De Leuvense Studentenwerkgroep Homofilie (LSWH) was een Leuvense studentenvereniging die in 1969 werd opgericht om homoseksuele studenten een ontmoetings- en gespreksruimte te bieden. De organisatie geldt als een van de eerste homoverenigingen in Vlaanderen. De vereniging ontwikkelde zich rond 1980 tot het homocentrum De Roze Drempel en later tot Driekant.
Geschiedenis miniatuur|links|259x259px|Universitaire Parochie, Jan Stasstraat 2 Op 1 mei 1969 verscheen in het blad van de Universitaire Parochie (UP) een artikel over homofilie van een van de latere oprichters van de LSWH. Het artikel pleitte voor zelfaanvaarding en voor een grotere maatschappelijke aanvaarding van homoseksuelen. In het artikel vroeg het COC Antwerpen aan vier grote dagbladen om tegen betaling een oproep tot acceptatie op te nemen; het antwoord bleef uit of was negatief; een krant antwoordde dat ze aannamen dat veel lezers hier aanstoot aan zouden nemen. De UP kreeg veel reacties van zowel begrip als onbegrip; een gedeelte werd gepubliceerd in het volgende parochieblad. Vervolgens namen twee studenten, verbonden aan de UP, het initiatief om een werkgroep rond homofilie op te richten. De UP, met steun van de studentenpastor Seppe Yperman, bood organisatorische hulp en fungeerde als beschermende structuur voor de nieuwe vereniging. De oprichters onderhielden contacten met Nederlandse studentenwerkgroepen homofilie. In de zomer van 1969 nam een van hen deel aan een kaderweek van de Nederlandse Federatie Studentenwerkgroepen Homofilie in Enschede.
Teach-in van 1969 Op 29 oktober 1969 organiseerde de LSWH, in samenwerking met de UP, een eerste publieke bijeenkomst in het college De Valk. Voor de bijeenkomst had rector Pieter De Somer toestemming gegeven. Als panelleden fungeerden Steven de Batselier, Paul Rademakers, Jef Mostinckx, E.P. Daniël Verhaegen en dr. Richard Van Balen. Ongeveer 500 personen woonden de activiteit bij; voor de geïnteresseerden die niet binnen konden, werd de teach-in op 12 november 1969 herhaald. Studentenbladen besteedden er aandacht aan en publiceerden het contactadres Postbus 42, dat diende als discreet aanspreekpunt voor geïnteresseerden.
Huisvesting Tijdens het academiejaar 1970-1971 maakte de LSWH gebruik van een gemeenschapshuis in de Constantin Meunierstraat. Nadien verhuisde de groep naar het UP-huis in de Jan Stasstraat 2, waar de bestaande infrastructuur ter beschikking werd gesteld. In 1972 vond de organisatie een eigen onderkomen in een woning in de Maria-Theresiastraat 20, doorgaans aangeduid als MT20. Het huis fungeerde zowel als verblijfplaats voor leden als locatie voor vergaderingen en activiteiten van de werkgroep.
Activiteiten Vanaf 1969 ontwikkelde de LSWH een breed activiteitenpakket.
Onthaal en informatieverstrekking De werkgroep bood persoonlijk, schriftelijk en telefonisch onthaal aan studenten met vragen over homoseksualiteit. Daarnaast was er een informatiedienst die brochures, artikels en studiedossiers verspreidde, medewerking verleende aan studies, spreekbeurten en enquêtes en een kleine bibliotheek uitbouwde. Aanvankelijk gebeurde het contact via Postbus 42, later vanuit MT20.
Gespreksgroepen en themabijeenkomsten De LSWH organiseerde regelmatige gespreks- en ontmoetingsavonden. Daarin kwamen thema’s aan bod zoals zelfaanvaarding, geloof, relaties en de maatschappelijke positie van homoseksuele mannen en vrouwen.
Publieke vorming en educatie In samenwerking met de Universitaire Parochie en andere partners organiseerde de LSWH teach-ins (1969, 1971 en 1975) en debatten met academici, artsen, geestelijken en activisten, onder wie Steven de Batselier, Jos Van Ussel, Jan Roegiers en zanger Will Ferdy. De vereniging nodigde ook sprekers uit zoals psychiater Wijnand Sengers, seksuoloog Cees Straver, demograaf Jan Godefroy, studentenpastor Seppe Yperman en dominee Alje Klamer.
