Marktstraat 23-25 is een monumentaal winkel-woonhuis in de Drentse hoofdstad Assen. Het pand maakt deel uit van een aaneengesloten gevelwand (huisnummers 13 t/m 25) die gezamenlijk als één gemeentelijk monument is aangewezen. Het gebouw is een representatief voorbeeld van de laat-19e-eeuwse architectuur in de stad en weerspiegelt de bloeiperiode van de tabakshandel in die tijd.
Geschiedenis Het pand werd eind 19e eeuw opgetrokken in een periode dat de Marktstraat een aanzienlijke schaalvergroting en modernisering onderging. Op 1 april 1899 opende voormalig notarisklerk Jacob Woudman hier zijn nieuwe sigarenmagazijn. Het ontwerp van de winkel was van de hand van architect Jan Smallenbroek, waarbij de bouw werd uitgevoerd door aannemer Egbert Ubels. Destijds werd het pand in de lokale pers geprezen als een "sieraad voor de Marktstraat" met een modern interieur en een "nette étalage" die de rokers tot kopen moest uitlokken.
De vestiging van een dergelijke luxe speciaalzaak was geen toeval; de sigarenindustrie was in die periode de grootste werkgever in het industrie-arme Assen. De welvaart die deze industrie met zich meebracht, uitte zich in een bloeiende tabaksdetailhandel, waarvan dit pand een tastbaar overblijfsel is.
Architectuur en monumentenbeschrijving Het pand Marktstraat 23-25 is gebouwd in de voor die tijd karakteristieke neorenaissancestijl. Hoewel de begane grond door latere winkelverbouwingen grotendeels is gewijzigd, zijn de bovengevels van de gehele reeks (13-25) zeer goed bewaard gebleven. Opmerkelijk is dat de bouwtekening bewaard is gebleven, bouwtekeningen werden vóór 1905 niet structureel bewaard door de gemeente.
Marktstraat 23-25 Het specifieke gedeelte van nummer 23-25 kenmerkt zich door een symmetrische gevel die horizontaal wordt geleed door een cordonlijst. Enkele opvallende details zijn:
Decoratie: De gevel is verlevendigd met maskerons en meisjeskopjes in de sluitstenen van de segmentbogen.
Vensters: De vensters hebben holle neggen en zijn voorzien van glas-in-lood bovenlichten. Deze worden geflankeerd door getorste halfzuiltjes die rusten op kraagstukken.
Geveltop: Een centraal trapgeveltje bekroont het pand, voorzien van een smeedijzeren ornament en gepleisterde dekplaten. Onder de driepasboog van dit geveltje bevindt zich een zoldervenster met glas-in-lood.
Poortdoorgang: Direct naast het pand bevindt zich een 19e-eeuwse poortdoorgang met ijzeren hekken, een van de weinige restanten van de oorspronkelijke begane grond-situatie.
Samenhang met de naastgelegen panden Het monument omvat de volledige reeks bovengevels van de panden nrs. 13 tot en met 25, die elk hun eigen karakteristieken hebben binnen de neorenaissancestijl:
13-15: Voorzien van een houten erker en een tuitgevel met voluten.
17-19: Kenmerkt zich door een trapgeveltje en verblendstenen mozaïekjes in de zwikken (vroeger de locatie van de rijwielfabriek van Fongers).
21: Een strakker vormgegeven, drie-assige gevel met glas-in-lood en een dakkapel met schouders. Het is ook het enige pand uit de rij die niet door Smallenbroek, maar door M. de Vries Azn. is ontworpen.
27-29 (een apart provinciaal monument): Dit is het meest rijk gedecoreerde deel van de wand. Het beschikt over een markante afgeschuinde hoek met een balkon, voorzien van een houten overkapping met snijwerk en een torentje met zinken schubben.
Waardering Het complex heeft grote architectuurhistorische waarde als voorbeeld van de neorenaissance winkelarchitectuur. De gevelwand is beeldbepalend voor de overgang van de Markt naar de winkelstraten en bezit daarom een hoge stedenbouwkundige ensemblewaarde. Het pand nummer 25 valt bovendien binnen het beschermd stadsgezicht van Assen.
Afbeeldingen
Zie ook Marktstraat 13-15 Marktstraat 17-19 Marktstraat 21 Lijst van gemeentelijke monumenten in Assen
Categorie:Economie in Assen Categorie:Geschiedenis van Assen Categorie:Gemeentelijk monument in Assen Categorie:Bouwwerk van Jan Smallenbroek