Moeskroen (Frans: Mouscron) is een stad en faciliteitengemeente in de Belgische provincie Henegouwen. De stad telt zo'n 60.000 inwoners.
Kernen De gemeente Moeskroen telt naast Moeskroen de deelgemeenten Dottenijs (Frans: Dottignies), Lowingen (Frans: Luingne) en Herzeeuw (Frans: Herseaux). De stadskern van Moeskroen is vergroeid met de stedelijke kern Tourcoing in Frankrijk, en met de rest van de grootstedelijke agglomeratie van Rijsel. Ook de dorpskern van deelgemeente Lowingen raakt hiermee vergroeid. Herzeeuw, een kilometer verder naar het zuiden, breidt eveneens uit, onder meer naar het Franse Wattrelos. Dottenijs ligt ten oosten, nog enigszins in landelijk gebied.
Het stadscentrum heeft enkele wijken of gehuchten met een eigen parochie. Ten noorden van de stad ligt La Coquinie, een woonwijk met vooral vrijstaande huizen, nabij het bedrijvengebied van de stad. De wijken in het westen vormen met hun gesloten bebouwing één geheel met het stadscentrum, en sluiten verder aan op de verstedelijking in Frankrijk. In het noordwesten ligt de wijk Risquons-Tout, dat in 1963 bij de vastlegging van de taalgrens werd overgeheveld van het West-Vlaamse Rekkem naar Moeskroen, dat Waals werd. Net ten westen van het stadscentrum ligt Le Tuquet, tegen de grens met het Franse Tourcoing. In het zuiden ligt de wijk Mont-à-Leux tegen de grens met het Franse Wattrelos. Ook deelgemeente Herzeeuw heeft met Les Ballons en Petit-Audenaerde twee gehuchten tegen de landsgrens aan.
Deelgemeenten Naam Opp.(km²) Inwoners(2025) Inwonersper km² NIS-code I Moeskroen 13,91 37.965 2.730 57096A II Lowingen 5,62 4.910 874 57096B III Herzeeuw 6,78 9.212 1.359 57096C IV Dottenijs 14,32 8.193 572 57096D
Kaart thumb|400px|left|Moeskroen, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.
Aangrenzende gemeenten De gemeente Moeskroen grenst aan de volgende gemeenten en dorpen: a. Rekkem (stad Menen) b. Aalbeke (stad Kortrijk) c. Rollegem (stad Kortrijk) d. Bellegem (stad Kortrijk) e. Kooigem (stad Kortrijk) f. Spiere (gemeente Spiere-Helkijn) g. Warcoing (gemeente Pecq) h. Saint-Léger (gemeente Estaimpuis) i. Évregnies (gemeente Estaimpuis) j. Estaimpuis (gemeente Estaimpuis) k. Wattrelos (Frankrijk) l. Tourcoing (Frankrijk) m. Neuville-en-Ferrain (Frankrijk)
Wijken De stad Moeskroen in engere zin is verdeeld in zeven wijken: Centre (Centrum) Gare (Stationswijk) Mont-à-Leux, in het zuidwesten Le Tuquet Risquons-Tout, in het noordwesten Nouveau Monde (Nieuwe Wereld), in het westen. Arbeiderswijk met enkele cités en de watertoren van Moeskroen La Coquinie, in het noorden
Etymologie De naam Moeskroen zou betekenen: bedekt met mos, naar een mosrijk moeras.
Geschiedenis Met name in Mont-à-Leux werden Romeinse restanten aangetroffen. De geschreven geschiedenis vangt aan in 1066, toen het Sint-Pieterskapittel te Rijsel grondbezit in de omgeving van Moeskroen verwierf. Het patronaatsrecht, toebehorend aan de Eekhoutabdij te Brugge, werd in 1149 overgedragen aan de Sint-Maartensabdij van Doornik.
Bij de Vrede van Aken van 1668 kwam Moeskroen aan Frankrijk, om middels de Vrede van Utrecht in 1713 weer aan de Oostenrijkse Nederlanden te komen.
Er bestonden drie heerlijkheden op het grondbezit, waarvan de heerlijkheid Moeskroen de belangrijkste was. Van 1154-1223 behoorden de heren tot het geslacht Van Oudenaarde, daarna Van Leuven en vanaf 1332 de la Barre. Vanaf 1592, door huwelijk, aan De Liedekerke. In 1645 aan Basta, in 1681 aan D'Ennetières en deze familie stierf uit in 1875.
De protestantse Hurlus wisten in 1579 korte tijd het kasteel van Moeskroen bezet te houden. In de 2e helft van de 17e eeuw had Moeskroen veel te lijden van de legers van Lodewijk XIV. Op 29 april 1794 was er een veldslag tussen de Fransen onder Pichegru en de Oostenrijkers onder Clerfayt. In 1848 was er nog een kleine veldslag te Risquons-Tout tussen een groep Belgische revolutionairen die vanuit Parijs gekomen waren, en het Belgische leger.
