De strada statale 16 Adriatica (SS 16) is een Italiaanse strada statale die Padua met Otranto verbindt. De weg loopt langs de Adriatische kust en door talrijke provinciehoofdsteden en toeristische plaatsen. De lengte ervan, exclusief de minder belangrijke delen die aan lokale overheden zijn overgedragen, is meer dan 1.000 km, hierdoor is de SS 16 de langste strada statale is in het Italiaanse wegennet.
Door de sterke verstedelijking van de Adriatische kust en de toename van het autoverkeer is de weg vaak overbelast (vooral in de zomer); de weg is daarom ongeschikt als hoofdweg. Om deze redenen wordt de weg sinds de jaren 70 geflankeerd door de snelwegen A13 Bologna-Padova en A14 Bologna-Taranto, die grotendeels dezelfde route volgen. Bovendien is de oorspronkelijke route in de buurt van grote bevolkingscentra vervangen door alternatieve routes, soms met de kenmerken van een snelweg of ringweg.
Geschienenis De SS 16 werd opgericht bij wet 1094/1928 met de route «Padova-Monselice-Rovigo-Ferrara-Alfonsine-Ravenna-Rimini-Fano-Ancona-Porto d'Ascoli-Giulianova-Pescara-Vasto-San Severo-Foggia-Cerignola-Barletta-Bari-Fasano-San Vito-Brindisi-Lecce-Maglie-Alessano-Capo Santa Maria di Leuca».
In 1937 werd, als onderdeel van een algemene reorganisatie van het wegennet in de provincie Lecce, de SS 16 omgeleid van Maglie naar Otranto, waardoor het laatste stuk tot aan Santa Maria di Leuca verdween. Het nieuwe gedeelte verving de ex SS 102, die tegelijkertijd werd gedegradeerd en die naar Otranto ging, maar via een andere route door Martano.
Ook in 1937 werd een lange variant op de oorspronkelijke route tussen San Vito Chietino en de rivier de Sinello gepland: de oude route, die met een kronkelig pad het achterland inging met verschillende glooiende stukken, werd vervangen door een kustroute met een gunstiger profiel en duidelijk korter (vijfentwintig kilometer lang vergeleken met de zesenveertig van de oude route). Het project werd opgeschort vanwege de Tweede Wereldoorlog en de werkzaamheden begonnen in 1948; het nieuwe gedeelte, inclusief een twaalfboogsbrug over de rivier de Sangro, werd voltooid in de eerste maanden van 1951.
Om de oversteek van de stad Pineto te vermijden werd in 1956 een variant van 2860 meter gebouwd, inclusief een brug met drie overspanningen over de Calvano-stroom.
In 1976, na de aanleg van de lange kustweg Campomarino-Marina di Chieuti-Ripalta-San Severo, werd het vorige deel van de SS16 Campomarino-Serracapriola-San Severo hergeclassificeerd als SS16ter. Deze wijziging in de route veroorzaakte een sprong van ongeveer zesenveertig kilometer in het progressieve aantal kilometers aan de grens tussen Molise en Apulië (van 559+877 naar 606+000).
In 1981, na de opening van de Asse Nord-Sud, werd het vorige gedeelte van de SS 16, Lunga del Pinocchio geheten, heringedeeld als SS 16 dir/B van de haven van Ancona.
De beheerders De SS 16 wordt voor een groot deel beheerd door ANAS:
van Padua naar Fasano (km 4+340 - km 559+877; km 606+000 - km 859+900); Tangenziale di Brindisi (km 912+920 - km 917+450); Surbo-station - Lecce (km 949+360 - km 953+200); Lecce - Otranto (km 957+000 - km 1000+044).
