frameless|right|350px|class=skin-invert-image|Elektrisch schema van een omkeerschakeling Een omkeerschakeling voor een driefasenmotor is een elektrische schakeling met halfgeleiderschakelaars (triacs) of magneetschakelaars (contactoren) waarmee de draairichting van een driefasige wisselstroommotor (draaistroommotor) kan worden omgeschakeld (van rechtsom naar linksom, of andersom). De omschakeling gebeurt via drukknopschakelaars. De draairichting wordt omgekeerd wanneer twee van de drie fasen (L1,L2,L3) worden verwisseld.
Omkeerschakeling met magneetschakelaars Het elektrisch schema hiernaast toont een omkeerschakeling met magneetschakelaars. De schakeling bestaat uit de contactoren Q1 en Q2 en drie drukknopschakelaars, E voor stop, S1 voor rechtsom en S2 voor linksom.M. Jacobs: Basisrelaisschakelingen, lesgever.be, p. 11 De contactoren hebben elk drie hoofdstroomcontacten en twee hulpstroomcontakten, een maak- en een verbreekcontakt. De drukknopschakelaars S1 en S2 hebben eveneens een maak- en een verbreekcontakt. De drukknopschakelaar E heeft alleen een verbreekcontact. De schakeling bestaat uit een hoofdstroomschakeling (Duits: Laststromkreis) en een stuurstroomschakeling (Duits: Steuerstromkreis), waarbij de stuurstroom ook met een lagere (veilige) spanning (vaak 12 of 24 volt) kan werken.
Hoofdstroomschakeling In de vermogenkring zorgen de hoofdstroomcontacten van contactor Q1 voor de draairichting rechtsom en de hoofdstroomcontacten van contactor Q2 voor de draairichting linksom. Bij contactor Q2 zijn de fasen L1 en L3 verwisseld. De magneetspoelen van de contactoren Q1 en Q2 mogen onder geen enkele omstandigheid tegelijkertijd worden bekrachtigd, aangezien dit een kortsluiting tussen de fasen L1 en L3 zou veroorzaken. Deze vergrendeling kan ook mechanisch uitgevoerd worden.
Stuurstroomschakeling Deze schakeling wordt gerealiseerd met een dubbele elektrische vergrendeling waardoor uitgesloten wordt dat de magneetspoelen van de contactoren gelijktijdig worden bekrachtigd. Dit wordt ten eerste bereikt doordat het verbreekcontact van de ene drukknopschakelaar de werking van het maakcontact van de andere drukknopschakelaar opheft, en vice versa. Ten tweede onderbreekt het verbreekcontact van de ene contactor de bekrachtiging van de andere contactor. De maakcontacten van de contactoren werken als zelfhoudcontacten en zorgen ervoor, dat de draaistroommotor blijft draaien, ook wanneer de drukknopschakelaar wordt losgelaten. Met drukknopschakelaar E wordt de motor onafhankelijk van de draairichting uitgeschakelt.
Voor besturingen die een nauwkeurige positionering vereisen, zoals bij hijskranen en takels, worden voornamelijk omkeerschakelingen zonder zelfhoudcontacten gebruikt. De betreffende draairichting (heffen of dalen) blijft actief zolang de betreffende drukknopschakelaar S1 of S2 is ingedrukt. Zodra de drukknopschakelaar wordt losgelaten, stopt de motor. Deze bedrijfsmodus wordt inching- (Nederlands: in kleine stapjes) of jogmodus (Nederlands: aanstoten) genoemd. Om te voorkomen dat de maximale hefhoogte wordt overschreden, worden er eindschakelaars in de stuurkring opgenomen.
Zie ook H-brug (elektronica), voor het omdraaien van de draairichting van een gelijkstroommotor
Categorie:Elektrotechniek Categorie:Elektromotor