Handboogschieten op staande en liggende wip is een traditionele vorm van boogschieten die in Zwevegem al eeuwenlang beoefend wordt en vandaag nog actief is. Schuttersgilden beoefenen een volksport die diep verankerd is in Vlaanderen. Sinds de zeventiende eeuw zijn ze wijdverspreid in de Zuidelijke Nederlanden. Zij vervulden zowel sociale als religieuze functies, waarbij de leden boogschieten combineerden met gemeenschapsleven en feestcultuur. De sport maakt in Zwevegem deel uit van het lokale verenigingsleven en is doorheen de tijd op verschillende locaties en deelgemeenten beoefend.
In Zwevegem zijn er meerdere plaatsen waar handboogschieten is beoefend, waaronder het centrum van Zwevegem, Sint-Denijs en Heestert. Terwijl sommige schuttersweiden in de loop van de 20e eeuw verdwenen, bleven andere locaties in gebruik. In Sint-Denijs bleven twee staande wippen bewaard. Ze zijn erkend als onroerend erfgoed.
Het handboogschieten op wip kadert binnen de Vlaamse schutterstraditie en is erkend als immaterieel cultureel erfgoed. De beoefening bleef in Zwevegem bestaan, ondanks veranderingen in het verenigingsleven en de ruimtelijke inrichting van de gemeente.
Koninklijke Handbooggilde Sint-Sebastiaan Zwevegem miniatuur|Vlag van de Koninklijke Handbooggilde Zwevegem De Koninklijke Handbooggilde Sint-Sebastiaan Zwevegem was een handbooggilde in de Belgische gemeente Zwevegem. Bij de ontbinding in 2014 gold de vereniging, die in 1824 werd opgericht, als de oudste club van Zwevegem en omstreken. De gilde keek op dat moment terug op een geschiedenis van 190 jaar.>Heemkundige Kring Amantine (z.d.). Archiefdocumenten Koninklijke Handbooggilde Sint-Sebastiaan Zwevegem (statuten 2003; historisch overzicht 2014). Zwevegem.
Geschiedenis De vroegste sporen van de vereniging dateren uit 1824, het jaar van de eerste vlag. De vlag bleef bewaard en vormt een van de oudste tastbare getuigenissen van de gildewerking.
Een verslagboek uit 1878 toont dat de schutters op hun thuisbasis schoten en deelnamen aan wedstrijden elders. De toenmalige thuisbasis bevond zich langs de spoorweg, tussen de Otegemstraat en de Deerlijkstraat. De leden namen onder meer deel aan schietingen tijdens 'Knokke kermis', een evenement dat plaatsvond op de tweede zondag van oktober. In 1878 bedroeg de kostprijs voor de organisatie van een wedstrijd 1,50 Belgische frank.
Aan het begin van de twintigste eeuw verschenen prominente namen op in de ledenlijsten, waaronder Léon Leander Bekaert (1903) en Valère Demeester (1909).
Tijdens beide wereldoorlogen lagen de activiteiten van de gilde stil.miniatuur|Plan van de historische schuttersweide in Zwevegem
Na de Tweede Wereldoorlog Eind jaren 1940 werden de schietpersen verplaatst naar het terrein van de hofstede Clarysse. Op deze locatie bevindt zich tegenwoordig het recreatiecomplex LAGO Zwevegem.
In de jaren 1950 fungeerden onder meer Dantie Bossuyt en Michel Casier als drijvende krachten in de vereniging.
Ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan in 1974 ontving de gilde een nieuwe vlag uit handen van mevrouw Bekaert. In datzelfde jaar was Zwevegem gastheer voor het 51e nationaal congres van boogschutters, een evenement waaraan clubs uit heel België deelnamen.
Omvorming tot vzw en ontbinding Op 7 december 2003 werd besloten om de vereniging om te vormen tot een vereniging zonder winstoogmerk (vzw). Georges Houttave nam het voorzitterschap opnieuw op zich, ondersteund door bestuursleden Walter Vermeulen, André Dhondt en Bart D'haene.
In de laatste jaren van haar bestaan staakte de gilde de schietactiviteiten. Een dalende interesse en de hoge onderhoudskosten voor de installaties leidden uiteindelijk tot de ontbinding van de vzw.
Bij de ontbinding in 2014 schonk de gilde het resterende bedrag van 2.503,12 euro aan de voedselbank van Zwevegem. Met dit afscheid in 2014 sloot de vereniging een periode van 190 jaar af.
