De Eshtemoa-synagoge is een oude Joodse synagoge uit de late Romeinse en Byzantijnse periode, die werd ontdekt in de moderne stad As-samu in het zuidelijke Judeagebergte, nabij Hebron op de Westelijke Jordaanoever.
De synagoge is een rechthoekig gebouw, ruwweg georiënteerd van oost naar west, met een oostelijke exedra. Drie ingangen in de oostmuur leiden vanuit de exedra naar één grote gebedsruimte. Binnen is de noordmuur bijzonder massief en bevat drie verhoogde nissen: een centrale, bredere nis geflankeerd door twee smallere. Langs een groot deel van de noord- en zuidmuur staan banken van natuursteen , en zowel de exedra als de gebedsruimte waren voorzien van mozaïekvloeren, waaronder een versierde bestrating.
Tijdens het islamitische tijdperk werd de synagoge omgebouwd tot een moskee. De locatie werd opgegraven in 1934 en in 1969-1970.
Eusebius van Caesarea, een christelijke bisschop die schreef in de late Romeinse periode, beschrijft Eshtemoa als een groot Joods dorp. Geleerden vermoedden al lange tijd de aanwezigheid van een synagoge daar, dankzij vroege reizigers die gebeeldhouwde stenen met menora's en andere Joodse motieven opmerkten die hergebruikt werden in dorpshuizen, hoewel de exacte locatie tot de jaren dertig van de vorige eeuw onzeker bleef.
De eerste duidelijke identificatie van de overblijfselen van de synagoge werd in 1934 gedaan door Leo Aryeh Mayer en A. Reifenberg, die onder andere een verzonken nis in een van de muren beschreven die wellicht de Thorakast bevatte. Een veel volledigere blootlegging van het gebouw volgde in 1969-1970, toen Ze'ev Yeivin een systematische opgraving leidde waarbij latere toevoegingen en woonstructuren werden verwijderd om de oorspronkelijke synagoge vollediger bloot te leggen.
De synagoge in Eshtemoa was een aanzienlijk rechthoekig gebouw, met afmetingen van 13,3 bij 21,3 meter. Aan de oostzijde bevond zich een open veranda of exedra, die via drie brede treden bereikbaar was. Deze treden waren direct over een eerdere geplaveide weg gebouwd, wat aantoont dat de synagoge na de weg werd gebouwd en onafhankelijk daarvan was georiënteerd. Twee grote stenen pilaren flankeerden de veranda, en de voetstukken van de zuilen op de bovenste trede wijzen erop dat een rij zuilen ooit het dak ondersteunde. Delen van een mozaïekvloer zijn in dit gebied bewaard gebleven, waaronder de overblijfselen van een wijdingsinscriptie in het Aramees waarin een schenker, de priester Eleazar, en zijn zonen worden herdacht.
Zie ook Anim-synagoge Arbel-synagoge
Categorie:Synagoge in Israël