Sosipatra (Oudgrieks: , * waarschijnlijk rond 300 - na 362) was een laatantieke Griekse filosofe. Ze was getrouwd met de filosoof Eustathius en behoorde tot de neoplatonisten, die de traditionele Oud-Griekse godsdienst aanhingen en zich tegen het christendom verzetten.
Bron Sosipatra is uitsluitend bekend uit Eunapius van Sardis zijn werk Levens van filosofen en sofisten; haar naam wordt in geen enkele andere bron vermeld. Eunapius, die enkele gebeurtenissen uit haar leven beschrijft, geeft een impressie van het buitengewone aanzien dat zij genoot onder de neoplatonisten van Klein-Azië. Zijn gedetailleerde verhaal, waarin hij Sosipatra verheerlijkt, is verfraaid met literaire frasen en krijgt legendarische trekken. Hij schrijft Sosipatra niet alleen de kwaliteiten toe die van een filosoof in het laatantieke neoplatonisme werden verwacht, maar ook bovenmenselijke vermogens. Hij zet het ideaal van de filosoof af tegen het christelijke ideaal van heiligheid, waarmee de neoplatonisten als alternatief concurreerden.
Leven Sosipatra kwam uit de regio van Efeze in het zuidwesten van Klein-Azië. Haar ouders waren welgesteld. Ten laatste rond 320 na Christus trouwde ze met de Cappadocische filosoof Eustathius, een van de leidende figuren van het neoplatonisme in die tijd. Hij had zijn filosofische opleiding genoten in Syrië aan de school van de beroemde neoplatonist Iamblichus en was vervolgens teruggekeerd naar zijn geboortestreek Cappadocië. Daar beheerde hij de landgoederen van zijn verwant Aedesius, die eveneens een neoplatonist en leerling van Iamblichus was. Aedesius verliet Cappadocië en stichtte zijn eigen filosofische school in Pergamon.
Sosipatra had drie zonen met Eustathius. Aanvankelijk woonde ze met haar man in Cappadocië, maar na enige tijd verhuisde ze met haar kinderen naar Pergamon. Daar doceerde ze filosofie en beoefende ze theürgie (het contact met de goden door middel van speciale rituele handelingen). Het is onbekend of ze alleen mondeling lesgaf of ook werken schreef. Aedesius, met wie ze bevriend was, zorgde voor de opvoeding van haar zonen. Onderzoekers gingen er voorheen van uit dat Eustathius vijf jaar na hun huwelijk stierf en dat ze pas na zijn dood als weduwe naar Pergamon ging. Dit leek te kunnen worden afgeleid uit een raadselachtige passage in het werk van Eunapius. Aedesius stierf echter niet later dan 355, en Eustathius leefde zeker nog in 362. Daarom wordt de onduidelijke formulering van Eunapius nu anders geïnterpreteerd: blijkbaar verliet Sosipatra haar man en vestigde zich in Pergamon terwijl hij nog leefde.Voor het vermoedelijke verloop van deze gebeurtenissen, zie: , Greek Philosophers and Sophists in the Fourth Century A.D. Studies in Eunapius of Sardis, Leeds, 1990, pp. 53-56; , art. Eustathe de Cappadoce, in (ed.), Dictionnaire des philosophes antiques, III, Parijs, 2000, pp. 369-378, hier: 370-371. Vgl. , Il filosofo Eustazio nelle Vitae Sophistarum di Eunapio di Sardi, in Scripta Classica Israelica 7 (1983), pp. 92-94.
De datum van Sosipatra's dood is onbekend; in ieder geval overleefde ze haar echtgenoot, van wie wordt bevestigd dat hij in 362 nog in leven was.Eunapius, Vitae philosophorum et sophistarum VI 8.3-4.
Van de zonen van Sosipatra verwierf slechts één, Antoninus, enige bekendheid. Hij woonde in Canopus in Neder-Egypte en verzamelde een aanhang van neoplatonisten. Er wordt gezegd dat hij de verwoesting van het Serapeion van Alexandrië voorspelde, die na zijn dood in 392 plaatsvond.Eunapius, Vitae philosophorum et sophistarum VI 10.6-11.12. Zie ook: , art. Antoninus, in (ed.), Dictionnaire des philosophes antiques, I, Parijs, 1989, pp. 257-258. (nr. 221).
Bronuitgaven (ed.), Eunapii vitae sophistarum, Rome, 1956.
Referenties Overzicht
, art. Sosipatra d’Éphèse, in (ed.), Dictionnaire des philosophes antiques, VI, Parijs, 2016, pp. 488-490.
Onderzoeken
, Der spätantike Philosoph. Die Lebenswelten der paganen Gelehrten und ihre hagiographische Ausgestaltung in den Philosophenviten von Porphyrios bis Damaskios (= Antiquitas, I 72), 3 delen, Bonn, 2018, , pp. 1324-1329, 2030-2038. , Sosipatra, la teurga: una “holy woman” iniziata ai misteri caldaici, in Studi e materiali di storia delle religioni 28 (2004), pp. 275-294. , Sosipatra of Pergamum: philosopher and oracle, Oxford, 2021, . , Fra racconto erotico e fictio retorica: la storia di Sosipatra in Eunapio (vs 6,9,3–17 Giangr.), in Cassiodorus 3 (1997), pp. 215-226. , A Romantic Narrative in Eunapius, in Transactions and Proceedings of the American Philological Association 83 (1952), pp. 198-204. , Greek Philosophers and Sophists in the Fourth Century A.D. Studies in Eunapius of Sardis, Leeds, 1990, .
Externe links Eunapius over Eustathius en Sosipatra (Engelse vertaling)
Noten
Categorie:Neoplatonist Categorie:Wikipedia:Pagina's met vertalingen die niet zijn nagekeken