Sophia Gregoria Hayden (Santiago (Chili), 17 oktober 1868 – Winthrop (Massachusetts), 3 februari 1953) was een Amerikaans kunstenaar en kortstondig architect, en tevens de eerste vrouw die afstudeerde aan het vierjarige architectuurprogramma van het Massachusetts Institute of Technology (MIT).
Biografie Jeugd en studie Sophia Hayden werd geboren in Santiago, de hoofdstad van Chili. Haar moeder, Elezena Fernandez, was uit dat land afkomstig; haar vader, George Henry Hayden, was van Amerikaanse afkomst, en praktiserend tandarts in Boston. Sophia Hayden had een zus en twee broers. Toen ze zes jaar oud was, werd ze naar haar grootouders in Jamaica Plain, een wijk van Boston, overgebracht. Basisonderwijs genoot ze aldaar aan de Hillside School. Tijdens haar middelbareschooltijd op de West Roxbury High School (1883–1886) ontwikkelde ze een interesse in architectuur.
miniatuur|links|Sophia Hayden tijdens haar studietijd aan het MIT(1888), MIT Museum
Na haar diploma behaald te hebben, verhuisde Hayden met de rest van het gezin naar Richmond, Virginia, maar ze keerde spoedig terug naar Boston om er een universitaire studie architectuur te volgen, aan het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Ze deelde een tekenkamer met Lois Lilley Howe, een eveneens vrouwelijk architect aan het MIT. Qua architectuurstijl volgde Hayden de Beaux-Arts-stroming, waarbij ze werd beïnvloed door hoogleraar Eugène Létang. Ze studeerde in 1890 cum laude af, met een diploma in architectuur.
Na het afronden van haar studie had Hayden moeite met het vinden van een functie als architect, daar vrouwen toentertijd nog niet hetzelfde aanzien als mannen genoten. Zodoende accepteerde ze een baan als docent technisch tekenen aan de Eliot School of Fine and Applied Arts in Jamaica Plain, de wijk waar ze opgroeide.
World's Columbian Exposition Hayden verwierf algemene bekendheid door haar ontwerp voor The Woman's Building op de World's Columbian Exposition van 1893. Ze was toen 21 jaar oud. Het mogen ontwerpen van The Woman's Building was destijds de meest vooraanstaande ontwerpwedstrijd voor vrouwen in het land. Hayden baseerde haar ontwerp op haar afstudeerproject, Renaissance Museum of Fine Arts, een voornaam gebouw bestaande uit twee verdiepingen, een midden- en eindpaviljoen, meerdere bogen, terrassen voorzien van zuilen en andere klassieke elementen.
miniatuur|Ontwerptekening van The Woman's Building miniatuur|The Woman's Building(1892), World's Columbian Exposition
Het bouwwerk bleek reeds in de ontwerpfase controversieel, daar diverse vrouwen bezwaar aantekenden tegen het feit dat hun werk in een aparte ruimte zou worden tentoongesteld. Desalniettemin won Haydens ontwerp uit een totaal van dertien inzendingen van opgeleide vrouwelijke architecten. Ze ontving een bedrag van duizend dollar voor het ontwerp, een schril contrast met haar mannelijke collegae, die tot tien keer meer ontvingen voor vergelijkbare ontwerpen.
Tijdens de bouw werden Haydens uitgangspunten bij het ontwerp talloze malen bekritiseerd door de bouwcommissie, onder leiding van socialite Bertha Palmer, die haar uiteindelijk uit het project zette. Collega-architecten steunden Hayden, en nadien verscheen ze op de openingsceremonie. Ook kreeg haar gebouw een prijs toegekend omwille van de fijngevoelige stijl, artistieke smaak en elegantie die het interieur uitstraalde. Nog geen twee jaar na dato werden vrijwel alle tentoonstellingsgebouwen gesloopt.
Door de opgedane ervaring twijfelde ze aan de voortzetting van haar carrière. In 1894 ontwierp ze nog wel een gedenkteken voor vrouwenverenigingen in de Verenigde Staten, maar dit werd nooit gerealiseerd. In de jaren erna was ze actief als kunstenares in Winthrop (Massachusetts).
Privéleven In 1900 huwde Hayden met portretschilder en later interieurarchitect William Blackstone Bennett. Het echtpaar had geen eigen kinderen, maar wel een stiefdochter uit Bennetts eerdere huwelijk. Hij overleed op 11 april 1909 aan een longontsteking. Hayden overleed in 1953 eveneens aan een longontsteking, na eerder een beroerte te hebben gehad.
Media Hayden wordt genoemd in de roman The Devil in the White City van Erik Larson (2003). Hayden wordt gespeeld door Katherine Cunningham in de elfde aflevering van het eerste seizoen van de tv-serie Timeless (2017).
Categorie:Amerikaans architect Categorie:Amerikaans kunstenaar