Daarnaast programmeerde de LSWH film- en videoavonden (onder meer Lonesome Cowboys van Andy Warhol) en vertoonde zij in oktober 1976 de tv-documentaire 1 homofiel, proeve tot verduidelijking (KRO, 1970), waarin de eerste mannenzoen op de Nederlandse televisie te zien was. In Leuvense aankondigingen werd de titel foutief vermeld als Een homofiel. Poging tot verduidelijking.
Publicaties De LSWH publiceerde verschillende periodieken. Het interne blad Jungle Book werd begin 1973 herdoopt tot Flikkerlicht. Daarnaast verschenen LSWH Berichten en later de Roze Drempel Nieuwsbrief.
Sociale en culturele activiteiten Naast vormingswerk organiseerde de LSWH weekends, feestjes en ontmoetingsavonden, vaak in de bar in MT20. Er waren ook uitstapjes en kleinschalige culturele activiteiten. In de jaren 1970 was de organisatie betrokken bij het organiseren van fuiven.
Maatschappelijke actie en samenwerking De vereniging nam deel aan verschillende Vlaamse en internationale homo-initiatieven en samenwerkingsverbanden, waaronder FSWH, FWH en CoHom en voerde actie tegen discriminatie. Dat gebeurde onder meer naar aanleiding van films als Cruising, rond artikel 372bis van het Strafwetboek (het artikel 372bis stelde dat voor homoseksuele contacten feitelijk een leeftijdsgrens van 18 jaar gold, tegenover 16 jaar voor heteroseksuele contacten) en door steun aan Eliane Morissens. De groep organiseerde ook een protestactie tegen de lokale vertoning van The Gay Deceivers (regie: Bruce Kessler, VS, 1969), met het pamflet A Deceiving Picture. Verder was de LSWH betrokken bij Roze Zaterdag en bij lokale jeugd- en welzijnsinitiatieven en onderhield zij contacten met Belgische en buitenlandse homo- en lesbische groepen.
Ontmoetingsplaatsen en latere hiv/aidsvoorlichting Standbeeld van Pieter Coutereel voor het Justitiepaleis|thumb|270x270px Naast de formele activiteiten van de LSWH waren informele ontmoetingsplaatsen belangrijk voor het Leuvense homoleven. Vanaf het begin van de jaren 1970 bezochten leden na de wekelijkse bijeenkomsten onder meer de Jungle Bar nabij het station, waar mannen met elkaar konden dansen. De naam van het café vormde de inspiratie voor Jungle Book, een van de eerste interne bladen van de LSWH. De werkgroep organiseerde daarnaast jaarlijks in mei een fuif in een kasteel van de Universitaire Parochie in Wijgmaal. Volgens een latere terugblik van oud-LSWH-lid Jan Roegiers trok een dergelijke bijeenkomst op een bepaald moment meer dan 300 bezoekers.
Ook buiten de LSWH bestonden ontmoetingsplaatsen voor homoseksuele mannen en vrouwen. Aan de Mechelsestraat 217 was vanaf het begin van de jaren 1970 de private club The Mylord gevestigd. In het archief van de LSWH/De Roze Drempel bevindt zich een brief uit 1972 van de uitbater van The Mylord – Private club; de club wordt bovendien vermeld in de Spartacus International Gay Guide van 1973. Later bevond zich aan de Vaartstraat 16 het Pieter Coutereelcentrum, een homo- en lesbiennecentrum dat van buitenaf weinig herkenbaar was en waar onder meer ontmoetingsactiviteiten werden georganiseerd.
De hiv- en aidspreventie die vanaf het midden van de jaren 1980 in Leuven op gang kwam, maakte geen deel uit van de werking van de LSWH. Deze voorlichting werd onder meer opgenomen door de Pieter Coutereelstichting. In november 1986 organiseerde het centrum, naar aanleiding van zijn tienjarig bestaan, een lezing over aids en safe sex. Daarbij werden een BBC-documentaire over aids en een Nederlandse video over veilig vrijen vertoond. In het verslag werd gepleit voor verspreiding van informatie via homocentra, omdat homoseksuele mannen volgens de betrokken hulpverleners via artsen niet altijd voldoende werden bereikt.
