Het koetshuis van buitenplaats Lindenhorst is een gemeentelijk monument in Driebergen-Rijsenburg in de Nederlandse provincie Utrecht.
Het koetshuis is een historisch bijgebouw aan de Hoofdstraat ten oosten van de oude dorpskern. Het maakt deel uit van de buitenplaats Lindenhorst, die in 1863‑1864 werd aangelegd en behoort tot de reeks negentiende‑eeuwse buitenplaatsen en landhuizen langs dit deel van de Hoofdstraat. Zowel het landhuis als het koetshuis zijn aangewezen als gemeentelijk monument.
Ontwikkeling en bouwfasen Het koetshuis is het resultaat van drie opeenvolgende bouwfasen, herkenbaar in drie afzonderlijke bouwvolumes die zich vanuit het zuidoosten in noordwestelijke richting uitstrekken. De fasen dateren uit 1863, 1895 en 1911‑1912 en weerspiegelen elk de bouwstijl en materiaaltoepassing van hun periode. Ondanks de verschillen zijn onderdelen zoals poorten, deuren, vensters en luiken in de loop der tijd op elkaar afgestemd. Vooral de poorten tonen nog de oorspronkelijke rijke vormgeving, waaronder gietijzeren roedeverdelingen in de ruiten die zijn uitgevoerd als rondboogarcade. In het oudste volume uit 1863 zijn deze arcades verfijnder en worden de boogaanzetten geaccentueerd door kleine kapiteeltjes. De zij- en achtergevels ondergingen in 1977 ingrijpende wijzigingen en werden gepleisterd.
Architectuur en toeschrijving Als architect van zowel het landhuis als het oorspronkelijke koetshuis wordt vaak Samuel Adriaan van Lunteren genoemd, een vooraanstaand eclectisch architect die werkzaam was in neogotische en neoclassicistische stijlen. Een definitieve toeschrijving is echter niet met zekerheid vast te stellen.
Functie en inrichting Het koetshuis vervulde een belangrijke rol binnen de negentiende‑eeuwse buitenplaats. Voor de gegoede burgerij was een koets een essentieel vervoermiddel en tevens een statussymbool. Een representatief en goed uitgerust koetshuis hoorde daarom bij het landhuis. In het oudste staldeel zijn nog enkele oorspronkelijke elementen aanwezig, waaronder hardstenen drinkbakken, een houten koof met paneelwerk, een waterpomp in een concave nis betegeld met witjes en een omstucte moerbalk met decoratief lijstwerk. Uit bouwtekeningen blijkt dat in 1977 nog veel oorspronkelijke inrichting aanwezig was, zoals tuigkasten en de oorspronkelijke trapopgang naar de zolder, maar deze zijn bij de herbestemming verwijderd.
Druivenkas op de verdieping Bij de uitbreiding van 1911‑1912 werd op de zolderverdieping een druivenkas ingericht. Aan de voorzijde presenteerde dit deel zich als een tweelaags volume onder een plat dak, terwijl de achterzijde een eenlaags bouwdeel met lessenaardak vormde. De huidige dakopbouw, die vrijwel de volledige breedte beslaat, dateert uit 1977. Oorspronkelijk bestond de kap uit een volledig beglaasde constructie op een stalen raamwerk. Een kas op een verdieping is nogal uitzonderlijk en vormt een bijzonder aspect van het koetshuis. Alleen de blinde vensternissen aan de voorzijde herinneren nog aan de kasopzet.
Bouwhistorische waarde Ondanks latere aanpassingen bezit het koetshuis een groot aantal waardevolle historische elementen. Een aanzienlijk deel van de oorspronkelijke poorten, deuren, luiken en kozijnen is behouden en wordt gekenmerkt door rijke detaillering en hoogwaardige uitvoering. In het linker voorvolume zit een gevelsteen die verwijst naar de eerste steenlegging in 1863 door de driejarige kleinzoon van de bouwheer, eveneens Alexander Hendrik Metelerkamp geheten. Deze kleinzoon was later verantwoordelijk voor de uitbreidingen van het koetshuis en het landhuis in de periode 1911‑1914. In de entree en een wandkast van het oudste stuk van het gebouw ligt nog een oorspronkelijke beklinkerde vloer in visgraatpatroon met knipvoeg. De zolderverdieping van het volume uit 1863 wordt gedragen door vier schenkelspanten, ook wel Philibertspanten genoemd. Daarnaast zijn in dit deel nog diverse oorspronkelijke elementen aanwezig, zoals blauwstenen drinkbakken, een houten koof met lijstwerk en een betegelde nis met waterpomp.
Zie ook Lijst van gemeentelijke monumenten in Driebergen-Rijsenburg
Categorie:Gemeentelijk monument in Driebergen-Rijsenburg