De enige gedeelten die onder de jurisdictie van kleinere instanties vallen, zijn de oude bestaande routes die door bevolkingscentra van 10.000 inwoners of meer lopen, beheerd door de bevoegde gemeenten en, waar aanwezig, omzeild door alternatieve routes, en de gedeelten die onder de SS 379 en SS 613 liggen, waarvan het onderhoud en beheer werd overgedragen, door Wetgevend Besluit 31/03/1998 nr. 112, uitgevoerd door Besluit van de Premier van 21 februari 2000, aan de regio Apulië, vervolgens aan de provincie Brindisi, die de gedeelten verschillende nummers gaf:
Strada provinciale 92 (SP 92) op het gedeelte dat de stad Pezze di Greco omzeilt, in de gemeente Fasano; Strada provinciale 93 (SP 93) van Pezze di Greco naar Ostuni; Strada provinciale 94 (SP 94) van Ostuni naar Carovigno; Strada provinciale 95 (SP 95) van Carovigno naar San Vito dei Normanni; Strada provinciale 96 (SP 96) van San Vito dei Normanni naar Brindisi (km 912+920); Strada provinciale 97 (SP 97) van Brindisi (km 917+450) naar San Pietro Vernotico, gemeente die het gedeelte ter plaatse beheert (via Brindisi en via Lecce) en de circonvallazione (via Paolo Ancora) Strada provinciale 99 (SP 99) van San Pietro Vernotico tot aan de grens met de gemeente Squinzano en aan de provincie Lecce, die het gedeelte onder zijn jurisdictie - dat door de steden Squinzano en Trepuzzi loopt - de Strada provinciale 357 (SP 357) heeft toegekend, waarvan de progressieve afstandsmeting begint bij de aansluiting met de SS 7 ter (km 949+360) nabij het station van Surbo, en stopt na 12,2 km op de grens met de gemeente San Pietro Vernotico.
Route Het begin in Veneto en Emilia-Romagna De SS 16 begint in het centrum van Padua, op de huidige Via Roma. Km 0+000 komt overeen met het kruispunt Canton del Gallo, dat zich in de zuidwestelijke hoek van het Palazzo del Bo' bevindt, de historische zetel van de Universiteit van Padua. De weg loopt in zuidelijke richting. Het gedeelte onder het rechtsgebied van ANAS begint bij km 4+340: vlakbij dit bord, naast het stoplicht bij de kruising met de afslag van de Tangenziale di Padova, bevindt zich de mijlpaal die het begin van de SS 16 markeert. De weg loopt lange stukken langs de A13. Het eerste gedeelte, dat vanuit Padua de kruising bij Monselice bereikt met de SR 10, staat ook bekend als Strada Battaglia, een naam die is afgeleid van het feit dat het door het centrum van Battaglia Terme loopt. Bijna twee kilometer daarna bereikt de weg de SR 10 var en de SR 104. De weg in dit begingedeelte heeft een enkele rijbaan met één rijstrook in elke richting, met kruisingen op maaiveldniveau, met een hoge verstedelijkingsdichtheid en langs het canale Battaglia.
Na Monselice via een omweg naar het stadscentrum te zijn gepasseerd, waarbij de oude route in het stadscentrum wordt genegeerd, gaat de weg verder richting Rovigo, de Strada Rovigana genaamd. Voordat hij de stad binnenrijdt, steekt de weg de rivier de Adige en het kunstmatige Gorzone-kanaal over; dit stuk weg heeft ook dezelfde structurele kenmerken als het vorige. Tegenwoordig wordt het doorkruisen van Rovigo vermeden door een omweg met twee rijstroken in elke richting, aan het einde waarvan de SS 434 samenkomt. Na de hoofdstad Polesano te zijn gepasseerd, gaat hij verder op een route die bijna parallel loopt aan de Po, waarna hij bij de stad Santa Maria Maddalena (Occhiobello) Emilia-Romagna binnenkomt bij km 69+514 nabij de stad Pontelagoscuro. Van hier naar Ferrara was de weg tussen 1912 en 1939 gastheer van de tramlijn Ferrara-Pontelagoscuro.
Na Ferrara, dwars door het historische centrum, kruist de weg de A13 Diramazione per Ferrara en de RA 8, die naar de Lidi di Comacchio leidt. Vervolgens wordt de SS16 een brede, volledig rechte buitenweg die de stad Ripapersico bereikt. Dit traject, van ongeveer 20 km, niet de oorspronkelijke route. De oorspronkelijke route volgt de bochten van de Po di Primaro, de huidige SP 65, niet langer geschikt voor zwaar verkeer.
In 2015 werd langs dit traject de SS 16 var/A geopend, die zwaar verkeer ontwijkt door de frazioni Consandolo en Boccaleone en samenkomt vóór het begin van de stad Argenta. Deze alternatieve route is slechts een klein onderdeel van het oorspronkelijke project, dat de hele stad Argenta wilde omzeilen.
Na Argenta steekt de weg de Reno over, die de grens vormt tussen de provincies Ferrara en Ravenna. In Romagna draagt de weg de naam Via Reale tot hij de gemeente Alfonsine binnenkomt. Hier sluit hij aan op SS 16 var, die de stad en de gehuchten Taglio en Corelli vermijdt.