In april 1987 startte de Pieter Coutereelstichting de Aids-lijn Leuven. Deze telefonische informatiedienst behandelde vragen over aids, hiv, condoomgebruik en veiliger vrijen. Daarnaast werd psychosociale ondersteuning geboden aan seropositieve mensen en aan personen die bezorgd waren over een mogelijke besmetting. Deze initiatieven ontstonden in een periode waarin de Belgische overheid volgens Sensoa aanvankelijk terughoudend reageerde op de hiv- en aidsepidemie en verschillende preventie-initiatieven op vrijwillige basis tot stand kwamen.
Naast cafés, clubs en verenigingslokalen kende Leuven ook informele en anonieme ontmoetingsplaatsen voor mannen die seks hadden met mannen. Dergelijke contacten vonden onder meer plaats in de openbare toiletten bij het standbeeld van Pieter Coutereel op het Ferdinand Smoldersplein, in de galerij onder de Universiteitsbibliotheek en in parken zoals het Bruulpark.
Van LSWH naar De Roze Drempel Van praatgroep naar actiegerichte inzet Vanaf het midden van de jaren 1970 ontwikkelde de LSWH zich geleidelijk van een praatgroep tot een informatie- en actiecentrum voor studenten, terwijl de onthaalfunctie belangrijk bleef. Tegen het einde van het decennium zorgden een generatiewisseling binnen de werkgroep en de invloed van de linkse homogroep De Rooie Vlinder voor een sterkere nadruk op maatschappelijke en politieke actie.
Naar een herkenbaar homocentrum MT20 fungeerde als vaste uitvalsbasis van de werkgroep. Aan het einde van de jaren 1970 veranderde ook de naam van de organisatie: eerst in Leuvense Studentenwerkgroep Homoseksualiteit en vervolgens in De Roze Drempel. In samenhang met deze naamswijziging werd de drempel van het pand aan de Maria-Theresiastraat roze geschilderd. Over het precieze jaar waarin de naam De Roze Drempel in gebruik kwam, verschillen de bronnen. Hellinck dateert de naamswijziging in 1979, terwijl een publicatie van de KU Leuven 1981 vermeldt. De afzonderlijke vzw De Roze Drempel werd opgericht tijdens een oprichtingsvergadering op 2 juni 1988.
Nalatenschap In 1990 werd in Leuven twintig jaar georganiseerde aanwezigheid van homoseksuelen gevierd, waarbij de oprichting van de LSWH in 1969 als beginpunt werd genomen. Studentenweekblad Veto stelde bij die gelegenheid dat de ontwikkeling die de LSWH en later De Roze Drempel hadden doorgemaakt, mede model kon staan voor de ontwikkeling van de homo-emancipatiebeweging in België. In 1994 blikte het blad opnieuw terug op 25 jaar homobeweging in Leuven en op de ontwikkeling van de studentenwerkgroep tot De Roze Drempel.
De zichtbaarheid van seksuele en genderdiversiteit in de Leuvense universitaire omgeving kreeg later nieuwe vormen. Op 16 mei 2024 werd in de Erasmustuin van de KU Leuven, nabij de voormalige uitvalsbasis van de LSWH aan de Maria-Theresiastraat 20, het Love is UniQue-liefdesbankje ingehuldigd. Het initiatief van het Vlaams-Brabantse regenbooghuis UniQue wil aandacht vragen voor diversiteit in liefdesrelaties en is bedoeld voor alle verliefden, ongeacht genderidentiteit of seksuele oriëntatie.
Externe links Officiële website Fonds Suzan Daniel Holebi- en transarchief en documentatiecentrum - Archives et centre de documentation LGBT, Gent. (Dit naar Suzan Daniel vernoemde fonds bevat de archieven van de LSWH). Officiële website Driekant. Organisatie die voortkwam uit de LSWH via De Roze Drempel.
Categorie:Studentenvereniging in Leuven Categorie:Homo-organisatie in België Categorie:Voormalige Belgische organisatie