De Britse Lagerhuisverkiezingen van 2024 werden gehouden op 4 juli 2024. In alle 650 kiesdistricten van het Verenigd Koninkrijk werd één lid gekozen voor het Lagerhuis van het Britse parlement. De verkiezingen vonden plaats volgens het first-past-the-post-principe: in elk district krijgt de kandidaat met de meeste stemmen de zetel.

De opkomst bij deze algemene verkiezingen was met 60% laag. Labour behaalde een absolute meerderheid van 411 zetels in het Lagerhuis, en een meerderheid van 174 zetels over de andere partijen.

De algemene tendens van de verkiezingen was: groot verlies voor de Conservatieven en de Schotse SNP, en grote winst voor Labour en de Liberal Democrats. Ook was er sprake van een doorbraak van Reform UK, en op beperktere schaal van de Green Party. In Noord-Ierland leed de unionistische DUP verlies; het nationalistische Sinn Féin werd voor het eerst de grootste Noord-Ierse fractie in het Lagerhuis. De winst van Labour werd gezien als een afstraffing van de Conservative Party - en in Schotland ook van de SNP - voor hun beleid de afgelopen jaren. Het grote zetelverlies van de Conservatieven werd vooral veroorzaakt door de opkomst van Reform UK, die in alle districten veel Conservatieve stemmers trok. Hierdoor konden Labour en LibDem kandidaten winnen.

In het Britse 'first past the post' districtenstelsel kan er groot verschil zijn tussen het aantal stemmen dat een partij landelijk krijgt, en het aantal zetels voor die partij in het Lagerhuis. Bij de Lagerhuisverkiezingen van 2024 was dit overduidelijk. Labour behaalde met 34% van de stemmen 63% van de zetels, en ook bij andere partijen waren er opvallend grote verschillen tussen stemmen en zetels. De uitslag is omschreven als de 'meest disproportionele uitslag ooit'.

De verkiezingen leidden tot de vorming van het kabinet-Starmer, onder het premierschap van Keir Starmer.

Uitschrijven van de verkiezingen De verkiezingen werden door premier Rishi Sunak (Conservative Party) aangekondigd op 22 mei 2024. Volgens de Britse wetgeving moeten algemene verkiezingen voor het Lagerhuis worden uitgeschreven binnen vijf jaar na de eerste bijeenkomst van het zittende Lagerhuis (in dit geval was dat op 17 december 2019). Dit betekende dat de verkiezingen uiterlijk op 28 januari 2025 moesten plaatsvinden. De Conservatieven scoorden in de eerste maanden van 2024 slecht in de opiniepeilingen; de verwachting was dat Sunak de verkiezingen in de herfst zou laten plaatsvinden. De aankondiging dat het 4 juli zou worden kwam voor veel Conservatieve Lagerhuisleden als een verrassing, en leidde tot onbegrip en kritiek. Het was de eerste keer sinds 1945 dat er een Lagerhuisverkiezing werd gehouden in de maand juli.

Op 30 mei 2024 werd het zittende parlement ontbonden. Alle zetels werden vacant verklaard: het Verenigd Koninkrijk had geen Lagerhuisleden meer tot na de verkiezingen.

De Lagerhuisverkiezingen in 2024 waren de eerste algemene verkiezingen onder koning Charles III, die in 2022 koningin Elizabeth II was opgevolgd als staatshoofd. Het waren ook de eerste algemene verkiezingen na Brexit, het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie op 31 januari 2020.

Uitslag in het kort

Opkomst: 60% Labour Conservatives Liberal Democrats SNP Sinn Féin DUP Reform UKGreen PartyAantal zetels na Lagerhuisverkiezingen 2024411De zetel van de Speaker van het Lagerhuis, Lindsay Hoyle, wordt niet meegerekend1217297554 Aantal zetels na Lagerhuisverkiezingen 2019 202Exclusief de zetel van de Speaker, sir Lindsay Hoyle, voormalig Labour MP. 365 11 48781Aantal zetels op 29 mei 2024- voor ontbinding parlement 20634515437711 Partijleider in 2024 sir Keir Starmer Rishi Sunak sir Ed Davey John SwinneyStephen Flynn is de leider van de SNP-fractie in het Lagerhuis.Michelle O'NeillGavin RobinsonNigel FarageCarla Denyer & Adrian Ramsay 107x107px 107x107px 107x107px 103x103pxkaderloos|110x110pxkaderloos|107x107pxkaderloos|120x120pxkaderloos|107x107px alleen in Schotland alleen in Noord-Ierland - neemt gewonnen zetels niet in.alleen in Noord-Ierlandkaderloos|84x84px

Politieke veranderingen sinds 2019 De verkiezingen van 2024 kwamen na een politiek onrustige periode in het Verenigd Koninkrijk.

