen op 31 december; 1976= inwonertal per 1 januari
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 99,81994 100,61995 101,01996 101,41997 101,41998 101,61999 101,32000 101,52001 101,02002 101,82003 101,72004 101,82005 102,32006 103,72007 104,62008 107,32009 109,22010 110,52011 112,72012 114,02013 114,82014 115,52015 116,92016 117,72017 118,62018 120,12019 121,62020 122,82021 123,92022 124,22023 125,42024 125,92025 127,12026 127,9
Evenementen Ballonmeeting "Denderleeuw Vliegt" Carnaval Integreringsfeest "Denderleeuw Kleurt" was jarenlang een feestelijke dag met de nadruk op muziek en diversiteit. N-VA burgemeester Jan De Dier schafte dit af in 2014.
Toerisme Door dit dorp loopt onder meer de fietsroute Denderende steden. Via de voetgangersbrug over de Dender komt men bij het Dorpsplein. Daar huist ook al 60 jaar het Hof Ter Leeuwe, een speeltuin.
Politiek Structuur De gemeente Denderleeuw ligt in het kieskanton Ninove in het provinciedistrict Geraardsbergen, het kiesarrondissement Aalst-Oudenaarde en de kieskring Oost-Vlaanderen.
Denderleeuw Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente AdministratiefNiveau Aalst Denderleeuw BestuurEuropese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur RaadEuropees Parlement Kamer vanvolksvertegenwoordigers Vlaams Parlement Provincieraad GemeenteraadKiesomschrijvingNederlands KiescollegeKieskring Oost-VlaanderenAalst-Oudenaarde Geraardsbergen Ninove DenderleeuwVerkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-
Geschiedenis
Legislatuur 2013 - 2018 Na de verkiezingen van 14 oktober 2012 ontstond er in Denderleeuw een patstelling. De zittende burgemeester Fonck wilde zijn mandaat verlengen en had daarvoor, behalve van zijn eigen partij, de steun van Open Vld. Daartegenover stond een verbond van N-VA en CD&V. Geen van beide fracties had een meerderheid, waardoor de vorming van een nieuw college en de benoeming van een nieuwe burgemeester niet per 1 januari 2013 konden plaatsvinden. Uiteindelijk gaf Vlaams Belang de doorslag, door bij een stemming op 9 januari gedoogsteun aan de coalitie van N-VA en CD&V te verlenen. Dit was tot dan toe ongezien, en volgens Open Vld, sp.a en nationaal Groen-voorzitter Wouter Van Besien een breuk van het cordon sanitaire, die voor veel ophef en protest zorgde.De Standaard Online - Vlaams Belang geeft gedoogsteun aan CD&V/N-VA in Denderleeuw. Geraadpleegd op 9 januari 2013.
Na bemiddeling van provinciegouverneur André Denys kwam het eind januari 2013 tot een overeenkomst tussen N-VA, CD&V en Open Vld-Plus. Jan De Dier (N-VA) werd burgemeester. Deze partij levert nog 2 schepenen, waarvan een ook OCMW-voorzitter wordt. CD&V krijgt drie schepenen en Open Vld een.Denderleeuwse liberalen leggen zich neer bij één schepen, deredactie.be, 31 januari 2013 In november 2014 werd de onbestuurbaarheid uitgeroepen, nadat het bestuur van N-VA, CD&V en Open Vld-Plus uit elkaar was gevallen. Na een lang dispuut werd Alberic Sergooris van CD&V in november 2015 aangesteld tot burgemeester ad interim, aan het hoofd van een bestuur van CD&V, sp.a-Open en een onafhankelijk raadslid dat eerder zetelde voor Open Vld Plus.Alberic Sergooris legt eed af als burgemeester, Het Nieuwsblad, 19 november 2015. Gearchiveerd op 20 april 2023. In april 2016 volgde voormalig burgemeester Jo Fonck hem op nadat hij buiten verdenking werd gesteld in een gerechtelijk onderzoek.
Legislatuur 2019 - 2024 Bij de verkiezingen van 14 oktober 2018 werd Vlaams Belang de grootste partij in Denderleeuw met 26 procent van de stemmen. Omdat niemand met de radicaal-rechtse partij wilde samenwerken,Bestuur zonder Vlaams Belang in de maak in Denderleeuw, Tom Van Grieken: "Een coalitie van losers", VRT NWS, 26 november 2018. werd uiteindelijk een bestuur gevormd door de LVB van uittredend burgemeester Jo Fonck, die in zee ging met CD&V en Groen.Denderleeuw: Bestuursakkoord gesloten tussen LvB, CD&V en Groen, VRT NWS, 14 december 2018. Deze partijen hadden een nipte meerderheid van 14 op 27 zetels in de gemeenteraad.
Legislatuur 2024 - 2030 Op 13 oktober 2024 werd Vlaams Belang opnieuw de grootste in Denderleeuw en groeide de partij verder door tot 38 procent. Zodoende kreeg Vlaams Belang-lijsttrekker Kristof Slagmulder het initiatiefrecht om een coalitie te vormen, maar opnieuw werden geen andere partijen bereid gevonden om met de partij samen te werken. Nadien was het aan uittredend burgemeester Jo Fonck van Vooruit Iedereen om te pogen een bestuur te vormen. Hij smeedde een coalitie met CD&V en N-VA, die beschikte over een meerderheid van 15 op 27 zetels.Nieuwe coalitie in Denderleeuw: Jo Fonck blijft burgemeester, hoewel Vlaams Belang de grootste was, VRT NWS, 20 november 2024.
Burgemeesters 1666-1669: Joos SonckFamilie Sonck te Denderleeuw, Het land van Aalst, 1960, nr. 4. Gearchiveerd op 22 januari 2023. 1818-1825: 'meier' Henricus Sonck (nakomeling van Joos) 1835-1871: Corneille-Jean (Corneel Jan) SonckPasinomie: collection complète des lois, décrets, ordonnances, arrêtés et règlements généraux qui peuvent être invoqués en Belgique, 1843, Bruylant, p.213Moniteur belge: journal officiel. 1869,7/8, p.691. Gearchiveerd op 23 juni 2023. (broer van Henricus) 1871-1874: Frans Leopold Sonck (zoon van Corneel-Jan)