Man'yōgana (Japans: 万葉仮名 , Hepburn: man'yōgana; Nederlands: Tienduizendbladeren-pseudonaam) was het eerste schrift voor het Japans waarbij gebruik werd gemaakt van Chinese karakters. De karakters werden gebruikt voor hun uitspraak (fonetisch) en in mindere mate voor hun betekenis (semantisch). De naam is gebaseerd op de samengestelde bloemlezing van Japanse gedichten, bekend als de: Man'yōshū (Verzameling van tienduizend bladeren) uitgegeven in de Naraperiode (710–794). John R. BENTLEY (2001). The origin of man'yogana. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 64, pp 59-73 doi:10.1017/S0041977X01000040 cambridge.org; geraadpleegd: 21-12-2025 PDF-bestand: 沢崎文 - 沢崎文 - 万葉仮名の字義を意識させない字母選択 - 『万葉集』における訓仮名を中心に (2012); doi.org/10.20666/nihongonokenkyu.8.1_75 jstage.jst.go.jp door: Sawaki Fumi; geraadpleegd: 21-12-2025 De syllabische schriften Katakana en Hiragana zijn ontleend aan de Man'yōgana-karakters. Omniglot - Japanese Katakana omniglot.com; geraadpleegd: 27-12-2025
Etymologie Het woord 万葉仮名 (まんようがな; man'yōgana), bestaande uit 6 morae: [ma.n-yo.u-ga-na; まんようがな] is de rōmaji-transcriptie van de kanji: 万 + 葉 + 仮 + 名 [まん + よう + が + な]. Het is een samenstelling van twee samenstellingen, bestaande uit vier zelfstandige naamwoorden.
Het eerste karakter van de eerste samenstelling is: 万 [ma.n] "tienduizend" in de on-lezing. Het karakter is een kango-lexeem. Jisho - 万 jisho.org; geraadpleegd: 28-12-2025 Het tweede karakter van de eerst samenstelling is: 葉 [yo.o] "blad" of "loof" eveneens in de on-lezing. Het karakter is eveneens een kango-lexeem. Jisho - 葉 jisho.org; geraadpleegd: 28-12-2025 De eerste samenstelling 万 + 葉 kan worden vertaald als: Tienduizend bladeren.
Het eerste karakter van de tweede samenstelling is: 仮 [ka] "tijdelijk"; in de on-lezing. Het karakter is een kango-lexeem. Jisho - 仮 jisho.org; geraadpleegd: 28-12-2025 Het tweede karakter van de tweede samenstelling is: 名 "naam"; in de on-lezing. Het karakter is een kango-lexeem. Jisho - 名 jisho.org; geraadpleegd: 28-12-2025 Het karakter 仮 [ka] wordt uitgesproken als [ga] in de samenstelling, dit komt omdat de stemloze 'k' wordt omgezet naar de stemhebbende 'g' vanwege het morfofonologische verschijnsel rendaku. De tweede samenstelling 仮 + 名 kan worden vertaald als: Tijdelijke naam, maar in het Nederlands wordt vaak de term geleende naam gebruikt.
De twee samenstellingen: 万葉 [man'yō] + 仮名 [kana], gecombineerd: man'yōgana, is een samenstelling van tienduizend bladeren en geleende naam en kan worden vertaald als: Tienduizendbladeren-pseudonaam.
Oorsprong Geleerden uit het Koreaanse koninkrijk Paekche zouden het Man'yōgana-schrijfsysteem hebben geïntroduceerd op de Japanse archipel. Zowel de kroniek Kojiki als de Nihon Shoki vermelden dit, al is direct bewijsmateriaal schaars. Toch neigen onderzoekers ertoe deze opvatting te aanvaarden. Een mogelijk oudst bekend voorbeeld van Man’yōgana is het ijzeren Inariyama-zwaard, dat in 1968 werd opgegraven in de Inariyama-kofun nabij Gyōda. In 1978 bracht röntgenonderzoek een met goud ingelegde inscriptie aan het licht, bestaande uit ten minste 115 Chinese karakters. Deze tekst is in het Chinees geschreven, maar bevat Japanse persoonsnamen, die fonetisch zijn weergegeven. Men neemt aan dat dit zwaard werd vervaardigd tussen 471 en 531. A History of Writing in Japan door: Christopher Seeley (Brill's Japanese studies library; v.3); blz.: 19-23; Uitgegeven door: Boekhandel en Drukkerij E.J. Brill, Leiden, Nederland); Er bestaat een aanzienlijke kans dat de inscriptie op het Inariyama-zwaard is opgesteld in een variant van het Chinees zoals die in Paekche werd gebruikt. Sacred Texts and Buried Treasures : Issues in the historical archaeology of ancient Japan; blz.: 99: door: William Wayne Farris; Uitgegeven door: University of Hawai'i Press, Verenigde Staten);
Voorbeeld Man'yōgana gebruikte Chinese schrifttekens. De karakters werden gebruikt voor hun uitspraak (fonetisch) en in mindere mate voor hun betekenis (semantisch). Er was geen standaardsysteem voor het selecteren van de karakters en verschillende karakters konden worden gebruikt om dezelfde klank te representeren. Aan het einde van de 8e eeuw waren er 970 karakters in gebruik voor de 90 Japanse morae.