Regeringsleiders en kabinetten De Lagerhuisverkiezingen van 12 december 2019 waren gewonnen door de Conservatieven onder Boris Johnson. Hij vormde een regering die met 365 van de 650 zetels een absolute meerderheid had in het Lagerhuis. Johnson trad in 2022 af als partijleider en premier. Hij werd opgevolgd door Liz Truss, die na 44 dagen werd vervangen door Rishi Sunak. Op basis van de uitslag van de verkiezingen van 2019 zijn drie verschillende Conservatieve kabinetten gevormd: Kabinet-Johnson II, Kabinet-Truss en Kabinet-Sunak. miniatuur|276x276px|Ceremoniële bekendmaking van het ontbinden van het zittende parlement en uitschrijven van verkiezingen

Partijleiders Ook bij de andere grotere partijen waren sinds 2019 nieuwe leiders aangetreden.

Bij Labour was Jeremy Corbyn na de tegenvallende verkiezingsuitslag afgetreden en vervangen door Keir Starmer. De leider van de Liberal Democrats, Jo Swinson, was in 2019 niet herkozen in haar kiesdistrict en opgevolgd door Ed Davey. Bij de Scottish National Party (SNP) was Nicola Sturgeon in 2023 afgetreden als partijleider. Zij was in eerste instantie opgevolgd door Humza Yousaf die in mei 2024 aftrad en werd vervangen door John Swinney.Ian Blackford was in 2022 als fractieleider van de SNP in het Lagerhuis vervangen door Stephen Flynn. De Noord-Ierse Democratic Unionist Party (DUP) werd sinds 2021 niet meer geleid door Arlene Foster maar door Jeffrey DonaldsonFoster was in eerste instantie opgevolgd door Edwin Poots, die echter binnen een maand aftrad en werd vervangen door Jeffrey Donaldson Hij was in maart 2024 door de partij geschorst en vervangen door Gavin Robinson.

Interne problemen De Conservatieven, Labour, SNP en DUP hadden behalve met leiderschapswisselingen in de periode 2019 - 2024 ook te maken gehad met interne strubbelingen, justitiële onderzoeken en schandalen.

Politieke apathie en wantrouwen Onder de Britse kiezers was er in 2024 volgens opiniepeilingen sprake van een diepgeworteld wantrouwen in politiek en politici in het algemeen. Politieke apathie en een gevoel niet door de politiek vertegenwoordigd te worden was een fenomeen dat in heel Europa voorkwam. In het Verenigd Koninkrijk leek dit breder te zijn dan in andere Europese landen, d.w.z. algemeen aanwezig onder kiezers van alle politieke voorkeuren. Ook waren Britse kiezers meer van mening dat fundamentele hervorming van het politieke systeem noodzakelijk is.

Kandidaten De uiterste datum voor het inschrijven van kandidaten was 7 juni 2024. Er stelden zich 4515 personen kandidaat, verspreid over de 650 kiesdistricten in het Verenigd Koninkrijk. Er zijn 543 kiesdistricten in Engeland, 57 in Schotland, 32 in Wales en 18 in Noord-Ierland.

Het aantal kandidaten was het hoogste ooit. Dit werd deels veroorzaakt door het feit dat Reform UK, anders dan bij de verkiezingen in 2019, nu ook kandidaten stelde in districten waar de Conservatieven bij de vorige verkiezingen hadden gewonnen. De Workers Party of Britain deed voor het eerst mee met de Lagerhuisverkiezingen en stelde kandidaten in 152 districten.

Er deden 98 partijen mee aan de verkiezingen, waarvan 35 maar in één district. Daarnaast waren er 459 onafhankelijke (niet partijgebonden) kandidaten. Geen enkele partij had kandidaten in alle 650 districten. De grote landelijk opererende partijen stellen normaliter geen - of slechts enkele - kandidaten in Noord-Ierland. Ook is het niet gebruikelijk dat partijen kandidaten stellen in het kiesdistrict van de Speaker (voorzitter) van het Lagerhuis.