Foto's
Koninklijke Handbooggilde Sint-Sebastiaan Sint-Denijs vzw Is een historische schuttersgilde uit Sint-Denijs (een deelgemeente van Zwevegem). De gilde legt zich toe op het traditionele handboogschieten op de staande en liggende wip.
Geschiedenis De oorsprong van de handbooggilde in Sint-Denijs gaat terug tot het begin van de 17e eeuw. Lokale bronnen maken melding van een gilde voor 1617, een datum die geldt als het officiële stichtingsjaar, hoewel een exacte stichtingsoorkonde ontbreekt..Vanroose, F. (z.d.). Pijl en boog [Ongepubliceerd lokaal werk]. Sint-Denijs.
Historische gegevens wijzen op een actieve werking in Sint-Denijs tijdens de 17e en 18e eeuw. In de 19e eeuw bleef de gilde een spilfiguur in het verenigingsleven. Een gildevaandel uit 1824 getuigt van deze rijke historie. In de tweede helft van de 19e eeuw splitste de vereniging zich in een liberale en een katholieke maatschappij, passend binnen de toenmalige ideologische tegenstellingen.
Na de Eerste Wereldoorlog fuseerden beide groepen tot de huidige gilde Sint-Sebastiaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kende de vereniging een heropleving; de leden organiseerden opnieuw schietingen, aanvankelijk op de liggende wip en later weer op de staande wip.
Vanaf 1945 bouwde de gilde de werking verder uit en sloot de gilde zich aan bij nationale structuren, zoals de Koninklijke Nationale Bond der Belgische Wipschutters. De schuttersweide van Sint-Denijs, met haar twee staande wippen, is opgenomen in de Inventaris Onroerend Erfgoed.
Ook in de tweede helft van de 20e eeuw bleef de gilde een actieve deelnemer aan diverse wedstrijden en kampioenschappen.
Activiteiten en tradities De gilde beoefent het boogschieten op staande en liggende wip, een traditionele Vlaamse schuttersdiscipline waarbij schutters met pijl en boog op houten doelen (“vogels”) schieten. De sport vindt meestal plaats in een sociale context, variërend van vriendschappelijke wedstrijden en kermisschietingen tot officiële kampioenschappen.
Schuttersgilden zoals die van Sint-Denijs vervullen historisch gezien een centrale rol in het gemeenschapsleven. Deze gilden organiseren evenementen zoals het koningsschieten, jubileumvieringen en lokale feesten.
Een bijzonderheid is de schuttersweide van Sint-Denijs. Met haar twee staande wippen staat deze locatie genoteerd in de Inventaris Onroerend Erfgoed als waardevol cultureel erfgoed.
Cultureel erfgoed De Vlaamse overheid erkent het handboogschieten op de wip als immaterieel erfgoed. Deze erkenning benadrukt dat de sport deel uitmaakt van een bredere traditie van schuttersgilden in de regio, waarbij sport, folklore en sociaal contact samenkomen.
Verdere evolutie Tijdens de tweede helft van de 20e eeuw bleef de gilde een actieve deelnemer aan zowel lokale als nationale wedstrijden. In deze periode nam de vereniging diverse nieuwe initiatieven, waaronder de uitbouw van een jeugdwerking en een verhoogde deelname aan nationale kampioenschappen om de toekomst van de sport te waarborgen.
Foto's
Koninklijke Gilde Sint-Sebastiaan Heestert Net als de omliggende dorpen in Zuid-West-Vlaanderen kent de deelgemeente Heestert van Zwevegem een rijke traditie in het boogschieten op de wip. Deze volkscultuur vormde decennialang een belangrijk onderdeel van het lokale sociale leven en het verenigingsleven in de regio.
Hoewel specifieke historische bronnen over een afzonderlijke gilde in Heestert schaarser zijn, sluit de lokale praktijk naadloos aan bij de bredere regionale ontwikkeling. Dorpen zoals Sint-Denijs en andere deelgemeenten van Zwevegem speelden hierin een actieve en sturende rol.
De erkenning van het handboogschieten op de wip als Vlaams immaterieel erfgoed onderstreept de culturele waarde van deze traditie in dorpen zoals Heestert.
Foto's
Bronnen
Categorie:Sport in Zwevegem Categorie:Cultureel erfgoed in Vlaanderen Categorie:Boogschieten