Het Badhuiscomplex Aelder Hooghe is een voormalig wijkgebouw van het Groene Kruis gecombineerd met een badhuis en dienstwoningen in het Drentse dorp Aalden. Het complex, gelegen aan de Aelder Hooghe, is aangewezen als provinciaal monument vanwege de cultuurhistorische en architectuurhistorische waarde als representant van de naoorlogse maatschappelijke gezondheidszorg. Geschiedenis Ontstaan en bouw
In het begin van de jaren 50 ontstond in de toenmalige gemeente Zweeloo de behoefte aan een modern wijkgebouw met badvoorzieningen. Hoewel er aanvankelijk scepsis bestond onder de agrarische bevolking — men meende dat een badhuis meer iets was voor burgers dan voor boeren — trok een succesvolle stemming binnen de plaatselijke afdeling van het Groene Kruis de plannen vlot. Een doorslaggevend argument was het succes van het ongesubsidieerde zwembad van Zweeloo, wat bewees dat dergelijke voorzieningen levensvatbaar waren.
Het complex werd ontworpen door gemeente-architect J. Oosting, die na dit project zijn loopbaan voortzette bij Gemeentewerken in Staphorst. De bouw begon direct na de bouwvakvakantie van 1953 en werd uitgevoerd op het Aalder Hoge, een locatie die destijds werd gekenmerkt door kreupelhout, brem en berkenbomen. Het complex werd officieel geopend op 28 mei 1954.
Latere functies
Naarmate de populariteit van openbare badhuizen afnam door de opkomst van badkamers in woningen, verloor het gebouw zijn oorspronkelijke functie. In 1971 werd het complex omgebouwd tot sauna. In latere jaren werd het hoofdgebouw verbouwd tot woonhuis, terwijl de bijbehorende woningen (Aelder Hooghe 5 en 6) hun residentiële functie behielden. Architectuur en indeling
Het complex is ontworpen als een eenlaags aaneengesloten blok in een landschappelijke setting. Het bestaat uit twee hoofdonderdelen die oorspronkelijk verbonden waren door een pergola: het hoofdgebouw (het wijkgebouw met badhuis) en een dubbele woning voor de conciërge en de wijkverpleegkundige. Hoofdgebouw (Aelder Hooghe 4)
Het wijkgebouw is opgetrokken in een geel genuanceerde baksteen op een trasraam van metselklinker. Het interieur was multifunctioneel opgezet:
Wijkgebouw: Bevatte een wachtkamer, een consultatiebureau, een dokterskamer en een tandartsenkamer voor de schooltandarts. Een harmonicawand maakte het mogelijk ruimtes samen te voegen voor cursussen (zoals EHBO).
Badhuis: De badhal beschikte over tien douches. De hokjes waren zo ontworpen dat ze dubbel gebruikt konden worden: als individuele kleed- en doucheruimte voor particulieren, of als dubbele doucheruimte voor de schooljeugd, waardoor er capaciteit was voor dertien kinderen tegelijk.
Opslag: Er was een magazijn voor het Groene Kruis met een spoelkeuken en een terras voor het luchten van beddengoed.
Boven de portiek van het gebouw prijkt op de latei de tekst "Door Allen Voor Allen", verwijzend naar de solidariteitsgedachte van de kruisverenigingen. Dienstwoningen (Aelder Hooghe 5-6)
De vrijstaande dubbele woning is gebouwd in dezelfde stijl als het hoofdgebouw. De woningen hadden oorspronkelijk een eenvoudige indeling met een woonkamer, keuken, twee slaapkamers en een kleine doucheruimte. Tussen de risaliserende geveldelen bevinden zich drie betonnen pijlers met sobere kapitelen. Monumentale status
Het complex wordt gewaardeerd als provinciaal monument om de volgende redenen:
Cultuurhistorie: Het is een bijzondere variant van een naoorlogs wijkgebouw en illustreert de geschiedenis van de gezondheidszorg in Drenthe.
Architectuur: De esthetische kwaliteit van het ontwerp, de functionele positionering van de bouwdelen en de fraaie detaillering worden als uniek beschouwd.
Zeldzaamheid: Dergelijke gecombineerde voorzieningsgebouwen in een landelijke, brinkachtige setting zijn in Drenthe steeds zeldzamer geworden. Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Coevorden Categorie:Provinciaal monument in Drenthe