+ Het Tanka-gedicht: Shioroji kara (之乎路可良), afkomstig uit de Man'yōshū. Man'yōgana Katakana Hepburn Shioji kara Tada koe kureba Hakui no umi Asanagi shitari Funekaji mogamo Man'yōganakaraktersmet Hepburn-transliteratie+ mora-aantallen 之 → シ shi (1 mora)乎 → オ o (1 mora)路 → ジ ji (1 mora)可 → カ ka (1 mora)良 → ラ ra (1 mora) 多 → タ ta (1 mora)太 → ダ da (1 mora)古 → コ ko (1 mora)要 → エ e (1 mora)久 → ク ku (1 mora)礼 → レ re (1 mora)婆 → バ ba (1 mora) 波 → ハ ha (1 mora)久 → ク ku (1 mora)比 → イ i (1 mora)能 → ノ no (1 mora)海 → ウミ umi (2 morae) 安 → ア a (1 mora)佐 → サ sa (1 mora)奈 → ナ na (1 mora)藝 → ギ gi (1 mora)思 → シ shi (1 mora)多 → タ ta (1 mora)理 → リ ri (1 mora) 船 → フネ fune (2 morae)梶 → カジ kaji (2 morae)母 → モ mo (1 mora)我 → ガ ga (1 mora)毛 → モ mo (1 mora) Mora-aantallen 5 7 6 7 7 Modern Japans Vertaling Vanaf Shioji, als ik rechtovergestoken kom, de zee van Hakui, is 's ochtends kalm. Ach, had ik maareen scheepsroer.
De mora "mo" wordt weergegeven door en . De mora "shi wordt weergegeven door en . De meeste woorden worden fonetisch gerepresenteerd, zoals: tada, en asa. De woorden: ji , umi , en funekaji zijn fonetisch opgebouwd. Dit gebruik staat bekend als Jōdai Tokushu Kanazukai. Historische taalkundigen hebben op basis hiervan geconcludeerd dat sommige verschillende klanken in het Oudjapans sindsdien mogelijk zijn samengevoegd.
Types Man'yōgana bestond uit twee types:
shakuon-kana (借音仮名) - Man'yōgana-karakters gebruikt op basis van de Chinese uitspraak om zo Japanse woorden te schrijven, onafhankelijk van hun betekenis. Hieruit is later ook de on-lezing ontstaan. Shakuon-kana bestonden uit maximaal 2 morae. shakkun-kana (借訓仮名) - Man'yōgana-karakters gebruikt op basis van de inherente betekenis om zo Japanse woorden te schrijven, afhankelijk van hun betekenis. Hieruit is later ook de kun-lezing ontstaan. Shakun-kana bestonden meestal uit 1 tot 3 morae, maar het aantal is feitelijk onbegrensd.
Katakana & Hiragana +Katakana afgeleid van man'yōganainclusief verouderde syllabogrammenMan'yōgana die de bron zijn voor zowel Katakana en Hiragana zijn lichtblauw gekleurd. –KSTNHMYRWa阿加散多奈八末也良和 ア カ サ タ ナ ハ マ ヤ ラ ワi伊機幾之千仁比三 利井 イ キ シ チ ニ ヒ ミ リ ヰu宇久須州川奴不牟由流 ウ ク ス ツ ヌ フ ム ユ ルe江介世天祢部女礼恵 エ ケ セ テ ネ ヘ メ レ ヱo於己曽止乃保毛與呂乎 オ コ ソ ト ノ ホ モ ヨ ロ ヲ– 尓 ン +Hiragana's man'yōganaincluding obsolete syllabogramsMan'yōgana which are a common source for Hiragana and Katakana are highlighted –KSTNHMYRWa安加左太奈波末也良和 あ か さ た な は ま や ら わi以機幾之知仁比美 利爲 い き し ち に ひ み り ゐu宇久寸川奴不武由留 う く す つ ぬ ふ む ゆ るe衣計世天祢部女礼恵 え け せ て ね へ め れ ゑo於己曽止乃保毛与呂遠 お こ そ と の ほ も よ ろ を– 无 ん
Categorie:Japans schrift Categorie:Van Chinees afgeleid schrift