De Hohe Schule der NSDAP was een door de NSDAP opgezet ideologisch onderzoeks- en opleidingsproject, bedoeld als een centraal ideologisch onderzoekscentrum binnen het nationaalsocialistische systeem. De instelling stond onder bescherming van partij-ideoloog Alfred Rosenberg en had tot doel de geesteswetenschappen te herstructureren volgens nationaalsocialistische, raciale en antisemitische uitgangspunten.
De Hohe Schule functioneerde niet als reguliere universiteit, maar als een netwerk van gespecialiseerde instituten dat nauw verbonden was met de cultuurpolitiek van het Derde Rijk. Binnen dit kader functioneerden gespecialiseerde instellingen, waaronder het Institut zur Erforschung der Judenfrage, dat zich richtte op antisemitisch onderzoek en propaganda.
Ontstaan en ideologische achtergrond Het concept van de Hohe Schule werd in de tweede helft van de jaren dertig ontwikkeld binnen het Amt Rosenberg, het cultuurpolitieke bureau van de NSDAP. Alfred Rosenberg beschouwde de bestaande universiteiten als ideologisch onbetrouwbaar en onvoldoende afgestemd op de nationaalsocialistische wereldbeschouwing.
De Hohe Schule moest een nieuw type wetenschap voortbrengen, gebaseerd op rassenleer, antisemitisme en een afwijzing van vermeende "joodse" en "liberale" invloeden in cultuur en kennisproductie.
Organisatie en structuur De Hohe Schule was opgezet als een overkoepelend instituut met daaronder een reeks gespecialiseerde onderzoeksinstellingen. De centrale leiding lag bij Rosenberg en zijn medewerkers binnen het Amt Rosenberg.
In tegenstelling tot een universiteit kende de Hohe Schule geen regulier onderwijsprogramma of studentenpopulatie; het werk werd verricht door geselecteerde onderzoekers, partijfunctionarissen en ideologen. De afzonderlijke instituten opereerden inhoudelijk zelfstandig, maar waren organisatorisch en ideologisch ondergeschikt aan de Hohe Schule en het Amt Rosenberg.
Instituten en onderzoeksvelden Binnen het kader van de Hohe Schule werden verschillende instituten opgericht of gepland, waaronder: instituten voor rassenkunde en erfelijkheidsleer; afdelingen voor religiegeschiedenis en ideologische tegenstanders; onderzoekscentra gericht op antisemitisme; instellingen die zich bezighielden met vrijmetselarij, kerken en andere door het regime als vijandig beschouwde organisaties.
Deze onderzoeksvelden dienden ter ideologische ondersteuning van het nationaalsocialistische beleid en waren niet bedoeld voor onafhankelijke wetenschappelijke analyse.
Erfgoedroof en collectievorming Tot de activiteiten rond de Hohe Schule behoorde de systematische verwerving van bibliotheken, archieven en documentatie. Deze collectievorming vond grotendeels plaats via de Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg (ERR), die in bezet Europa op grote schaal cultureel erfgoed confisqueerde.
Doelwit waren onder meer Joodse instellingen, vrijmetselaarsloges, politieke tegenstanders en wetenschappelijke organisaties. De geroofde collecties werden gebruikt als studiemateriaal voor de instituten van de Hohe Schule en voor antisemitisch en anti-maçonniek onderzoek. Specifieke instituten binnen dit netwerk, zoals het Institut zur Erforschung der Judenfrage, gebruikten deze collecties tevens voor tentoonstellings- en propagandadoeleinden.
Na de Tweede Wereldoorlog werden grote delen van deze collecties teruggevonden in geallieerde verzamelplaatsen, waaronder het Offenbach Archival Depot.
Oorlogsomstandigheden en mislukking Door de voortgang van de Tweede Wereldoorlog en de toenemende druk op beschikbare middelen kon de Hohe Schule nooit uitgroeien tot het centraal geplande ideologische universiteitscomplex. Met de ineenstorting van het Derde Rijk in 1945 kwam een definitief einde aan het project.
Nalatenschap en beoordeling In de historiografie wordt de Hohe Schule doorgaans gekarakteriseerd als een vorm van nationaalsocialistische pseudowetenschap. De instelling droeg bij aan de ideologische onderbouwing van nationaalsocialistisch beleid op het gebied van uitsluiting en vervolging, maar leverde geen duurzame wetenschappelijke bijdragen.
Zie ook Amt Rosenberg Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg Institut zur Erforschung der Judenfrage Offenbach Archival Depot
Categorie:Organisatie in de Tweede Wereldoorlog