Vroeger, voor het gebruik van de traditionele vlaggen, gebruikten de Belgische provincies een (onofficieel) wapenbanier als symbool (en vlag) van de provincie. De wapenbanieren van de verschillende Belgische provincies waren een vaandel (vlag) waarop het heraldisch wapen van de provinces was afgebeeld. Het was/is dus geen gewone vlag, maar een vlag die het ontwerp ontleent aan het heraldisch wapen van de provincie.
Ontwerp miniatuur|260x260px|Wapenschilden van de verschillende Belgische provincies (1830-1995) Het wapenbanier van de Belgische vlaggen hadden officieel (hoewel deze vlaggen onofficieel aangenomen waren, waren er wel officiële regels rond) de hoogte-breedteverhouding 1:1, ofwel een vierkant. Deze werden wel vaak aangenomen in de 2:3, de algemene hoogte-breedteverhouding.
De wapenbanieren van de Belgische provincies waren, per definitie van wapenbanier, identiek aan het wapen van de provincie. De wapenbanieren van de provincies waren gebaseerd op de oude wapenschilden van de provincies uit 1837, na de Belgische revolutie. De provincie Limburg is de enige provincie die in 1837 een ander wapen had dan nu, dus het wapenbanier van de provincie Limburg is de enige wapenbanier die niet gelijk is aan het moderne wapen van de provincie.
Het decreet van 21 december 1994 stelde dat alle Belgische provincies en gemeentes een vlag en wapen moesten kiezen. Hierdoor vielen de wapenbanieren weg, hoewel sommige provincies hun vlag nog steeds identiek zijn aan hun wapen, zoals Henegouwen, Luik en Limburg.
De provincie Vlaams-Brabant is echter de enige provincie die geen wapenbanier heeft gehad, omdat deze pas is ontstaan in 1995, na de splitsing van de provincie Brabant. Dit gebeurde na het decreet in 1994 dat alle provincies een vlag en wapen moesten kiezen, hierdoor heeft ze nooit een wapenbanier kunnen toepassen.
De provincie Waals-Brabant heeft echter wel een wapenbanier, de moderne vlag is identiek aan het wapen van de provincie en de vlag heeft een 1:1 hoogte-breedteverhouding, dit geldt ook voor de provincie Henegouwen.
Geschiedenis miniatuur|Guldensporenslag (1302) met Wapenbanieren van Vlaanderen, Frankrijk, Henegouwen en Holland Een wapenbanier is een heraldische vlag die rechtstreeks is gebaseerd op het ontwerp van een wapenschild en ontstond in de 12e en 13e eeuw, tegelijk met de opkomst van de heraldiek.
Het oudste (bekende) wapenbanier is die van het Graafschap Vlaanderen, de Vlaamse leeuw. De leeuw verschijnt voor het eerst op het tegenzegel van Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen, in 1162. Dit tegenzegel toont voor het eerst een vierkante of hoogrechthoekige vlag die exact het heraldische wapen van de drager weergeeft: "een klimmende leeuw die, volgens de heraldieke gewoonte, naar de vlaggenstok gekeerd staat alsof hij eraan omhoog klimt". Galbreath & Jéquier (Manuel du Blason, 1977) beschrijven dit exemplaar als de eerste echte wapenbanier, omdat het volledig voldoet aan de latere definitie van zo’n banier: "een vlag die het schild zonder toevoegingen of franje herhaalt". Dat deze wapenbanier al in 1162 voorkomt, vijftien jaar vóór Filips op kruistocht vertrok, bewijst dat het ontstaan van heraldische banieren niets met de kruistochten te maken heeft, maar voortkomt uit de 12e-eeuwse nood aan herkenning op het slagveld. Zo is het Vlaamse voorbeeld het oudste heraldisch gedocumenteerde wapenbanier in Europa.
