Tatjana Tairova-Jakovleva (Leningrad, 5 mei 1967) is een wetenschapper, historicus, doctor in de geschiedwetenschappen en professor, geboren en opgeleid in Sovjet-Rusland, waarna ze in de jaren 1990 haar studies voltooide in de Verenigde Staten, Canada en Oekraïne. Ze is gespecialiseerd in de geschiedenis van vroegmodern Centraal- en Oost-Europa en Oekraïne. Ze doet onderzoek naar de politieke, sociale en economische geschiedenis van Oekraïne in de 16e-18e eeuw, evenals naar biografieën van vooraanstaande figuren van de Oekraïense Kozakkenstaat, de internationale situatie en het buitenlands beleid ervan.
Ze was de oprichter en directeur (van 2004 tot 2022) van het Centrum voor Oekraïense Studies (Oekraïnistiek) aan het Instituut voor Geschiedenis van de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg. Ze is lid van de Wetenschappelijke Raad van het Oekraïens Historisch Tijdschrift (in Oekraïne),Український історичний журнал, 2012, № 3 (504) van East/West: Journal of Ukrainian Studies (in Canada), en was lid van de wetenschappelijke raad van het tijdschrift Studia Slavica et Balkanica Petropolitana (in Rusland).
In juni 2022 werd ze ontslagen aan de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg omdat ze zich had uitgesproken tegen de grootschalige Russische invasie van Oekraïne sinds 2022. Sindsdien leeft ze in politieke ballingschap.
Biografie Haar geboortenaam was Jakovleva. Aan haar moederskant stamt de onderzoekster af van een oude Poolse adellijke familie; haar grootmoeder heette voor haar huwelijk Tatjana Zjoedra.
Ze werd geboren in een familie van een kunsthistoricus en een atleet. Na zijn sportcarrière werd haar vader hoofd van de afdeling lichamelijke opvoeding aan een van de universiteiten van Leningrad en directeur van het Petrovski-stadion, dat van 1994 tot 2017 de thuisbasis was van de voetbalclub Zenit.
Wetenschappelijke en educatieve activiteiten Opleiding en vroege carrière Van 1984 tot 1989 studeerde Jakovleva aan de afdeling Geschiedenis van de Staatsuniversiteit van Leningrad (LSU). De begeleider van haar studieprojecten, die in haar eerste drie jaar gewijd waren aan de figuur van de Kozakkenkolonel Ivan Bohoen (stierf 1644), en haar scriptie, die handelde over de figuur van hetman Ivan Vyhovsky, was professor Joeri Davidovich Margolis (LSU), doctor in de historische wetenschappen.
In 1990–1991 studeerde ze aan de postdoctorale opleiding van het Canadian Institute of Ukrainian Studies (CIUS) aan de Universiteit van Alberta in Canada. Vervolgens liep ze stage bij het Harvard Ukrainian Research Institute. Onder de docenten bevonden zich Oekraïense wetenschappers als Omeljan Pritsak, Fedir Shevchenko, Mykola Kovalsky en George Gajecky.
In 1992 werd ze wegens "Oekraïens nationalisme" uit het postdoctorale programma gezet van de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg (de hernoemde LSU). Haar opponenten aan de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg noemden haar proefschrift "Kostomarovisme (костомаровщина), "steun aan de Roech (Volksbeweging van Oekraïne)" en "Oekraïens bourgeois nationalisme". Op 29 april 1994 verdedigde ze haar proefschrift aan het Instituut voor Geschiedenis van Oekraïne van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne, getiteld Beginfase van de Ruïne: de sociaal-politieke situatie en het buitenlands beleid van Oekraïne eind jaren 1650. De wetenschappelijke adviseur (promotor) was Margolis, haar docent aan de LSU in de jaren tachtig.Яковлева Т. Г. Початковий етап Руїни: соціально-політичне становище та зовнішня політика України кінця 50-х років XVII ст.: Автореф…. дис. канд.іст.наук. Kyiv, 1994.Тетяна Яковлева. Гетьманщина в другій половині 50-х років XVII століття: причини і початок Руїни. — Kyiv: Osnovy, 1998. — 447 с. : табл.
Niettemin verdedigde ze met succes tien jaar later, op 19 mei 2004, haar proefschrift over Sociale en politieke strijd in Oekraïne in de jaren 1660: interne en externe factoren van de Ruïne aan de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg. De wetenschappelijke opponenten (recensenten) waren Boris Floria, Aleksandr Toergayev en Andrei Pavlov.
