Seymour Jacob Pomrenze (geboren als Sholom Jacob Pomrenze; Brusilov, 1 september 1915 – New York, 25 augustus 2011) was een Amerikaans archivaris en militair officier. Hij was de eerste directeur van het Offenbach Archival Depot, het centrale Amerikaanse verzamelpunt voor door de nazi's geroofde boeken, archieven en rituele objecten in Europa.
Jeugd en opleiding Pomrenze en werd geboren in het huidige Oekraïne. Tijdens de burgeroorlog in het voormalige Russische Rijk werd zijn vader in 1919 gedood tijdens pogroms. In 1922 emigreerde het gezin naar de Verenigde Staten en vestigde zich in Chicago.
Hij was van Joodse afkomst en groeide op in een overwegend Joodse wijk. Hij volgde zowel seculier als religieus onderwijs, waaronder lessen aan een Hebreeuwse school en een chassidische synagoge. Pomrenze werd in 1937 genaturaliseerd tot Amerikaans staatsburger. Hij behaalde diploma's aan het Illinois Institute of Technology en de University of Chicago, waar hij een master in geschiedenis afrondde. Daarnaast volgde hij onderwijs aan het Spertus College of Jewish Studies. Hij was onder meer vaardig in Duits, Hebreeuws en Jiddisch.
In 1939 trad hij in dienst bij de National Archives and Records Administration (NARA). In de jaren 1940–1941 was hij betrokken bij de WPA Historic Records Survey in Chicago.
Militaire loopbaan In 1942 werd Pomrenze opgeroepen voor de United States Army en in 1943 benoemd tot tweede luitenant. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende hij onder meer bij de Office of Strategic Services (OSS) in het China–Birma-theater. Eind 1945 werd hij op aanbeveling van onder anderen Koppel Pinson, rechter Simon H. Rifkind en luitenant Leslie I. Poste aangesteld als eerste directeur van het Offenbach Archival Depot.
Bij zijn aantreden trof Pomrenze een grotendeels ongeordende massa van miljoenen boeken en archiefstukken aan, verspreid over meerdere verdiepingen van het depotgebouw. In het voorjaar van 1946 ontwikkelde hij organisatorische en administratieve procedures voor identificatie, conservering en repatriëring. Onder zijn leiding werden de eerste grootschalige restituties uitgevoerd naar onder meer Nederland, Frankrijk en België.
Tot de door hem beheerde collecties behoorden onder andere de Bibliotheca Rosenthaliana, het YIVO Institute for Jewish Research, de Strashun Library uit Vilnius en maçonnieke collecties uit Nederland, waaronder die van het Grootoosten der Nederlanden.
Bij de eerste terugzending van boeken naar Nederland, waaronder exemplaren uit de Van Lier-collectie, liet Pomrenze de belading van het transportschip filmen als documentatie van de overdracht.
Archief- en recordmanagement Na zijn militaire dienst keerde Pomrenze terug naar NARA (1947–1949) en werkte hij vervolgens als civiel ambtenaar voor het Amerikaanse leger (1950–1977). Hij was betrokken bij de restitutie en het beheer van in Duitsland buitgemaakte documenten en ontwikkelde standaarden voor militair archief- en recordmanagement.
In 1970–1971 werd hij opnieuw tijdelijk geactiveerd voor training en advieswerk in Vietnam. Hij ging met de rang van kolonel met pensioen als officiële archivaris van het Amerikaanse leger. Daarnaast adviseerde hij diverse Joodse organisaties op het gebied van archiefbeheer, waaronder de HIAS en de UJA-Federation of New York.
Erkenningen Pomrenze ontving onder meer de World War II Victory Medal, een Bronze Star voor zijn inzet in Vietnam, de Legion of Merit en een onderscheiding van de Nederlandse regering voor zijn rol bij de restitutie van Nederlands erfgoed. In 2007 behoorde hij tot de Monuments Men die door de Amerikaanse regering werden onderscheiden met de National Humanities Medal.
Zie ook
Monuments Men
Externe links
Monuments Men and Women Foundation
Categorie:Amerikaans archivaris Categorie:Amerikaans militair in de Tweede Wereldoorlog