miniatuur|Vijf kumihimo-vlechten die gebruikt worden als sleutelhanger Kumihimo (vrij vertaald: 'gevlochten koord') is een Japanse handwerkvorm waarbij een schijf met insnijdingen en een gat in het midden en een serie draden worden gebruikt om een dikkere, gevlochten draad te creëren. De kunstvorm startte in de Naraperiode en is dus meer dan duizend jaar oud. Heden ten dage is kumihimo ook verspreid buiten Japan en wordt het vooral hobbymatig beoefend.
Geschiedenis De eerste voorbeelden van kumihimo komen uit de 7e en 8e na Christus. De techniek is daarmee zeer oude handwerktechniek, ouder nog dan het bekendere breien en haken. Eind 8e eeuw , in Heianperiode wordt het belang van de techniek versterkt, doordat het Boeddhisme meer aanhangers kreeg in Japan. Tempels gebruiken de koorden die uit kumihimo voortkwamen om te decoreren. De monniken maakten zelf de koorden, omdat dit ze in een meditatieve staat kon brengen. In deze periode werden de vlechten ook kleurrijker. miniatuur|Onderdeel van een samoerai-harnas. De losse leren 'schubben' zijn bijeengebonden met een koord De Kamakuraperiode en de Muromachiperiode, een periode die ongeveer samen valt met de Late Middeleeuwen in Europa, is ook de periode in Japan waarin de krijgersklasse, de samoerai opkomt. Hun harnassen bestonden uit losse plaatjes die bijeengehouden werden met kumihikovlechten. Per harnas was er zo'n 250 meter draad nodig, wat de vraag naar kumihimo enorm vergrootte. Ook de handvatten van zwaarden werden met de koorden ombonden zodat er een stevigere grip ontstond en harnassen voor paarden werden ook op deze manier versterkt.
Gedurende de 16e eeuw zien we een korte teloorgang van de techniek. Korte tijd later, in de Azuchi-Momoyamaperiode en de Edoperiode (vergelijkbaar met de vroegmoderne tijd en de eerste helft van de 19e eeuw in Europa) bloeit de techniek weer op en ontwikkelt zich het koord zoals die heden ten dage nog altijd wordt gebruikt. In deze periode wordt de vlecht vooral gebruikt om zwaarden te omgorden. Tegenwoordig is het koord nog altijd van vergelijkbare lengte, maar gebruikt men de kumihimo om kimono's dicht te binden. De Edoperiode zag een grote ontwikkeling op het gebied van patronen, zowel in nieuwe patronen als in de publicatie van de eerste patroonboeken. Tokio werd het hart van de kumihimoproductie.
Vanaf midden 19e eeuw, Meijiperiode, kwam de industrie echter in de problemen door een verbod op het gebruik en dragen van zwaarden en de afschaffing van de samoerai als sociale klasse. Hoewel de maatregelingen pasten bij de verwesterlijking van de Meiji-restauratie, leek het een dolksteek voor de kumihimo. De industrie wist zich echter te heroriënteren op de kimono's en begon obijime te maken om de obi mee vast te binden. De obijimi werden in eerste instantie gemaakt door middel van kumihimo, Tegenwoordig wordt het overgrote deel echter gemaakt met synthetische vezels en machinaal geproduceerd. Maar zo'n 5 procent wordt nog door middel van kumihimo gemaakt. In de jaren 1990 bedacht Makiko Tada een cirkel van stevig schuimrubber met inkepingen aan de zijkant en een gat in het midden. Deze goedkope, draagbare schijf maakte voor meer mensen kumihimo bereikbaar.
Werkwijze miniatuur|Marudai met spoeltjes aan de zijkanten en een gewicht aan de onderkant van een vlecht die nog niet af is. De handwerkvorm kan op verschillende manieren beoefend worden. Traditioneel wordt het gedaan aan een houten standaard met bovenop een houten schijf met een gat in het midden. De standaard wordt wel marudai genoemd. Tegenwoordig worden ook andere grondstoffen gebruikt voor de marudai, zoals plexiglas, metaal en plastic. Wanneer de beoefenaar met langere draden werkt, kan het prettig zijn om gebruik te maken van verschillende spoelen om de draden op te winden. Zo wordt voorkomen dat er knopen en verwarringen ontstaan. Soms wordt er wel een gewichtje aan de vlecht die ontstaat gehangen, om de spanning op de draden te houden. Tegenwoordig wordt de schuimrubberen cirkel van Makiko Tada ook wel gebruikt om de marudai te vervangen. Het gewichtje is dan ook minder nodig, omdat de handwerk(st)er gemakkelijk bij de kumihimo komt en deze aan kan trekken wanneer er te weinig spanning op de draden staat.
Nadat alle draden - wanneer nodig - op de spoelen gewonden zijn, worden de uiteindes bijeen geknoopt of precies in het midden met een draad aangetrokken en door het midden van het gat in de schijf getrokken. Vervolgens worden de spoeltjes over de uiteindes van de cirkel gelegd. Hierna komt het erop aan de draden te verplaatsen over de cirkel. Wanneer dit in de juiste volgorde en het juiste ritme gebeurt, ontstaat er in het midden een koord. De ervaren beoefenaar kan vervolgens de volgorde variëren om op die manier patronen in het koord te weven. Wanneer het koord de gewenste lengte heeft, kan het door een knoop, eindkapje, door af te hechten of met lijm worden verstevigd.
Producten Historisch gezien had kumihimo vele toepassingen. Zo werd ze door Boeddhistische monniken gebruikt als meditatiemiddel, maar ook als versiering in hun tempels. De samurai gebruikten de koorden om hun wapenuitrusting bijeen te houden en hun zwaarden van een stevigere grip te voorzien. In het huidige Japan wordt de kumihimo vooral gebruikt als obijime om de obi en kimono mee dicht te knopen.
De moderne variant van kumihimo heeft andere toepassingen. Zo worden er veelal vriendschapsarmbandjes mee geknoopt. Het versterkte koord kan ook dienen om tassen dicht te maken en voor andere zaken waarvoor een versterkt koord van nut kan zijn. Daarnaast wordt er wel gebruik gemaakt van kumihimo (soms in combinatie met kralen) in sieraden.
Categorie:Handwerken Categorie:Textielkunst Categorie:Textiel