In 1837, na de Belgische Revolutie moesten alle provincies hun wapen officieel aannemen, en natuurlijke alle verwijzingen naar Nederland en Oranje verwijderen. Na dit jaar gebruikten de provincies ook voor het eerst hun wapenbanier. De meeste provincies gebruikten al hun wapenbanier maar dan zonder het te benoemen, zoals: Henegouwen, Limburg, Luxemburg, Namen en Brabant. De provincies West- en Oost- Vlaanderen en Antwerpen gebruikten echter geen wapenbanier, want hun vlag was niet gelijk aan hun wapenschild.
In 1994, na het decreet van 21 december 1994, vielen de wapenbaniers stilaan weg, doordat elke Belgische provincie officieel een vlag moest aannemen en vele provincies afstand namen van een identiek ontwerp van hun wapenschild en een hoogte-breedteverhouding van 1:1. De enige provincies die vandaag de dag nog een wapenbanier hebben, alhoewel die door de provincies zo niet genoemd wordt, zijn Waals-Brabant en Henegouwen (en Luik). De provincies Vlaams-Brabant, Limburg, Antwerpen, Luik (en Luxemburg) hebben een identieke vlag aan hun wapen maar hanteren geen hoogte-breedteverhouding van 1:1. De provincie Luik wordt soms wel in deze verhouding gewaaid, maar dat is heel uitzonderlijk. De provincie Luxemburg heeft twee vlaggen die officieel gebruikt worden, waarvan er eentje identiek aan het wapen is.
Wapenbanieren Antwerpen miniatuur|200x200px|Wapenbanier van AntwerpenHet oude wapenbanier van Antwerpen was een soort mix van de verschillende wapens van de (grootste) gemeenten of de drie districten van de provincie. Linksboven staat een dubbelkoppige adelaar, dit verwijst naar het Heilig Roomse Rijk dat vroeger heerste over Antwerpen en het hertogdom Brabant, waar Antwerpen vroeger toe behoorde, eronder staat een zilveren kasteel (met 3 torens en ramen en is geopend) met aan beide kanten een hand die naar buiten wijst, dit is het (huidige) wapen van de stad Antwerpen, dit wapen samen met de dubbelkoppige adelaar vormen het oude wapenschild van Antwerpen tijdens de middeleeuwen. Rechts het wapen van Mechelen met zijn vier gele en drie rode strepen met in het midden een wapen met een adelaar te zien. Onderaan is een wit veld met een blauwe blok in het midden, dit is het oude wapen van Turnhout (en nu de kleuren van de vlag van de stad). Dit wapen was al in gebruik onder de Verenigde Nederlanden, maar boven alles, het wapen van Nederland. Na de Belgische Revolutie en onafhankelijkheid werden alle verwijzingen naar Nederland en Oranje verwijderd en in 1837 werd het wapen officieel aangenomen. Brabant miniatuur|199x199px|Wapenbanier van BrabantHet oude wapenbanier van Brabant is gebaseerd (en identiek) aan het oude wapen van het hertogdom Brabant, deze werd beschreven als: "In sabel een leeuw van goud, genageld en getongd van keel" ofwel in zwart, een gele leeuw met rode klauwen en tong. De eerste hertog van Brabant die een leeuw als heraldisch symbool gevoerd te hebben was Godfried met de Baard. Godfried, toen al graaf van Leuven, kreeg het gebied in 1106 in leen en voerde de leeuw in zijn vaandel. Hendrik I ging later in de twaalfde eeuw deze leeuw in zijn wapen voeren. De eerste twee bronnen die daar ongeveer gelijktijdig over spreken stammen uit het midden van de dertiende eeuw en geven beide een leeuw van goud op een veld van sabel. Sindsdien is het wapen niet meer veranderd. Door de historische band van de leeuw met de regio koos de provincie ervoor dit als zijn symbool te kiezen. Na de Belgische Revolutie was de leeuw niet enkel symbool van de provincie Brabant maar ook van het Koninkrijk België, waar de provincie onder toe hoorde. Het wapen was in gebruik tot de splitsing van de provincie in 1995, de Brabantse leeuw is nog steeds te zien op de vlaggen en wapens van de provincies