miniatuur|265px| miniatuur|265px| De , voluit de , (Nederlands: Kerk van Sint-Laurentius in het Paleis van het Heiligste der Heiligen) is een katholieke kapel in het complex van het Lateraans Apostolisch Paleis, een van de extraterritoriale bouwwerken van de Heilige Stoel in Rome.
Het complex van het Lateraans Paleis bestaat uit het Lateraans Paleis zelf, met aangrenzend de aartsbasiliek Sint-Jan van Lateranen, het Baptisterium van Lateranen en het klooster Chiostro Lateranense, en het San Salvatore alla Scala Santa, een iets noordelijker gelegen gebouw waarin de Sancta Sanctorum en de Scala Sancta zijn geïntegreerd. San Salvatore alla Scala Santa is van het hoofdgebouw gescheiden door een vierbaans-verkeersroute die over het Piazza di San Giovanni in Laterano loopt.
Men bereikt de kapel in dit bouwwerk langs de (Heilige Trap). Het was de oorspronkelijke privékapel van het pausdom voordat deze in 1309 naar het Palais des Papes in Avignon verhuisde ten tijde van het pausdom van Avignon, en in 1376 naar het Apostolisch Paleis in Vaticaanstad. De kapel is het enige deel uit het oude Lateraans paleis dat niet werd verwoest tijdens de herbouw van het Paleis in de 16e eeuw onder paus Sixtus V.
Naam De kapel kreeg ergens in de negende eeuw de naam . De spelling is , de neutrale meervoudsvorm van het Latijnse bijvoeglijk naamwoord "heilig": dit verwijst naar de vele relieken die daar bewaard worden (d.w.z. "de heilige dingen") en naar het Heiligste der Heiligen in Jeruzalem, traditioneel in het Latijn zowel (de enkelvoudsvorm) als genoemd.
Inrichting De kapel is relatief klein en rechthoekig, met een schip van zeven meter lang en een rechthoekige apsis van 2,73 bij 5,85 meter breed. Boven het altaar staat de inscriptie: ("Er is geen heiliger plaats in de hele wereld dan deze").
Het hoofdaltaar bevat een reliekschrijn van cipressenhout, onder het altaar geplaatst door paus Leo III (paus van 795 tot 816). Het zou beenderen van minstens dertien heiligen herbergen. De reliekkist zelf wordt beschouwd als de Ark van het Verbond uit de Tempel van Salomo.
In de loop der tijd werden andere relieken toegevoegd, waaronder het cloisonné-geëmailleerde kruis dat werd besteld door paus Paschalis I (paus van 817 tot 824).
De fresco's op het bovenste deel van de kapel en op het gewelf zijn uit de dertiende eeuw. De vier evangelisten zijn afgebeeld op de zuilen. Op de muur boven het altaar aan de zijkanten van het raam links is Nicolaas III afgebeeld die knielend de kapel op zijn handen draagt. Hij geeft haar over aan de apostelen Petrus en Paulus aan de zijkant. Rechts bevindt zich Christus op een troon met twee engelen. Rechts van de ingang zijn het martelaarschap van Sint Petrus en Sint Paulus afgebeeld. Voor het altaar zijn taferelen van martelaarschap en wonderen afgebeeld: de steniging van Sint Stefanus, het martelaarschap van Sint Laurentius, de onthoofding van Sint Agnes en Sint Nicolaas die drie arme meisjes aan de hand draagt.
De opus sectile-vloer dateert uit 1278. Deze stijl van geïntarsieerd inlegwerk werd in de 12e eeuw gecreëerd door de familie Cosmati van steenhakkers en in de 13e eeuw breed gekopieerd door heel Rome. De makers worden herinnerd met de inscriptie: ..
De kapel herbergt ook het Lateranese icoon van Christus Pantocrator, bekend als de Veronica, dat volgens de traditie is aangemaakt door Sint Lucas en voltooid door een engel; dergelijke werken worden of genoemd, "niet door mensenhanden gemaakt". Andere acheiropoieta zijn onder meer het beeld van het gezicht van Christus dat zich op wonderbaarlijke wijze op het van Veronica heeft afgedrukt.
Geschiedenis De kapel was oorspronkelijk gewijd aan Sint Laurentius, maar de stichter is onbekend. Tot de Renaissance gold het gebouw als privéoratorium van de paus. Het bevindt zich op de top van de Scala Sancta (Heilige Trap). De eerste vermelding van de kapel is te vinden in de Liber pontificalis, in de beschrijving van het bewind van paus Stefanus III (regeerde van 768-72). De archeologen Giovanni Marangoni uit de 18e eeuw en Onofrio Panvinio uit de 16e eeuw citeren documenten die stellen dat de de latere paus Gregorius I in 583 tijdens diens periode als apocrisiarius in Constantinopel (579-586) relieken verwierf, waaronder een arm van Sint Laurentius. Deze relieken behoorden later tot de inventaris van de kapel van Sint-Laurentius in het Lateraans Paleis. Dit zou aangeven dat de kapel deel uitmaakte van het oude Lateraans paleis, waar de Romeinse Curie gedurende de Middeleeuwen gevestigd was. Paus Gregorius IV, regerend van 827 tot 844, liet een privéappartement bouwen nabij de kapel zodat hij daar kon bidden. Later wordt paus Alexander III genoemd als voorzitter van de ceremonie van de voetenwassing. Toen het oude Paleis eind 16e eeuw in opdracht van paus Sixtus V afgebroken werd voor de bouw van het nieuwe, werden de oude kapel en de trappen gespaard.
Categorie:Bouwwerk in Rome Categorie:Christelijke bedevaart Categorie:Relikwie