Moeskroen bleef tot midden 18e eeuw een landbouwdorp. In 1769 verbood de stad Rijsel de fabricage van molton in Tourcoing en Roubaix. In 1758 was de fabricage hiervan al toegestaan in Moeskroen, zodat de moltonfabrikanten naar deze plaats uitweken. Vanaf 1769 kwam in Moeskroen de moltonweverij en daarmee de textielindustrie tot ontwikkeling. Tussen 1800 en 1815 breidde de textielindustrie zich uit tot de fabricage van katoenen weefsels. Na 1850 kampte de Noord-Franse textielindustrie in toenemende mate met een gebrek aan arbeidskrachten. Veel Vlaamse arbeiders vestigden zich te Moeskroen en pendelden over de grens. Begin 20e eeuw betrof dit duizenden mensen. In 1886 verkreeg Moeskroen de titel stad.
Bij het vastleggen van de taalgrens in 1963 werd Moeskroen ingedeeld als Franstalig met taalfaciliteiten voor de Nederlandstalige minderheid, als gevolg hiervan werd de toenmalige gemeente van de provincie West-Vlaanderen overgeheveld naar Henegouwen net als de toen nog zelfstandige gemeenten Lowingen, Dottenijs en Herzeeuw die in 1977 deelgemeenten werden van Moeskroen.
Bezienswaardigheden thumb|Grafmonument van Oste de la Barre, Heer van Moeskroen (ca. 1380-1446) en zijn tweede echtgenote, Cecile van Moerkerke (ca. 1400-1462) - Sint-Bartholomeuskerk - Erfgoed (1976)
Kerken De hoofdkerk, de Sint-Bartholomeuskerk De Sint-Paulusbekeringkerk in de wijk Risquons-Tout De Goede Herderkerk in de wijk Nouveau Monde De Heilige Familiekerk in de wijk Le Tuquet De Heilig Hartkerk, in de Stationswijk De Sint-Antonius van Paduakerk in de wijk Mont-à-Leux De Onze-Lieve-Vrouw van de Vredekerk in de wijk La Coquinie
Overig Het Gravenkasteel Het Stadhuis van Moeskroen in neogotische stijl Het Stadspark van Moeskroen Het Picardisch Huis (Maison Picarde) De Watertoren van Moeskroen
Industrieel erfgoed Brouwerij Hollebecq. Brouwerij Coulon-Polet Schoorsteen van de spinnerij Filature d'Halluin-La Vesdre Schoorsteen van de spinnerij Filature du Castert Fabriek voor tapijten en dekens: Manufacture française de tapis et couvertures, met schoorsteen Weverij Tissages Vanoutryve et Cie, ooit een van de grootste textielfabrieken in Moeskroen
Zie ook Lijst van beschermd erfgoed in Moeskroen
Natuur en landschap Moeskroen is een sterk verstedelijkte gemeente. De bebouwing van de stad Moeskroen is aan de westzijde volledig vastgegroeid aan de bebouwing van de Franse stad Tourcoing. In het oosten is de plaats Lowingen vergroeid met Moeskroen. Tot aan de noordgrens van de gemeente is het gebied volgebouwd met bedrijventerreinen. Het belangrijke spoorwegknooppunt met lijnen naar Rijsel, Doornik en Kortrijk draagt aan de bedrijvigheid bij.
Demografische ontwikkeling Demografische ontwikkeling voor de fusie
Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december
Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.
Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari1992 tot heden jaar Aantalhttps://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fstatbel.fgov.be%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Ffiles%2Fdocuments%2Fbevolking%2F5.1%2520Structuur%2520van%2520de%2520bevolking%2FBevolking_per_gemeente.xlsx&wdOrigin=BROWSELINK Evolutie: 1992=index 1001992 100,01993 99,71994 99,31995 98,51996 98,11997 98,11998 97,91999 97,62000 97,62001 97,62002 97,22003 97,12004 97,22005 97,72006 98,22007 98,92008 100,02009 101,02010 101,62011 102,72012 104,22013 104,92014 105,32015 106,12016 106,72017 107,42018 108,32019 108,72020 109,32021 109,52022 110,12023 110,82024 111,62025 112,12026 112,3
Resultaten van de talentelling in Moeskroen (exclusief deelgemeenten)
