Farida Nabibaks (Suriname, 3 juni 1965) is een Surinaams-Nederlandse choreografe, danseres, filosofe en onderzoekster. Zij is oprichter van de Reframing HERstory Art Foundation en combineert kunst en wetenschap om het koloniale verleden voelbaar en bespreekbaar te maken. Nabibaks is bekend van de dans- en muziektheaterproductie Schitterende Schaduw, waarin zij de Nederlandse koloniale geschiedenis onderzoekt en verbeeldt met dans en lichamelijke expressie. Daarnaast is zij als onderzoeker verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV).
Opleiding In 1990 behaalde Nabibaks haar diploma aan de Scapino Dansacademie in Amsterdam. Zij was actief als danseres in verschillende hedendaagse dans- en theaterproducties en vertolkte de vrouwelijke hoofdrol in FAYA, een Nederlands-Surinaamse musical. Aansluitend studeerde zij filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, waar zij een masterdiploma behaalde in de filosofie van de gedragswetenschappen.
Onderzoek Als onderzoeker richt Nabibaks zich op de verwerking van de Nederlandse koloniale geschiedenis en het slavernijverleden met kunst, dans en zintuiglijke, lichamelijke vormen van kennisoverdrachten (belichaamde kennis), bekeken vanuit verschillende etnische perspectieven. Zij was betrokken bij het onderzoeksproject Feeling the Traces of the Colonial Past aan het Radboud Institute voor Culture & History (RICH), onder leiding van hoogleraar Liedeke Plate, dat onderdeel was van het bredere project Re-Tracing History: New Methodologies for Making the Past Tangible, Palpable and Negotiable. In dit gezamenlijke onderzoek werkten ze samen aan de vraag hoe dans en belichaamde kennis kunnen bijdragen aan het begrijpen, voelen en helen van het Nederlandse koloniale verleden. Uit het onderzoek blijkt dat dans en belichaamde kennis een rol spelen bij het omgaan met het koloniale verleden. Dans fungeert niet alleen als kunstvorm, maar ook als een vorm van kennisproductie. Met lichamelijke expressie worden gevoelens, herinneringen en perspectieven opgeroepen die in geschreven geschiedschrijving vaak onzichtbaar blijven. Daarmee opent dans een toegang tot kennis die anders verloren kan gaan. Tegelijkertijd kan deze vorm van belichaamde kennis bijdragen aan het verwerken van collectief trauma. Omdat koloniale geschiedenis zich niet alleen in documenten of musea manifesteert, maar ook in lichamen en gemeenschappen, creëert dans ruimte voor reflectie, dialoog en heling. Daarnaast maakt het onderzoek duidelijk dat kunst machtsstructuren en dominante koloniale narratieven kan bevragen en herschrijven. Door het lichaam te positioneren in contexten die traditioneel door koloniale perspectieven worden bepaald, ontstaat een alternatief verhaal. Het onderzoek laat zien dat een nauwe samenwerking tussen kunst en wetenschap de invloed van beide domeinen vergroot. Waar artistieke praktijk en theoretisch onderzoek elkaar aanvullen, ontstaan nieuwe mogelijkheden om koloniale geschiedenis te begrijpen, te bevragen en om te vormen tot gedeelde, meervoudige herinnering.
Dansproductie Schitterende Schaduw De muziek- en danstheaterproductie Schitterende Schaduw is een dans- en muziektheaterproject dat in drie afzonderlijke producties de invloed en doorwerking van het koloniale verleden in Gelderland onderzoekt. De voorstelling combineert dans, muziek en belichaamde kennis om historische gebeurtenissen en persoonlijke verhalen zichtbaar te maken. Het project begon met een pilotvoorstelling in Kasteel De Cannenburch, waarin de koloniale geschiedenis van het landgoed centraal stond. Het tweede deel, Anna van Vossenburg, richt zich op het levensverhaal van een tot slaaf gemaakte vrouw van Afrikaanse afkomst die via koloniale netwerken in Gelderland terechtkwam. Het derde deel, Louise van Ommeren-Hengevelt, belicht het perspectief van een vrouw uit de Gelderse elite die profiteerde van de koloniale handel en plantage-economie. Met deze drie voorstellingen wordt de verwevenheid onderzocht tussen koloniale structuren en de Nederlandse samenleving, evenals de ervaringen van zowel de onderdrukten als van degenen die profiteerden van het koloniale systeem.
Publicaties
Artikel in Cultuur+Educatie (2024), Praktijkvoorbeeld 1. Farida Nabibaks over Reframing HERstory Art Foundation Verwijzingen in Dutch Colonial Slavery and Its Afterlives (p.47) (KITLV, 2023)
Interviews en media
Erfgoedfestival Gelderland (Youtube) Muziektheater De Plaats, optreden Keti koti 2024 Podcast Universiteit Utrecht, Unsettling Knowledge Microcast #9
Radboud Reflects, lezing en gesprek (Youtube)
Categorie:Nederlands choreograaf Categorie:Surinaams choreograaf