Nicotinamide-mononucleotide (NMN, meestal β-NMN) is een natuurlijk voorkomende ribonucleotide. Het is een tussenproduct (precursor) in de biosynthese van nicotinamide-adenine-dinucleotide (NAD+). NAD+ is een co-enzym dat onder meer betrokken is bij de cellulaire energiehuishouding, en is substraat voor verschillende enzymen.
NMN is in belangstelling gekomen als middel om de hoeveelheid NAD+ in het lichaam te verhogen. Omdat NAD+-niveaus in verschillende weefsels dalen bij het ouder worden, is onderzocht of NMN een rol kan spelen bij het tegengaan van fysiologische veroudering of achteruitgang van mitochondriale functie. In diermodellen zijn verschillende gunstige effecten beschreven. Klinisch onderzoek bij de mens heeft nog onvoldoende bewijs gevonden dat NMN het verouderingsproces bij mensen vertraagt of leeftijdsgebonden aandoeningen voorkomt.
Chemische en biologische rol NMN fungeert als tussenproduct in de nicotinamide-salvage-route: het enzym NAMPT zet nicotinamide om in NMN, waarna NMNAT-isoenzymen NMN adenyleren tot NAD⁺. Experimenteel onderzoek laat zien dat chronische NAD-depletie in cellen een antiviraal-achtig stressprogramma kan activeren, wat het belang van voldoende NAD-biosynthese onderstreept.
Opname en transport In 2019 rapporteerde een studie dat SLC12A8 als NMN-transporter zou functioneren; in een correspondentie werd die interpretatie echter betwist wegens methodologische kwesties. De precieze intestinale opname en weefselverdeling van NMN bij de mens blijven onderwerp van onderzoek.
Veroudering en NAD⁺-afname Er zijn aanwijzingen dat NAD⁺-niveaus met de leeftijd kunnen dalen; de implicaties voor gezondheid en functie zijn onderwerp van onderzoek in mens en dier. Hypothesen over het causale belang verschillen per weefseltype en studieopzet.
Voorkomen in voeding NMN en verwante NAD⁺-precursoren komen in kleine hoeveelheden in diverse voedingsmiddelen voor. Een analyse van veelgeconsumeerde plantaardige producten rapporteerde NMN-concentraties in het bereik van ~40–13.000 μg/100 g (nat gewicht), met relatief hogere waarden in o.a. broccoli en sperziebonen; NR kwam o.a. voor in witlof, banaan en sinaasappel. De bijdrage van voeding aan systemische NAD⁺-spiegels bij de mens is nog onduidelijk.
Onderzoek bij mensen Gerandomiseerde studies laten zien dat orale NMN-suppletie NAD⁺-gerelateerde biomarkers verhoogt; effecten op harde klinische eindpunten zijn beperkt en heterogeen.
Bij postmenopauzale vrouwen met prediabetes verhoogde 10 weken 250 mg/dag NMN de spierspecifieke insulinegevoeligheid; effecten op lever- of vetweefselinsulinegevoeligheid werden niet gezien.
Een 12-weeks RCT bij gezonde oudere mannen (250 mg/dag) verhoogde het bloed-NAD⁺ en toonde signalen op spierfunctie-uitkomsten.
Een gerandomiseerde, dubbelblinde studie bij gezonde ouderen liet na 12 weken 250 mg/dag een stijging van bloed-NAD⁺ zien en secundaire verbeteringen in loopsnelheid en slaapkwaliteit.
In een vroege, dubbelblinde pilot-trial bij gehospitaliseerde COVID-19-patiënten met acute nierschade verhoogde een farmaceutische NMN-formulering (MIB-626) veilig de bloed-NAD⁺-spiegels.
Een meta-analyse uit 2024 vond dat NMN-suppletie NAD⁺-gerelateerde parameters verhoogt en enkele cardiometabole markers beïnvloedt, maar concludeerde dat grotere en langere onderzoeken nodig zijn.
Veiligheid In een 2022-studie met oplopende doses bij gezonde volwassenen werd NMN goed verdragen zonder ernstige bijwerkingen. In een gerandomiseerde multicenter RCT bij midden-leeftijds volwassenen waren doses tot 900 mg/dag gedurende 60 dagen veilig; NAD⁺-gerelateerde biomarkers namen dosisafhankelijk toe. Een Japanse trial uit 2025 onderzocht een tijdelijke overdosering (tot ~6× gebruikelijke dosis) en rapporteerde onder de onderzochte omstandigheden een gunstig veiligheidsprofiel.
Regulatoire status Verenigde Staten. De Food and Drug Administration (FDA) oordeelde in 2022 dat β-NMN niet als voedingssupplement op de markt mag worden gebracht onder de drug preclusion-bepaling van de Federal Food, Drug, and Cosmetic Act.
Europese Unie. β-NMN staat (augustus 2025) als in behandeling in het EU-register voor nieuwe voedingsmiddelen; het staat nog niet op de officiële Unielijst.
Publieke en populair-wetenschappelijke berichtgeving Een gesponsord Nature-overzicht beschrijft de stand van onderzoek naar NMN en veroudering en onderscheidt preklinische en klinische bevindingen.
Zie ook Nicotinamide-ribonucleoside Nicotinamide-adenine-dinucleotide
Referenties
Categorie:Nucleotide