Het aantal kandidaten verschilde per district tussen 5 en 13. PartijAantal kandidatenOpmerkingenConservative Party635Labour Party631Liberal Democrats630Green Party574Reform UK609Workers Party of Britain152Scottish National Party57alleen in SchotlandPlaid Cymru32alleen in WalesAlliance18alleen in Noord-IerlandDUP16alleen in Noord-IerlandUUP17alleen in Noord-IerlandSinn Féin14alleen in Noord-IerlandSDLP18alleen in Noord-Ierlandoverige partijen653onafhankelijke kandidaten459Totaal4515

Niet herkiesbare Lagerhuisleden Gemiddeld waren er tussen 1979 en 2010 bij Lagerhuisverkiezingen 87 parlementariërs niet herkiesbaar. Bij de verkiezingen in 2019 waren het er 74.

Al ruim voordat de verkiezingen van 2024 waren aangekondigd, hadden zittende Lagerhuisleden laten weten zich niet herkiesbaar te zullen stellen. Na de bekendmaking van de verkiezingsdatum volgden er meer - uiteindelijk werden het er 132. Hieronder waren 75 fractieleden van de Conservative Party (ongeveer 20% van de fractie). Ook bij de Scottish National Party stelde 20% van de fractieleden zich niet herkiesbaar.

Een aantal prominente politici en voormalig bewindslieden koos ervoor het Lagerhuis te verlaten:

Conservative Party Michael Gove, voormalig minister van huisvesting Sajid Javid, voormalig minister van financiën Kwasi Kwarteng, voormalig minister van financiën Theresa May, voormalig premier Dominic Raab, voormalig vice-premier Ben Wallace, voormalig minister van defensie

Labour Party Margaret Beckett, voormalig minister van buitenlandse zaken Harriet Harman, voormalig partijleider

Scottish National Party Ian Blackford, voormalig fractieleider

Green Party Caroline Lucas, enige Lagerhuislid van de Green Party

Democratic Unionist Party Jeffrey Donaldson, voormalig partijleider

Belangrijke thema's De verkiezingen van 2019 stonden bekend als de Brexit-verkiezingen omdat ze inhoudelijk door dit thema werden gedomineerd. Bij de Lagerhuisverkiezingen van 2024 speelde Brexit nauwelijks meer een rol. Belangrijke thema's voor alle kiezers waren de economie, de stijgende kosten van levensonderhoud, en gezondheidszorg. Voor kiezers die aangaven Conservative Party of Reform UK te willen stemmen was immigratie en asielbeleid echter het belangrijkste thema. Reform-kiezers vonden ook misdaadbestrijding zeer belangrijk, en Labour stemmers klimaat- en milieubeleid.

Verkiezingsprogramma's In de week van 10-16 juni publiceerden de grotere partijen hun verkiezingsprogramma's (manifestos). Belangrijke terugkerende thema's waren gezondheidszorg, immigratie, huisvesting, onderwijs, milieu en klimaat, en misdaadbestrijding.

Overzicht van belangrijke punten uit de verkiezingsprogramma's:

Conservatieven Gegarandeerd waardevast pensioen en ouderdomsuitkering voor gepensioneerden; elk jaar de belastingvrije pensioenuitkering verhogen 1,6 miljoen nieuwe huizen Verlaging van de premie volksverzekeringen Nationale dienstplicht voor 18-jarigen Investering van £ 36 miljard in lokale wegen en openbaar vervoer Aanpassing tarief volksverzekeringen ten gunste van zelfstandigen

Labour Oprichten van een overheidsbedrijf voor schone energie Invoeren BTW op schoolgeld voor particulier onderwijs Stemrecht voor 16-jarigen Overdragen van bevoegdheden op het gebied van vervoer, huisvesting en planning naar lokale burgemeesters Instellen van een nieuwe overheidsorganisatie om bendes te vervolgen die vluchtelingen illegaal naar het VK brengen Spoorwegen nationaliseren

SNP Schotse onafhankelijkheid Opnieuw lid worden van de EU Bezuinigingen op de begroting voor Schotland terugdraaien Decriminaliseren drugs voor persoonlijk gebruik Hogere uitkering tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof Hogerhuis afschaffen

Liberal Democrats Opnieuw lid worden van de Europese interne markt - op langere termijn om weer lid te worden van de EU 9 miljard pond extra voor NHS en zorg Gratis persoonlijke zorg voor ouderen en gehandicapten Hoger salaris voor zorgmedewerkers Asielachterstand wegwerken; asielzoekers na drie maanden laten werken hervorming vermogensbelasting ter waarde van 5 miljard pond Invoeren evenredige vertegenwoordiging in verkiezingen

Reform Niet-essentiële immigratie bevriezen