De dorpsbrand van Eemster was een grote brand op 20 april 1893 in het gehucht Eemster in de Nederlandse provincie Drenthe. Hierbij brandden vier grote boerderijen volledig af. Het ontwerp voor de herbouw van drie van deze woningen was het vroegst bekende werk van de Asser architect Jan Smallenbroek sinds hij zich als zelfstandig architect had gevestigd. Verloop van de brand

De brand brak op donderdagavond 20 april 1893 uit in de boerderij van J.H. Groen. De vermoedelijke oorzaak waren vonken uit een kookpot die tijdens het stoken naar buiten sloegen. Door de extreme droogte vatten de daken van de omliggende gebouwen direct vlam, waardoor het vuur snel oversloeg naar de boerderijen van J. Klaassen, J. Franken en C. Mulder.

De drie brandspuiten van de gemeente Dwingeloo werden ingezet om het vuur te blussen. Hoewel een groot deel van het vee werd gered, was de schade aan de gebouwen en de inboedel bijna totaal. Slachtoffers en schade

Bij de brand kwamen diverse landbouwdieren om. Bij J.H. Groen ging de volledige inboedel verloren. De financiële schade was grotendeels gedekt; de tilbare goederen waren verzekerd bij de onderlinge brandverzekering "Hoop op beter" te Dwingeloo en de huizen bij de maatschappij De Jong & Co.

Een van de gedupeerden was de boerenknecht J. Sipkes, die al zijn bezittingen ter waarde van ongeveer 150 gulden verloor. Na een inzamelingsactie in Dwingeloo ontving hij 40 gulden. Toen hij later naar de gemeente Diever verhuisde, vroeg de burgemeester daar om steun bij koningin-regentes Emma, die de knecht een extra gratificatie van 40 gulden schonk.

Herbouw en architectuur

In mei 1893 werd gestart met de aanbesteding van de nieuwe woningen. Jan Smallenbroek maakte het ontwerp voor de woningen van Kalteren/Franken, Klaassen en Groen, waarvoor de aanbesteding op 20 mei plaatsvond. De bouw van de woningen voor Kalteren/Franken en Groen werd toegewezen aan de aannemers J. Padding uit Beilen en A. Niehuis uit Hoogeveen. De woning van Klaassen werd gegund aan aannemer H. Dekker uit Uffelte. De woning van Mulder werd tot slot apart aanbesteed op 29 mei 1893.

Huidige situatie

Van de boerderijen die in 1893 werden herbouwd, zijn er tegenwoordig nog drie aanwezig:

Eemster 78: de boerderij die nieuw werd gebouwd voor Jan Groen.

Eemster 80: de boerderij die nieuw werd gebouwd voor Cornelis Mulder.

Eemster 82: de boerderij die nieuw werd gebouwd voor Jannes Klaassen. De boerderij van Jacob Franken en Pieter Kalteren werd in 1974 gesloopt. Op die plek staat nu een grote schuur die bij het huidige adres Eemster 82 hoort.

Eemster Categorie:Geschiedenis van Westerveld