Tot begin jaren 60 kwam de weg Ravenna rechtstreeks binnen via de Via Maggiore; sinds 1965 heeft de aanleg van de rondweg die Ravenna in westelijke richting omzeilt ervoor gezorgd dat het extra-stedelijke verkeer niet verward wordt met het stadsverkeer. De rondweg sluit ter hoogte van Classe weer aan op de oude route.
Na Ravenna keert de route terug naar twee rijstroken, langs de middeleeuwse Via Romea. De weg loopt parallel aan de Adriatische Zee richting Rimini, langs de steden Cervia en Cesenatico.
Bij het binnenrijden van Rimini versmalt de weg zich tot één rijstrook in elke richting en blijft dat zo gedurende 5 km, dan terug naar vier rijstroken voor 7 km. Vervolgens doorkruist de route de gemeenten Riccione, Misano Adriatico en Cattolica en komt uiteindelijk in de regio Marken terecht met de gemeente Gabicce Mare.
Marken en Noord-Abruzzen In het noorden van de regio Marche loopt de SS16 door de steden Pesaro, Fano, Marotta en Senigallia. In het centrum van Marche, bij Falconara Marittima, wijkt de weg iets van de kust af. De variante di Ancona begint, die in het eerste gedeelte (Falconara-Pontelungo, met de kenmerken van een eenbaansweg buiten de stad, zonder gelijkvloerse kruisingen, met in totaal 2/3 rijstroken) de SS 76 ontvangt die uit Perugia komt. Voor de verdubbeling van dit gedeelte, die minstens sinds 1982 gepland is (legge Marche-Friuli), is nu begonnen met de verbreding van de weg naar 4 rijstroken, 2 voor elke richting, in het gedeelte Falconara-Torrette di Ancona voor een totaal van 7 km, met modernisering van de aansluitingen met de SS 76 en Torrette. Na een kort stedelijk stuk in het Baraccola-gebied begint de variant Baraccola-Aspio, met snelwegkarakteristieken, die bij de tolpoort Ancona Sud-Osimo op de A14 weer aansluit op de oorspronkelijke route. Na de korte variant Loreto loopt de weg weer langs de kust en doorkruist Porto Recanati, Porto Potenza Picena, Civitanova Marche, Porto Sant'Elpidio, le marine di Fermo, Porto San Giorgio, Pedaso, Cupra Marittima, Grottammare en San Benedetto del Tronto. De passage naar Abruzzen vindt plaats bij km 391+00, waarbij de rivier de Tronto wordt overgestoken. De SS 16 gaat verder, via een variant (de oude route wijkt linksaf richting Martinsicuro nabij de toren van Karel V en het oude douanekantoor) en doorkruist de gemeenten Martinsicuro en Alba Adriatica. Hier, bij km 401, sluit de oude route weer aan op de nieuwe. Vervolgens vervolgt de weg zijn weg langs de stadsroute, via Tortoreto Lido en Giulianova.
thumb|left|200px|Een deel van de Tangenziale in het zuidelijke deel van de stad. Bij km 411, vlakbij Giulianova, is er de afslag naar de SS 80 racc richting Teramo en naar de A24 die naar L'Aquila en Rome leidt. Na het oversteken van de Tordino passeert de weg de kustplaatsen Roseto degli Abruzzi, Pineto, waar hij langs de Torre del Cerrano loopt, Silvi en Città Sant'Angelo, waar hij de tolpoort Pescara Nord op de A14 bereikt. Na het oversteken van de rivier de Saline passeert de weg het stadscentrum van Montesilvano, alvorens aan te sluiten op de SS 714 aan de grens met de Adriatische hoofdstad.
Tangenziale di Pescara De SS 16 liep langs de stad Pescara en werd in de jaren 1980 aangelegd als variant met snelwegkarakteristieken. Het tracé hiervan werd later geheel opgenomen in de SS 714.
De weg fungeert als Circonvallazione en kruist een groot deel van het grootstedelijk gebied van Pescara door, beginnend in het noorden nabij de SS 16 bis in Montesilvano totdat het de zuidelijke grens van Francavilla al Mare in het zuiden bereikt, waar het zich ongeveer 100 meter verderop bij de route aansluit. 20 km met de afslag van de RA 12 en de SS 16 dir/C.
De Tangenziale bestaat uit twee rijbanen, gescheiden door een middenberm, elk met twee rijstroken in elke richting, en een groot deel van het wegdek is verhoogd. In Montesilvano en Francavilla al Mare loopt de ringweg echter voornamelijk door tunnels met één rijstrook in elke richting.
Zuid-Abruzzen en Molise