De Trabo-woning aan de Frans Halslaan 2 is een vrijstaand woonhuis in de Drentse hoofdstad Assen. Het pand is een van de weinige bewaard gebleven voorbeelden van een innovatief naoorlogs prefab-bouwsysteem en is aangewezen als gemeentelijk monument. De woning maakt deel uit van een complex van soortgelijke montagewoningen aan de Frans Halslaan en de Teenslaan. Geschiedenis Context en woningnood

Na de Tweede Wereldoorlog kampte Drenthe met een groot tekort aan woningen. Hoewel de fysieke oorlogsschade in de provincie relatief beperkt was gebleven, was er sprake van een acute crisis door verpaupering en overbewoning. In 1947 waren er op een totaal van 50.000 Drentse woningen naar schatting 2270 krotwoningen, terwijl meer dan 10% van de woningen kampte met 'ontoelaatbare samenwoning'.

De oplossing werd gehinderd door een gebrek aan zowel bouwmaterialen als geschoolde vaklieden. Om deze problemen te omzeilen, ontwikkelde de heer J.J. van der Riet uit Groningen (later Emmerschans), in samenwerking met de Gewestelijke Dienst voor Sociale Woningbouw en architect Y.S. Dijkstra, het Trabo-bouwsysteem (een afkorting gerelateerd aan de N.V. Beton- en Trabowoningfabriek). Ontwikkeling en bouw

Het systeem was bedoeld als 'de prefab voor het platteland'. Na proefwoningen in Assen en Emmen in het voorjaar van 1947, werd de productie opgeschaald. De woning aan de Frans Halslaan 2 werd gebouwd in de periode 1949-1950 als onderdeel van een serie van negen woningen (waarvan er nog acht resteren). In totaal zijn er in Assen vijftien van deze woningen geplaatst.

De woningen waren oorspronkelijk bestemd voor ambtenaren van het Bureau Wederopbouw Boerderijen, dat destijds aan de Sluisstraat in Assen was gevestigd. Dit markeert een verschuiving in de doelgroep: waar het systeem aanvankelijk was bedacht voor de vervanging van krotwoningen van landarbeiders, werden de woningen aan de Frans Halslaan ingezet voor de middenstand en de beter gesitueerden. Bouwsysteem en constructie

Het Trabo-systeem was gebaseerd op het principe van montagebouw onder fabrieksomstandigheden:

Prefabricage: De woning werd in een centrale fabriek vervaardigd in de vorm van zes grote betonfragmenten (doosvormige elementen). Deze fragmenten hadden een maximale afmeting van circa 2,00 bij 4,50 meter.

Wanden: De buitenwanden werden uitgevoerd als spouwmuren, bestaande uit een buitenblad van 5 cm waterdicht grindbeton en een binnenblad van 5 cm poreus sintelbeton. Voor de isolatie werd gebruikgemaakt van een vulling van kartonnen raten in de spouw.

Volledige afwerking: Een uniek aspect was dat de fragmenten in de fabriek al volledig werden afgewerkt, inclusief stucwerk, schilderwerk, vloerafwerking en de installatie van leidingen voor gas, water en elektra.

Transport en montage: De voltooide elementen werden met een speciale trailer naar de bouwplaats vervoerd en daar op een eenvoudige fundering geplaatst. Na het stellen werden de fragmenten gekoppeld met een ringbalk en voorzien van een kap en schoorsteen.

Architectuur en exterieur

De woning aan de Frans Halslaan 2 is ontworpen als een bungalow of landhuisje en wijkt door zijn esthetische afwerking af van de meer sobere landarbeiderswoningen die oorspronkelijk voor het systeem waren bedacht. Hoofdvorm en dak

Het pand heeft een onregelmatige T-vormige plattegrond en bestaat uit één bouwlaag (begane grond) met een begaanbare zolderruimte. Het geheel wordt gedekt door uitkragende, met riet gedekte schilddaken met vorstpannen en een gemetselde schoorsteen op de nok. Aan de achterzijde bevindt zich een uitbouw onder een met pannen gedekt lessenaardak. Gevels

De gevels zijn opgebouwd uit wit geschilderde betonplaten op een donkergrijs geschilderde, uitkragende plint. De op de straat (westen) gerichte gevel wordt gedomineerd door een risaliet (dwarsvleugel) met een groot zesdelig stalen raam. De overige vensters zijn eveneens uitgevoerd met stalen kruisramen, wat kenmerkend is voor de bouwperiode. Waardering

De woning is aangewezen als gemeentelijk monument vanwege verschillende waarden:

Cultuurhistorische waarde: Het is een bijzondere uitdrukking van de naoorlogse woningbouwontwikkeling en de innovatieve methoden die werden ingezet om de woningnood op te lossen.

Architectuurhistorische waarde: Het geldt als een belangrijk voorbeeld van vroege montagebouw en betontechniek, waarbij de kwaliteit van het ontwerp en de detaillering (zoals het rieten dak en de stalen ramen) opvallen.

Stedenbouwkundige waarde: Als onderdeel van een ensemble van gelijktijdig gebouwde woningen aan de Frans Halslaan en Teenslaan heeft het pand een sterke ensemblewaarde.

Gaafheid: De woning is in hoge mate herkenbaar en beschikt over een gaaf bewaard gebleven exterieur. Zie ook Teenslaan 3 (Assen) Lijst van gemeentelijke monumenten in Assen

Categorie:Geschiedenis van Assen Categorie:Gemeentelijk monument in Assen