Brabant. Henegouwen miniatuur|198x198px|Wapenbanier van HenegouwenHet oude wapenbanier van Henegouwen is gebaseerd (en identiek) aan het oude wapen van het graafschap Henegouwen, deze werd beschreven als: "In goud, vier kwartieren met elk een leeuw. Linksboven en rechtsonder een leeuw van sabel, geklauwd en getongd van keel, rechtsboven en linksonder een leeuw van keel, geklauwd en getongd in azuur" ofwel, in vier delen met elk een leeuw, linksboven en rechtsonder een zwarte leeuw met rode klauwen en tong, rechtsboven en linksonder een rode leeuw met blauwe klauwen en tong. Het eerste wapen van Henegouwen was een gekeperd schild, erna gebruikte het wapen dat identiek was aan het wapen van Vlaanderen, een zwarte leeuw met rode klauwen en tong, dit wapen was in gebruik sinds 1195. Later toen Jan II, graaf van Henegouwen ook graaf van Holland werd in 1299, werd de rode leeuw, met blauwe klauwen en tong, de hollandse leeuw aan het wapen van Henegouwen toegevoegd. Tussen de 14e en 15e eeuw wordt het oude wapen uit gebruik gesteld en gebruikt Henegouwen terug het gekeperde wapen, na de 15e eeuw gebruikt men terug het gevierndeelde wapen. De vlag en het wapen bleven tot aan het einde van het ancien régime in gebruik. Ten tijde van de Franse overheersing werd het wapen verboden. Limburg miniatuur|198x198px|Wapenbanier van LimburgHet oude wapenbanier van Limburg is gebaseerd (en identiek) aan het oude wapen van het graafschap Limburg, deze werd beschreven als: "In zilver een dubbelstaartige leeuw van keel, gekroond, geklauwd en getongd van goud" owel in een zilveren (of wit) schild een dubbelstaartige rode leeuw met gele klauwen, tong en kroon. Het wapen van Limburg verscheen voor het eerst aan het begin van de 13e eeuw. Hendrik III was de eerste graaf die een eigen wapen voerde. Op zijn wapen stond een leeuw, die voor het eerst te zien was op zijn zegel uit 1208. Zijn zoon Walram III Gebruikte vanaf zijn huwelijk met Ermesinde (toen troonopvolger van Luxemburg) in 1214 een zegel met een gekroonde leeuw. Toen Walram zijn vader in 1221 opvolgde, liet hij de staart van de leeuw verdubbelen, een symbolische verandering dat verwees naar zijn heerschappij over 2 gebieden; het Hertogdom Limburg en het graafschap Luxemburg (waar hij als regent optrad namens zijn echtgenote). Dit wapen bleef in gebruik en werd dan overgenomen door de provincies Limburg in zowel België als Nederland. Later werd het wapen van Limburg gewijzigd, vanaf 1995 droeg de leeuw het wapenschild van het Graafschap Loon.
Luik miniatuur|198x198px|Wapenbanier van Luik Het oude wapenbanier van Luik is gebaseerd aan het oude wapen van het Prinsbisdom Luik, het is een soort mix van de historische gebieden van het oude prinsbisdom. Linksboven staat in een rood veld een gouden perroen ondersteunt door 3 gouden leeuwen met links de letter "L" en rechts de letter "G", dit is het wapen van de stad Luik, de hoofdstad van de provincie. Ernaast, rechts bovenaan staan 3 gelijke strepen in de volgorde rood-wit-rood, dit is het wapen van het oude hertogdom Bouillon, dit komt omdat vanaf de 14e eeuw noemden de prins-bisschoppen van Luik zich ook de hertogen van Bouillon. Eronder, rechts onderaan staan 10 gelijke strepen van rood-geel, afwisselend, dit is het wapen van het oude graafschap Loon, dit komt omdat het graafschap lange tijd onder het prinsbisdom was. Links onderaan staan 3 groene leeuwen in een zilveren/wit veld, dit zou ofwel het wapen van het oude Markizaat Franchimont zijn of het (bovenste deel) van het wapen van Verviers moeten voorstellen. Onderaan in een gele ingebogen punt staan 3 hoorns, dit was het wapen van het oude graafschap horn, waar Luik ook over heerste.
Luxemburg miniatuur|198x198px|Wapenbanier van Luxemburg