Marion Lucy Mahony Griffin (Chicago, 14 februari 1871 – aldaar, 10 augustus 1961) was een Amerikaanse architect, kunstenaar, ontwerper en landschapsarchitect. Ze was een van de eerste vrouwen ter wereld die met een licentie actief was als architect. Mahony werkte gedurende haar carrière onder meer samen met Frank Lloyd Wright en ze was getrouwd met de landschapsarchitect Walter Burley Griffin. Samen met haar partner ontwierp ze de stadsplanning van de Australische hoofdstad Canberra. Volgens architectuurhistoricus David van Zanten was Mahony na Wright en Louis Sullivan "de derde grote, progressieve ontwerper van Chicago" rond 1900.
Biografie Vroege jaren Marion Lucy Mahony werd geboren als het tweede kind van de onderwijzer Jeremiah Mahony en Clara Perkins. Na de Grote brand van Chicago verhuisde het gezin naar Winnetka, maar keerde in 1881 terug naar Chicago nadat hun huis in Winnetka uitbrandde. Twee jaar later overleed haar vader aan een overdosis laudanum en was haar moeder onderwijzeres geworden. In 1890 kreeg ze met de hulp van de sociaalhervomer Mary Wilmarth een plek bij het Massachusetts Institute of Technology (MIT) om architectuur te gaan studeren. Wellicht werd Mahony tot dit carrièrepad aangemoedigd door haar neef Dwight H. Perkins, die architect was. Naast deze studie volgde ze ook vakken in Frans, Duits, politieke economie, geschiedenis en antropologie. In 1894 rondde ze haar studie af en hiermee was ze de tweede vrouw die deze opleiding aan het MIT afrondde.
Prairie School Na haar afstuderen werkte ze korte tijd met haar neef Dwight Perkins samen en in 1895 ging ze bij Frank Lloyd Wright werken. Net als veel andere progressieve architecten werd ze beïnvloed door Louis Sullivans architectonische verhandelingen, die doorspekt waren met spirituele en morele boodschappen. Ze bezocht met enige regelmaat het Hull House, een nederzetting die tot doel had armoede en onwetendheid te bestrijden. Van 1895 tot 1909 werkte Mahony met tussenpozen in Wrights architectenstudio, terwijl ze ook andere opdrachten als illustrator, ontwerper en docent aannam. In januari 1898 slaagde ze voor het staatsexamen voor architecten in Illinois.
Volgens haar collega Barry Byrne, won Mahony gedurende haar jaren in de studio van Wright de meeste informele ontwerpwedstrijden die werden georganiseerd in de studio. Het bekendste gebouw dat Mahony op persoonlijke commissie ontwierp, was de Unitarian Church of All Souls in Evanston. Tijdens de periode dat ze werkte bij de studio van Wright leerde ze de architect Walter Burley Griffin kennen, die in deze periode ook aan de studio was verbonden. miniatuur|Het David M. Amberg House in 2009, een van de huizen die Mahony in de periode 1909-1913 ontwierp. In de jaren dat Mahony met Wright werkte, had ze een belangrijk aandeel in de ontwikkeling van de Prairie School. De onconventionele werkomgeving waarin ze werkte, stimuleerde Mahony's talenten op het gebied van interieurontwerp en architectonische visualisatie. Ze hielp met het ontwikkelen van baanbrekende nieuwe benaderingen voor het ontwerp van de Amerikaanse woning. Haar visualisaties, waarin ze haar talenten als kunstenaar en architect combineerde, waren geïnspireerd op Japanse prenten. Daarnaast maakte Mahony ongeveer de helft van de onderlagen van de tekeningen van het Wasmuth Portfolio, het baanbrekende architectonische boekwerk van Wright.
In 1909 scheidde Wright van zijn vrouw Catherine en kreeg hij een relatie met een van zijn cliënten. Hij vertrok in dat jaar naar Europa om daar toe te zien op de publicatie van het Wasmuth Portfolio en bood daarom zijn praktijk aan Mahony aan. Ze weigerde echter, waarop Hermann von Holst het contract ondertekende en Mahony onder hem ging werken als hoofdontwerper. In deze periode, die duurde tot 1913-14, haalde ze veel plezier uit haar werk. Zo werkte ze onder andere aan een ontwerp voor een landhuis voor Henry Ford. Op 29 juni 1911 huwde ze met Walter Burley Griffin in Michigan City (Indiana).