Centrum voor Oekraïense Studies
Sinds 2003 werkte Tairova-Jakovleva aan de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg op de afdeling Geschiedenis van Slavische en Balkanlanden, waar ze in 2004 het Centrum voor Oekraïense Studies (Oekraïnistiek) oprichtte. Tevens in 2004 ontdekte en publiceerde ze vervolgens het zogenaamde "Archief van Batoeryn" (of de "Bibliotheek van Batoeryn"). Dit was een belangrijke gebeurtenis voor de wereld van de Oekraïense studies, omdat het een groot aantal voorheen onbekende historische documenten aan het licht bracht en voor het eerst de structuur en inhoud van de hetman-archieven presenteerde. Sinds 2011 werkte ze ook op de nieuw opgerichte afdeling Geschiedenis van de Volkeren van de GOS-Landen. In 2008, 2013 en 2018 gaf ze colleges aan het Harvard Ukrainian Research Institute (HURI) in the United States. In 2016 en 2019 werd de onderzoeker genomineerd voor de titel van corresponderend lid van de Russische Academie van Wetenschappen. Ze was lid van de Academische Raad van het Instituut voor Geschiedenis van de Staatsuniversiteit van Sint-Petersburg, deskundige bij de Russische Staatsstichting voor Wetenschap en deskundige bij de Russische Academie van Wetenschappen. Ze is lid van de Russisch-Oekraïense en Russisch-Litouwse commissies van historici.
Tairova-Jakovleva was directeur van de gezamenlijke publicatie van het Centrum voor Oekraïense Studies over documenten uit de archieven van Ivan Mazepa, bewaard in Sint-Petersburg (het project werd gefinancierd door het Kowalsky Program for the Study of Eastern Ukraine). Onder haar leiding publiceerde het Centrum bronnen over de Oekraïense geschiedenis die bewaard worden in de archieven van Sint-Petersburg en Moskou. In 2020 voltooide ze een gezamenlijk project met het Instituut voor Geschiedenis van de Nationale Academie van Wetenschappen van Oekraïne om de Velytsjko-Kroniek te publiceren. Frank Sysyn prees haar voor deze prestatie in 2021: "Tatjana Tairova-Jakovleva en haar collega's hebben ons eindelijk de academische uitgave van Velytsjko gegeven waar we behoefte aan hadden."
Sinds 2022 Op 18 januari 2022 nam Tairova-Jakovleva deel aan een rondetafelgesprek dat werd georganiseerd door de Russische Historische Vereniging en werd voorgezeten door Sergey Naryshkin, directeur van de Buitenlandse Inlichtingendienst van de Russische Federatie,Директор Службы внешней разведки Российской Федерации. Служба внешней разведки РФ. Архів оригіналу on 24 april 2022. die gewijd was aan de studie van de Oekraïense geschiedenis en verband hield met de 368e verjaardag van het Verdrag van Pereiaslav van 1654.В РИО прошёл круглый стол, посвящённый вопросам изучения истории Украины. Российское историческое общество. Архів оригіналу op 31 januari 2022.Онлайн трансляция круглого стола, посвящённого основным тенденциям в истории Украины. YouTube-kanaal Russische Historische Vereniging.
Op 24 februari 2022 was zij een van de eersten die haar veroordeling uitsprak tegen Ruslands grootschalige invasie van Oekraïne. Op 27 februari ondertekende ze een collectieve anti-oorlogsoproep van Russische intellectuelen.Соотечественники! Начавшаяся война России против Украины — это ПОЗОР In een videoboodschap veroordeelde ze de Russische invasie en het beleid van Rusland krachtig. Ze sprak daarbij haar spijt uit dat ze Russisch staatsburger was.
In juni 2022 werd Tairova-Jakovleva ontslagen uit haar functie als hoogleraar Oekraïense Geschiedenis en directeur van het Centrum voor Oekraïense Studies vanwege haar uitgesproken oppositie tegen de Russische invasie van Oekraïne. Na haar ontslag was ze van 2022 tot 2024 onderzoeker, ondersteund door de Gerda Henkel Stiftung in Duitsland.
Tairova-Jakovleva's wetenschappelijke interessegebied betreft de geschiedenis van Oekraïne in de 16e-18e eeuw. Tegelijkertijd heeft de onderzoeker een aantal publicaties op haar naam staan over de geschiedenis van Belarus (Wit-Rusland) en Litouwen in de vroegmoderne periode, evenals over de Oekraïense geschiedenis in de 19e-20e eeuw. Ze geeft colleges over de volgende onderwerpen: "Geschiedenis van Oekraïne en Belarus", "Bronstudies over de geschiedenis van Oekraïne en Belarus," "Geschiedschrijving van de geschiedenis van Oekraïne," evenals een speciale cursus over "Kozakken-Oekraïne in culturele werken."
