De Asselse Kapel, officieel de Heilige Geestkapel, is een rooms-katholieke begraafplaatskapel aan de Alverschotenseweg 50 in de buurtschap Assel, nabij Apeldoorn. De kapel is in 1941-1942 gebouwd in een stijl die kenmerken vertoont van de Delftse School en de romano-gotiek. Het gebouw en de bijbehorende familiebegraafplaats zijn aangewezen als gemeentelijk monument.
Geschiedenis De bouw van de kapel was een initiatief van de Amsterdamse jurist W.J.M. Westerwoudt. Hij had vanaf 1900 grote stukken grond in de omgeving van Assel opgekocht om deze te bebossen en in te richten als landgoed. De kapel werd gesticht voor de katholieke gemeenschap in de directe omgeving, die destijds geen eigen kerkgebouw in de nabijheid had.
De bouw vond plaats tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het verkrijgen van de juiste vergunningen was in die tijd een aanzienlijk obstakel. De kapel werd op 12 april 1942 gewijd aan de Heilige Geest. Tijdens de bevrijding op 17 april 1945 vonden er gevechten plaats rond de kapel; in de houten tussendeur van het voorportaal zijn nog steeds kogelgaten zichtbaar uit de tijd dat Duitse soldaten zich in het gebouw verschansten.
Architectuur De kapel is ontworpen door de architect Jan van Dongen jr. (1896-1973), een belangrijk pleitbezorger van de Delftse School. De bouwstijl van de Asselse kapel draagt ook kenmerken van de Delftse Schoolstijl, zoals de toepassing van natuur- en baksteen, ambachtelijk uitgevoerde details, traditionele motieven zoals geboorte- en sluitstenen en een traditionele opzet met onderdelen zoals gordelbogen in het schip en een halfronde koorabsis.
Exterieur Het gebouw is een eenbeukige zaalkerk opgetrokken in robuuste baksteen in Vlaams verband. Kenmerkend zijn de half vooruitstekende westtoren met een ingesnoerde naaldspits gedekt met leien en een driezijdig gesloten koorabsis gericht op het oosten. De ramen zijn uitgevoerd als spitsboogvensters met stalen frames en glas-in-lood.
Bij de bouw werd gestreefd naar het herleven van de middeleeuwse bouwloods-gedachte, waarbij de betrokken ambachtslieden een grote eigen verantwoordelijkheid kregen in de uitvoering.
Interieur Het interieur wordt gedomineerd door schoon metselwerk en vier forse spitsboogvormige gordelbogen die het houten dak dragen. De drie vensters in de absis bevatten gebrandschilderd glas van de kunstenaar Huub Levigne, met voorstellingen van de Heilige Geest en Maria met kind.
In het voorportaal bevindt zich een gedenksteen met een Latijnse inscriptie die vertaald luidt: "De mensen hebben me gebouwd om in de verschrikkingen van de oorlog de vreugde van de vrede af te smeken". Voor de triomfboog ligt de grafsteen van architect Van Dongen zelf.
Begraafplaatsen Rondom de kapel ligt een grote natuurbegraafplaats. Direct ten westen van de kapel bevindt zich de privé-begraafplaats van de familie Westerwoudt. Deze wordt omsloten door een ronde bakstenen muur met een smeedijzeren toegangshek. In het midden van deze cirkelvormige begraafplaats staat een zonnewijzer op een stervormige sokkel.
Monumentale waarde De kapel is een gemeentelijk monument vanwege de architectonische kwaliteit als gaaf bewaard voorbeeld van het werk van Van Dongen jr. De cultuurhistorische waarde, verbonden aan de ontginning van het gebied en de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog, draagt bij aan de beschermde status.
Zie ook Lijst van gemeentelijke monumenten in Apeldoorn
Categorie:Bouwwerk van Jan van Dongen jr. Categorie:Gemeentelijk monument in Apeldoorn Categorie:Kerkgebouw in het aartsbisdom Utrecht (rooms-katholiek) Categorie:Kerkgebouw in Apeldoorn