Australië miniatuur|Het ontwerp voor Canberra in waterverf Voor de bouw van de nieuwe hoofdstad van Australië, Canberra, schreef de Australische overheid in 1911 een internationale ontwerpwedstrijd uit. In totaal werden er 137 ontwerpen ingezonden. In mei 1912 werd bekend gemaakt dat Walter Burley Griffin deze wedstrijd had gewonnen. Alleen de naam van Griffin stond op het ontwerp, maar deze verklaarde dat zijn vrouw eveneens had bijgedragen aan het ontwerp voor de stad. Begin 1914 reisde het echtpaar eerst naar Europa voordat ze verder reisden naar Sydney om aldaar toe te zien op de bouw van de nieuwe stad. De bouw van Canberra zou enkele jaren vertraging oplopen door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en deels door de slechte communicatie tussen Griffin en de andere leden van de Federal Capital Administration.
Tijdens haar verblijf in Sydney publiceerde Mahony een artikel over "democratic architecture" in het tijdschrift Building. Ze raakte vervolgens in conflict met de Australische architecte Florence Mary Taylor nadat ze had gepleit voor een reorganisatie van de vrouwenafdeling van de Town Planning Association van New South Wales. In 1916 verhuisde ze met haar echtgenoot naar Melbourne en met een kleine groep van werknemers werkten ze hier aan een aantal grote projecten, zoals het Newman College van de Universiteit van Melbourne. miniatuur|Fishwick House, een van de woningen in Castlecrag. In 1918 verbleef Mahony enkele weken op Tasmanië met Bertha Merfield en Mabel Hookey om schetsen van de lokale natuur te maken. De reis vormde een inspiratiebron voor verschillende van haar bosportretten op zijde en satijn, die haar innovatieve weergave van de natuur laten zien. Twee jaar later kocht ze samen met haar echtgenoot een stuk grond van 650 hectare aan bij de haven van Sydney om daar een utopisch wooncomplex neer te zetten dat ze Castlecrag noemden. Hun doel was een gemeenschap te creëren waar bewoners in harmonie met de natuur en met elkaar leefden; wegen zouden de contouren van het landschap volgen en de stedenbouw zou het natuurlijke landschap versterken.
Griffin kreeg in 1935 de opdracht om de bibliotheek van de Universiteit van Lucknow in India te ontwerpen en vertrok daarvoor naar India. Mahony volgde hem een jaar later om Griffin te helpen met diens projecten. In India ontwierp ze mede het Pioneer Press Office, dat in 1990 gesloopt werd. In 1937 overleed Griffin vrij plotseling en na zijn dood keerde Mahony terug naar Australië.
Terugkeer naar de Verenigde Staten miniatuur|Het graf van Marion Mhaony Griffin op Graceland Cemetary In 1938 keerde Mahony terug naar Chicago. Gedurende het decennium dat volgde werkte ze aan haar manifest The Magic of America, dat het persoonlijke leven en de carrières van haar en Griffin bevatte. Ze nam ook twee commissies aan van de activiste Lola Maverick Lloyd, maar na de dood van Lloyd in 1944 gingen beide projecten niet meer door. In de laatste jaren van haar leven leidde ze aan de Ziekte van Alzheimer. Mahony overleed in 1961 en werd ze in een ongemarkeerd graf begraven op de Graceland cemetery. In 1991 kreeg ze een plek in het columbarium van de begraafplaats met een herdenkingsplaquette.
Historische waardering Het werk van Mahony Griffin is vrij lang onbekend gebleven. Architectuurhistorici hebben zich lange tijd, volgens Elisabeth Birmingham, gericht op Mahony's relaties met mannen en op haar uiterlijk, wat vaak ook met weinig vleiende bewoordingen gepaard ging. Doordat ze uiteindelijk haar productiefste jaren in Australië heeft doorgebracht, heeft de status van Mahony in de Verenigde Staten ook niet goed gedaan. De Amerikaanse architectuurcriticus Reyner Banham schreef in 1973 over Mahony: "Amerika's (en misschien wel 's werelds) eerste vrouwelijke architect die geen excuses nodig had in een mannenwereld."
De afdeling New South Wales van het Australian Institute of Architects reikt sinds 1998 de "Marion Mahony Griffin Prize" uit aan een vrouwelijke architect die een omvangrijk oeuvre heeft.
Belangrijke projecten miniatuur|Het Capitol Theatre in Melbourne All Souls Unitarian Church (1903) Gerald and Hattie Mahony House (1907) David Amberg House (1909) Fern Room, Cafe Australia (1916), i.s.m. Burley Griffin Capitol Theatre (1924), i.s.m. Burley Griffin Ellen Mower House (1926), i.s.m. Burley Griffin Pioneer Press Building (1936), i.s.m. Burley Griffin
Categorie:Amerikaans architect Categorie:Amerikaans stedenbouwkundige Categorie:Amerikaans tuin- en landschapsarchitect Categorie:Amerikaans kunstenaar