Tam Pa Ling (Grot van de Apen) is een grot in het Annamitisch Gebergte in het noordoosten van Laos. Het ligt op de top van de Pa Hang-berg, 1.170 m boven zeeniveau.
In de grot zijn drie fossielen van mensachtigen gevonden: TPL1, een schedel van een anatomisch moderne mens; TPL2, een onderkaak met zowel moderne als archaïsche kenmerken; en TPL3, een gedeeltelijke onderkaak met zowel moderne als archaïsche kenmerken. De drie fossielen vertegenwoordigen drie afzonderlijke individuen en dateren van ongeveer 70.000 tot 46.000 BP. De ontdekkingen duiden erop dat de moderne mens mogelijk rond 60.000 BP naar Zuidoost-Azië is gemigreerd.
Locatie en geologie Tam Pa Ling heeft een enkele ingang op het zuiden en daalt 65 m naar de hoofdgalerij. Het maakt deel uit van een netwerk van karstgrotten, ontstaan door de oplossing van kalksteenlagen die zijn afgezet tussen het Laat-Carboon en het Perm. De hoofdgalerij meet 30 m van noord naar zuid en 40 m van oost naar west.
Fossielen Opgravingen aan het oostelijke uiteinde van de hoofdgalerij, aan de voet van de hellende ingang, werden vanaf 2009 uitgevoerd door een team van Amerikaanse, Franse en Laotiaanse onderzoekers.
De eerste fossiele vondst, een menselijke schedel met de naam TPL1, werd in december 2009 op een diepte van 2,35 m gevonden. Een onderkaak, TPL2, werd het jaar daarop gevonden op een diepte van 2,65 m. Uit koolstofdatering en luminescentiedatering van de sedimenten bleek dat de minimumleeftijd 51.000 tot 46.000 jaar was, en uit directe uranium-thoriumdatering van de fossielen bleek een maximumleeftijd van 63.000 jaar.
TPL1 omvat het frontale, gedeeltelijke occipitale, rechter pariëtale en temporale bot, evenals de rechter en linker maxillae en een grotendeels compleet gebit. Het bleek te gaan om een anatomisch moderne mens met kenmerken gelijkend op die van Sub-Sahara-Afrikanen. In 2017 was het het vroegste skeletbewijs voor de aanwezigheid van moderne mensen op het vasteland van Zuidoost-Azië. miniatuur|Onderkaak TPL2 De TPL2- onderkaak werd lager in dezelfde stratigrafische eenheid aangetroffen als TPL1, en vertegenwoordigt een volwassen exemplaar dat archaïsche kenmerken, zoals een robuust mandibulaire corpus en een kleine algehele omvang, combineert met moderne menselijke kenmerken, zoals een ontwikkelde kin.
In 2013 vonden onderzoekers een gedeeltelijke onderkaak van een derde fossiel, TPL3, op een diepte van 5.0 m, uit hetzelfde gebied als de vorige vondsten. Het botfragment behoorde waarschijnlijk toe aan een volwassene. Net als TPL2 vertoont TPL3 een mix van archaïsche en moderne menselijke kenmerken, met moderne menselijke kenmerken zoals een ontwikkelde kin, maar geen robuust mandibulair corpus. TPL3 behoudt echter ook archaïsche kenmerken zoals een brede voorste mandibulaire boog. Luminescentiedatering van de TPL3- sedimentlaag leverde een dateringsbereik op van ongeveer 70.000 tot 48.000 BP.
Betekenis Het is niet met zekerheid bekend wanneer de moderne mens vanuit Afrika naar Oost-Azië is gemigreerd. Omdat skeletmateriaal in tropische klimaten slecht bewaard blijft zijn menselijke fossielen uit die regio zeldzaam. Recente ontdekkingen hadden al aangetoond dat tussen 125.000 en 100.000 BP fossielen van archaïsche mensen aanwezig waren, en fossielen van moderne mensen vanaf ongeveer 40.000 BP. De ontdekking van het volledig moderne TPL1-exemplaar werd daarom als een belangrijke ontdekking beschouwd, omdat hiermee een gat van 60.000 jaar in het fossielenarchief werd opgevuld en werd aangetoond dat er al tenminste 60.000 BP moderne mensen in Zuidoost-Azië aanwezig waren. Bovendien ligt Tam Pa Ling 1600 km landinwaarts, waardoor de vondsten eerdere aannames dat mensen Afrika verlieten via de kustlijn ter discussie gesteld werden. Zij suggereren dat de migratie ook langs rivierdalen kan hebben plaatsgevonden, die als natuurlijke corridors door het continent dienden.
De fossielen werden tijdelijk overgebracht naar de Verenigde Staten voor onderzoek door paleoantropoloog Laura Shackleford, Fabrice Demeter en hun team. In april 2016 werden ze teruggebracht naar Laos, en zijn nu ondergebracht in een nieuw gebouw van het Lao Nationaal Museum in Vientiane.
Categorie:Grot Categorie:Geografie van Laos Categorie:Laat-paleolithische vindplaats in Azië Categorie:Geschiedenis van Laos Categorie:Vroege moderne mens