Aaron Mendes Chumaceiro (Amsterdam, 28 januari 1810 – aldaar, 18 september 1882) was een Nederlands-Sefardische rabbijn en geleerde. Hij was ḥakham (opperrabbijn) van de Joodse gemeenschap van Curaçao.
Leven Chumaceiro werd geboren in Amsterdam en studeerde aan het bekende studiecentrum Ets Haim, waar hij de rabbinale graden behaalde; in 1846 ontving hij de titel morenu.
In 1848 ontving hij een koninklijke gouden medaille voor de beste preek in het Nederlands. Toen de Sefardische synagoge van Amsterdam hem als prediker in de volkstaal wilde aanstellen, stuitte dit aanvankelijk op hevig verzet, omdat in de synagoge traditioneel Portugees en Hebreeuws werden gebruikt.
In 1852 werd Chumaceiro benoemd tot av bet din van de Portugese synagoge van Amsterdam. Hij wist het gebruik van het Nederlands in de prediking door te zetten en werd al snel bekend als een van de voornaamste redenaars van de Nederlandse Joodse gemeenschap.
In hetzelfde jaar richtte hij het eerste Nederlandse Joodse weekblad op, Het Israelietisch Weekblad, en werd hij tevens hoofd van het studiecentrum Ets Haim.
Curaçao Vanwege zijn liberaal-conservatieve opvattingen ondervond Chumaceiro sterke oppositie van meer orthodoxe kringen. Daarom accepteerde hij in 1855 een benoeming door koning Willem III tot opperrabbijn van de Nederlandse kolonie Curaçao.
In die functie speelde hij een rol bij het oplossen van conflicten rond de vervolging van Nederlandse Joden in Coro in Venezuela. Op verzoek van de Nederlandse gezant O. van Rees bemiddelde hij succesvol tussen de betrokken partijen.
Chumaceiro keerde in 1861 tijdelijk terug naar Amsterdam. Toen hem daar het ambt van ḥakham werd aangeboden, wees hij dit af. In 1869 verkreeg hij ontslag uit zijn functie op Curaçao en ontving hij van de koning een pensioen voor zijn langdurige diensten.
Familie Chumaceiro had vier zonen, onder wie:
Abraham Mendes Chumaceiro (1841–1902), advocaat in Curaçao. Benjamin Mendes Chumaceiro, cantor. Jacob Mendes Chumaceiro (1833–1900), dayyan en redacteur van Het Israelietisch Weekblad. Joseph Chayyim Mendes Chumaceiro (1844–?), rabbijn en redacteur, actief in onder meer Charleston, New Orleans en Philadelphia.
Betekenis Chumaceiro speelde een belangrijke rol in de modernisering van de Sefardische gemeenschap van Amsterdam door het gebruik van het Nederlands in religieuze prediking te bevorderen en door zijn betrokkenheid bij onderwijs en journalistiek.
Literatuur Cyrus Adler & J. H. M. Chumaceiro, “Chumaceiro, Aron Mendes”, in: Jewish Encyclopedia (1906).
Zie ook David Lopez Cardozo Sefardische Joden Opperrabbijnen en Hachamim van Nederland
Referenties
Categorie:Rabbijn Categorie:Nederlands opperrabbijn