Gekende talen Aantal Aandeel Jaar enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl enkel andere enkel nl fr & nl enkel fr de & fr enkel de de & nl de & fr & nl 1846 322 5.853 0 5,2% 94,8% 0,0% 1866 1.485 478 5.765 4 1 0 0 0 19,2% 6,2% 74,6% 0,1% 0,0% 0,0% 0,0% 1880 723 4.774 4.961 17 0 0 6 0 6,9% 45,5% 47,3% 0,2% 0,0% 0,0% 0,1% 1890 1.429 4.581 7.719 20 5 0 9 1 10,4% 33,3% 56,1% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1900 2.523 7.441 7.953 15 0 0 14 963 14,1% 41,5% 44,3% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1910 1.597 10.286 9.558 53 0 0 33 988 7,4% 47,8% 44,4% 0,2% 0,0% 0,0% 0,2% 1920 2.079 10.173 10.262 21 2 1 31 1.051 9,2% 45,1% 45,5% 0,1% 0,0% 0,0% 0,1% 1930 4.128 13.836 13.555 24 2 3 67 1.385 13,1% 43,8% 42,9% 0,1% 0,0% 0,0% 0,2% 1947 2.811 15.257 16.455 79 4 23 545 1.180 8,0% 43,4% 46,8% 0,2% 0,0% 0,1% 1,5%
Taal die meestal of uitsluitend gesproken wordt. Aantal Aandeel Jaar nl fr de nl fr de 1910 6.621 14.897 9 30,8% 69,2% 0,0% 1920 5.969 16.598 2 26,4% 73,5% 0,0% 1930 10.107 21.499 9 32,0% 68,0% 0,0% 1947 8.076 27.085 10 23,0% 77,0% 0,0%
Politiek Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976 Partij 10-10-19761976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-200614-10-2012Gegevens 2012: elections2012.wallonie.be14-10-201813-10-2024 Stemmen / Zetels %37%37%37%37%37%37%37%37%37 PS27,651133,01434,391326,641126,461031,181226,661017,44614,015 PSC1/cdH2 / Les Engagés3 41,3711744,4612051,2412134,7811538,3311543,7521745,5421947,45219 32,333 13 ECOLO- 6,3117,83215,14516,59611,88410,37316,55610,884 PRL1 / PRL-MCC2 / MR36,77127,57125,391111,471414,082 513,193414,433513,593517,2236 PCB 10,2933,260- - - - - - - PTB - - - - - - - - 20,498 PP - - - - - - - 4,971- ADM- - - 5,611- - 3,00- - AGIR- - - 4,951- - - - - FNB - - - - 4,551- - - - Chez Nous - - - - - - - - 5,071 DC12,64- - - - - - - - Anderen(*)1,3205,4 01,15 01,420-- - - - 34814 3388833608329013313833375321243207931402 Opkomst % 94,3692,392,3493,3389,8590,1588,15 Blanco en ongeldig %6,14 6,465,877,368,787,838,299,848,17(*) 1976: Action W / 1982: RPW (3,65%), UDRT (1,75%) / 1988: FN / 1994: GUHet aantal zetels van de bestuursmeerderheid wordt vet aangegeven. De grootste partij staat in kleur.
Burgemeesters Burgemeesters van Moeskroen waren: 1900-1921: Alois Den Reep 1921-1938: Joseph Vandevelde 1938-1952: Omer Vandenberghe 1940-1941: Léonce Busschaert (dienstdoend burgemeester) 1941-1944: Silvirius Derveaux (dienstdoend burgemeester) 1953-1958: Joseph Vandevelde 1959-1979: Robert Devos 1980: Marcel Demets (dienstdoend burgemeester) 1980-2006: Jean-Pierre Detremmerie 2006-2017: Alfred Gadenne 2017-2024: Brigitte Aubert 2024-heden: Ann Cloet-Faingnaert
Sport Excelsior Moeskroen speelde tussen 1996 en 2009 onafgebroken in de Eerste klasse van het Belgisch voetbal. De club speelde zijn thuiswedstrijden op Le Canonnier (10.800 plaatsen). Door financiële problemen en het tot driemaal toe geven van forfait voor een wedstrijd, verdween de club halverwege het seizoen 2009/10 uit Eerste klasse. Men ging samenwerken met RRC Péruwelz uit de lagere nationale reeksen, dat als "Royal Mouscron-Péruwelz" in Moeskroen ging spelen. In januari 2015 veranderde de club haar naam in: "Royal Excel Moeskroen".
In 2018 werd de club Stade Mouscronnois (9702) opgericht. De club kent sinds het ontstaan een steile opmars en komt op dit moment op in Derde afdeling. Hoewel er geen enkele link is tussen Stade Mouscronnois en het teloorgegane Royal Excel Moeskroen, hebben supporters de 'nieuwe' club omarmd. De club werkt zijn thuiswedstrijden ook af in Le Canonnier.
Moeskroen heeft ook een handbalclub, HC Mouscron, die tot en met het seizoen 2009/2010 in de Vlaamse liga speelde. Sinds het seizoen 2010/2011 speelt de club in de Promotion Brabant/Hainaut.
Moeskroen was één keer etappeplaats in wielerkoers Ronde van Frankrijk. In 1982 won de Nederlander Gerrie Knetemann er een rit.
Geboren
Trivia De Nederlandse folkband Pater Moeskroen heeft zichzelf genoemd naar deze plaats.
Nabijgelegen kernen Tourcoing, Lowingen (Luingne), Aalbeke, Rekkem
Externe links Website van de gemeente