De Nije Skalm is een multifunctioneel centrum (MFC) en bibliotheek in het dorp Stiens in de Nederlandse provincie Friesland. Het gebouw aan de Ljipstrjitte 1 diende van 1965 tot 2018 als gemeentehuis van de voormalige gemeente Leeuwarderadeel. Na de gemeentelijke herindeling kreeg het pand een woon- en publieksfunctie. Geschiedenis
De bouw van het pand was een direct gevolg van de annexatie van het zuidelijke deel van de gemeente Leeuwarderadeel (waaronder Huizum) door de stad Leeuwarden. Hoewel deze grenswijziging al in 1943 plaatsvond, werd de gemeente nog tot 1965 bestuurd vanuit het oude gemeentehuis aan de Schrans dat toen in de stad Leeuwarden lag. In 1963 werd begonnen met de bouw van een nieuw bestuurscentrum op eigen grondgebied in Stiens.
Op 1 maart 1965 werd het gebouw officieel geopend door mr. H.P. Linthorst Homan, de toenmalige Commissaris der Koningin in Friesland. De bouwkosten bedroegen destijds ruim ƒ 600.000. Burgemeester H. Hellinga sprak bij de opening de wens uit dat het gebouw meer zou zijn dan een administratief centrum; het moest een "werkelijk gemeenschapshuis" worden. Architectuur en kunst
Het gebouw is ontworpen door het architectenbureau Nieman & Steeneken uit Assen. Het betreft een kubistisch bouwwerk opgetrokken uit baksteen, beton en kalksteen. Kenmerkend voor de stijl van de jaren zestig is de functionele en ruime indeling.
Het pand is rijk gedecoreerd met diverse kunstwerken die verwijzen naar de identiteit van de voormalige gemeente:
Glas-in-loodramen: In de voormalige raadszaal bevinden zich vier ramen van de Leeuwarder glazenier Jentsje Popma, geïnspireerd op de lokale bollenteelt.
Bronzen panelen: De deuren zijn voorzien van bronzen panelen van de Groningse beeldhouwer Wladimir de Vries. Hierop zijn taferelen afgebeeld zoals een boom met zes vruchten (verwijzend naar de zes dorpen van de gemeente), de kerktoren van Feinsum en agrarische symbolen zoals een veulen en kalf.
Hardstenen pilaar: In de hal staat een kunstwerk van David van Kampen uit 1984. De afgebeelde boeken en dossiers symboliseren de openbare functie en de administratieve bedrijvigheid van het huis der gemeente.
Herbestemming
Door de opheffing van de gemeente Leeuwarderadeel per 1 januari 2018 verloor het gebouw zijn oorspronkelijke functie. Na een periode van leegstand werd in 2023 een herbestemming gevonden. In de latere aanbouw uit de jaren '80 en '90 zijn appartementen gerealiseerd. Het oorspronkelijke hoofdgebouw is verbouwd tot het multifunctioneel centrum De Nije Skalm, waarin tevens de openbare bibliotheek is gehuisvest. Hiermee is de oorspronkelijke visie uit 1965 van een centraal gemeenschapshuis opnieuw ingevuld.
Afbeeldingen
Categorie:Stiens Categorie:Bouwwerk van Nieman & Steeneken