Anno 2026 had ze meer dan 150 wetenschappelijke werken gepubliceerd, waaronder negen monografieën en een gezamenlijke monografie. Vijf monografieën zijn in vreemde talen gepubliceerd. Onder redactie van Tairova-Jakovleva zijn drie delen met documenten over de geschiedenis van Oost-Europa gepubliceerd. Haar werken zijn gepubliceerd in Oekraïne, Italië, Oostenrijk, Canada, de VS, Hongarije, Polen en Rusland.
Prijzen en eerbewijzen Derde Klasse in de Orde van Vorstin Olha. Voor haar belangrijkste wetenschappelijke werk, de publicatie van het boek Mazepa (2007), werd professor Tatiana Tairova-Yakovleva in 2008 onderscheiden met de Orde van Vorstin Olha, Derde Klasse. De onderscheiding werd persoonlijk uitgereikt door de president van Oekraïne, Viktor Joesjtsjenko.
In 2007 had ze al de eretitel van Oekraïne "Beschermer der Oekraïense Kozakken" (Берегиня Українського козацтва) gekregen, voor het schrijven en publiceren van het boek Mazepa.
Bibliografie In november 2024 had Tairova-Jakovleva 16 boeken en ongeveer 140 wetenschappelijke artikelen geschreven.
Monografieën
Иван Мазепа и Российская империя. История «предательства». [Ivan Mazepa en het Russische Rijk. Geschiedenis van het "Verraad"]. Moskou: Centrpoligraf, 2011.
Гетманы Украины. История о славе, трагедиях и мужестве. — Moskou: Изд-во Центрполиграф, 2011 Іван Мазепа і Російська імперія. Історія «зради». Kyiv: Кліо, 2012, 403 с. (Перевидання книги видавництвом «Кліо» мало місце у 2015, 2017) Гетьмани України. Історії про славу, трагедії та мужність / Переклад з рос. Наталії Єгоровець. — Kyiv: Кліо, 2015. Повседневная жизнь, досуг и традиции казацкой элиты украинского гетманства. — Sint-Petersburg: Алетейя, 2016. Повсякдення дозвілля і традиції козацької еліти Гетьманщини / Переклад з рос. Тетяни Кришталовської. — Kyiv: Кліо, 2017. Инкорпорация: Россия и Украина после Переяславской рады (1654—1658). — Kyiv: Кліо, 2017. Іван Мазепа / Переклад з рос. Ю. А. Мицик, І. Ю. Тарасенко. — Charkiv: Фоліо, 2018. Коліївщина: великі ілюзії / Переклад з рос. Тетяни Кришталовської. — Kyiv: Кліо, 2019.
Wetenschappelijke redactie en publicatie van documenten (selectie) Украина и соседние государства в XVII веке. Материалы международной конференции / Отв. ред. д. и. н. Т. Г. Яковлева. — Sint-Petersburg: Изд-во «Скиф», 2004. Гетман Иван Мазепа: Документы из архивных собраний Санкт-Петербурга. В 2 вып. Вып 1. 1687—1705 гг. / Сост. Т. Г. Таирова-Яковлева. — Sint-Petersburg, Изд-во С-Петер. ун-та, 2007. Малороссийский приказ. Описи фонда № 229 Российского государственного архива древних актов / Отв. ред. Т. Г. Таирова-Яковлева. — Moskou: Древлехранилище, 2012. Батуринский архив и другие документы по истории Украинского гетманства 1690—1709 гг. / рук. проекта и сост. д-р. ист. наук Т. Г. Яковлева; отв. ред. канд. ист. наук Т. А. Базарова. — Sint-Petersburg: Дмитрий Буланин, 2014. Малороссийский приказ. Описи фонда № 124 Российского государственного архива древних актов / Отв. ред. Т. Г. Таирова-Яковлева. — Moskou: Древлехранилище, 2016.
Artikelen (selectie)
Гетманщина и ее инкорпорация в Российскую империю // Западные окраины Российской империи. Moskou, 2006. С. 33-54. (Гетьманщина та її інкорпорація у Російську імперію / / Західні окраїни Російської імперії. Moskou, 2006. С. 33–54.); Донос старшини на І.Самойловича: аналіз першоджерела // УІЖ. — 2006. — № 4. — С. 190—201; Іван Богун-Федорович.// Київська Старовина. Kyiv, 1992, № 5. С. 43–53;